týsdagur 24. mars 1992síða 13

BAÐA 5 ER Se ED í ég Nr. 58 — 24. mars 1992 Fimm orsøkir til kreppuna Orsøkirnar til kreppuna í Foroyum eru sjálvandi fleiri. Erik Skak Nielsen hevdi á fundinum í Keypmannahavn fimm persónlig boð uppá, hví Foroyar eru endaðar har tær eru. Politikarar villleiða vanliga borgaran Tað er gott at vera optimistur. Men tá ein politikari er optimistur uttan at byggja tað á realismu, er vandi á ferð. Eitt rættiliga álvarsamt »taktiskt« mistak, fer- oyskir politikarar sam- bært Skak Nielsen gera, er at teir mála veruleikan ljósari fyri borgarunum, enn hann í veruleikanum er. — Tað er skeivt av politikarunum at lata van- liga føroyska borgaran halda, at »stødan ikki er so ring kortini«. Ti hon er sera, sera ålvarsom. Og um félk ikki fær veru- leikan at kenna, so skilja tey heldur ikki, at neyð- ugt er at gera djúptek til- tek fyri at venda gongd- ini. Og so seta tey seg ímóti tí. — Og tað er so aftur, at politikarin ikki torir at gera tað, sum neyðugt er. — Tí er tað stórt spell, at leiðandi feroyskir politikarar ikki eru reellir og greiða fólki frá, hvussu steðan í veruleikanum er. Stuðulin úr Danmark rurað okkum i svøvn Hevur givið foroyingum avlagaða hugsan um búskap At feroyingar hava fingið statsstuðul úr Danmark sær Skak Nielsen eisini sum eina orsøk til steð- una. — Politikararnir vistu, at 30% av samlaðu út- reiðslunum komu „ókeyp- is« úr Danmark. Hetta var ein orsek til, at teir ikki Hildu, at útreiðslur í milli- ónaklassanum var nakað at tosa um. Hevði hesin stuðul ikki verið, er lítil ivi um, at fíggjagrliga á- bygdarkenslan hevði verið sterri. — Men sum steðan er í dag, er ongin ivi um, at hesin stuðul er alneyðug- ur — og verður tað nekur ár fram í tíðina, leggur hann afturat. Síða 13 Meirilutasamgongur ikki altid tað rætta Samgonguskjalið fastleggur, markar eisini politikkin hjá eini sam- gongu Tað hevur sambært Skak Nielsen ikki bara verið gott, at feroyskar sam- gongur altíð hava lagt seg eftir at hava meirilutan av legtingslimunum aftan fyri seg. Hetta hevur nevniliga havt við sær, at flokkar eru gingnir saman í sam- starv, sum ideologiskt standa sera langt frá hverjum eðrum. — Bæði hvat viðvíkur hegra- vinstra og loysing-sam- band spurningunum. Tí hevur verið neðugt at gjørt eina rættiliga nå- greiniliga arbeiðsætlan fyri alt valskeiðið — sam- gonguskjalið. Hesum er í sjálvum sær onki galið við — men trup- ulleikin er, at samgongu- skjalið onki sigur um hvat gerast skal, tá óvæntað mál stinga seg upp. Tá hava vit knappaliga tveir púra ólíkar flokkar, sum skulu taka steðu til eitt mál, sum teir onga avtalu hava um frammanundan. Úrslitið hevur so antin verið, at málið er als ikki loyst, ella at tað er loyst upp á kvamsvís. — Tí hevði mangan verið betur, um samgong- an var meira samd ideo- logiskt — hóast prísurin var, at hon ikki hevði meiriluta aftan fyri seg, sigur hann. Lokalpolitikkur verið sera dýrur Politikarar hava keypt sær atkveður — og sent komandi ættarliðum rokningina Skak Nielsen helt onki ringt vera í, at føroyingar hava viljað knýtt sam- felagið meira saman, og men av- givið útjaðaraskjunum livilíkindi. Men at lokalpolitikarar hava nýtt hetta í sínum atkveðufiskaríi, helt hann lítið um. — Trýstið frá >lokal- lobbyismuni< hevur verið so stórt, at politikararnir hava ikki torað at staðið ímóti. Teir hava ikki torað at skorið igjøgnum, men hava eftirlíkað at gera bæði havnir, vegir og berghol allastaðni har »lokal-lobbyisman« hevur Petur Andru Petersen, prestur, læt Erik Skak Nielsen eina lítla gávu sum takk fyri fyrilesturin kravt tað. — Og prísurin — byrðan — er bara send framtíðini. Sum eitt annað demi um óhepnan lokalpolitikk nevnir Skak Nielsen sjúkrahúsmálið. — Ein loysn hevði kanska verið at broytt vallógina, so bert eitt val- demi var, heldur hann. Vit kunnu ikki geva bankunum skyldina Bankarnir eru privatar fyritøkur. Ongin kann lasta teir fyri at royna at fáa sum mest til sín sjálus Ein høvudsorsøkin til ver- andi steðu er, at tað at kalla altíð hevur verið landskassin, sum hevur vágað nakað, tá privatar ílegur hava verið gjerdar. Bankarnir hava verið við, men hava ikki sett pening í vanda í sama mun. Og tá so donsku kredittfeløgini fóru at veita veldug lán, var hetta við til at halda tí »kunstiga håkonjunktur- inum« uppi longur enn náttúrligt var — og avleið- ignarnar gjørdu so mikið ålvarsamari. Men tå Skak Nielsen varð spurdur hví Rådgv- andi Nevndin ikki hevur havt at bankunum fyri hetta i sinum frågreiding- um, segåi hann: — Bankarnir eru privat- ar fyritøkur. Teirra enda- mål er at tjena pengar. Og hetta kann ongin lasta teir fyri at gera, so leingi tad er innan lógarinnar ramm- ur! — Og at gera hesar rammur er ikki bankanna, men politikaranna upp- gáva! Einir 100 føroyingar vóru komnir saman í Samuels- kirkjuni fríggjakveldið Avaraðu lands- stýrið Viðvíkjandi kredittfelags- lánunum greiddi hann frá, at Ráðgevandi Nevndin fleiri ferðir tosaði við landsstýrið um hetta, og vísti á at útviklingurin var vandamikil. — Landsstýrið hevði allar meguleikar fyri at steðga hesum lánum — men har var ongin áhugi. Og tað kann ein ikki lasta kredittfelegini fyri! Karl Nolsee segði eisini sína hjartans meining um feroyskan búskapar- og vinnulvspolitikk á fundinum. Hann helt ikki at ein kundi tosa um vantandi moral á hesum økjum. >Har hevur ongin moralur verið yvirhøvur«, helt hann