fríggjadagur 8. mai 1992síða 15

sb EEN SD Nr. 87 — 8. mai 1992 Politiskt dugnaloysi tveitt ung og gomul ut I arheiðsloysi! I ramasta álvara ætla teir nú at pilka vid lønina. Skera i lønini? Teir skulu bara våga sær segdi Øssur W inthereig i 1. mairødu síni á Vaglinum í Havn herfyri. Hann segði: Teir sigrar, sum fakfe- lagsrerslan hevur vunnið seinastu árini, eru nú í álvarsomum vanda! * Vit mistu dýrtíðarvið- bótina við lóg. * Landskassin skulkaði sær undan at gjalda til ar- beiðsloysistryggingina við lóg. * Fríar samráðingar á arbeiðsmarknaðinum eru rárar hendingar, teir plaga at steðga teimum við lóg. * Fyrst og fremst polit- iskt dugnaloysi hevur tveitt bæði ung og gomul út í arbeidsloysi. Tað er lætt at vera fak- felag í góðum tíðum. Tað er nú vit mugu vísa, at fakfelogini skulu verja tað, sum vit og tey, sum vóru undan okkum, hava vunnið. Fakfelogini hava so sanniliga víst varsemi í lønarkrøvum. Í fjør góð- tóku vit 95 kr. um manað- an í lenarhækking. Í alt hjá øllum 1200 limunum í Starvsmannafelagnum er talan um 1,3 mill. kr. í eitt heilt ár. Ja, 1,3 mill. kr. í eitt heilt ár. Helvtin er far- in aftur í landskassan í skatti — altso kostaðu seinastu lenarsamráðing- ar okkara arbeiðsgevara 600.000 kr. Eru tað nú tær 600.000 krónurnar, sum hava sorað føroyska bú- skapin? Hvat við teimum 40 milliónunum, sum landskassin misti í gjár? Málið í 1992 og sparið momsin Alt innan- dura og uttandura málara- arbeiði HESSIAN GLASFIPUR TAPET V.M. Skjótt úr hondum greitt Tilboð verður givið MÁLARAMEISTARI P/F NIELS SØRENSEN Garðsgeta 9 — 160 Argir TLF. 12846 - FAR 88846 So skjótt styrkin hjá fakfeløgunum loyvir rimi- lig og rættvis lønarkrøv, gloyma politikararnir — eisini teir, sum skira seg arbeidaraflokkar — gloyma teir demokratiska rættin til friar samråding- ar á arbeiðsmarknaðinum. So kemur legtingið uppí og kroystir eina lóg um hevdið á okkum. Sanniliga er talan um hóvsemi. Sáttmálarnir við teir privatu eru longdir, hóast prístalið er hækkað seinasta árið. Felegini, sum hava sáttmála við tað almenna, fara til samráð- ingar nú áðrenn 1. juni. Hesaferð verður ein álvar- som roynd gjerd at gera eina felags samráðingar- nevnd — alt í eini roynd at verja tað, sum er vunnið. Í ramasta álvara ætla teir nú at pilka við lønina. Skera í lenini? Teir skulu bara vága sær. Vit, sum fyrst standa fyri skotum í juni mánað, skulu gera okkara mótsteðu, og vit vænta okkum stuðul. Slíka vanvirðing fyri tí ar- beiði, sum ger at nakar tímir at búgva í Feroyum, óni eg ikki at vit góð- taka. Ein arbeiðsgevari helt fyri í fimmaranum í út- varpinum ein dagin, at betur var at alt var privat, tí tey privatu máttu taka fylgjurnar, um tað gekk illa hjá eini fyriteku og tí vildi tað privata altíð til- laga seg umsteðunum. Hverjar fylgjur tekur tað privata? Tey keypa sínar egnu fyritøkur, síni egnu skip og síni egnu virki aftur, tá tey fara á húsagang — ella kanska sleppa tey á ting ella verða sett út í landsstýrið. Nei, tey sum merkja fylgjurnar eru tey, sum ar- beiða á virkjunum og sigla við skipunum, og á al- mennu stovnunum. Hand- verkarar og smáu handlar- nir — tey merkja avleið- ingarnar. Tey merkja oyðslið. Teir stóru fiskar- nir taka onga risiko, land- ið stendur altíð við endan. Vit, sum gjalda skatt, hava goldið meira enn eina milliard til ørvitispro- jekt, sum åbyrgdarleysir politikarar i heimildar- loysi saman við summum . privatum hava staðið fyri. Sjálvandi kostar hetta krónur og oyru. Men tað eru ikki konurnar í kantin- uni í Hoydelum, arbeiðs- fólkið á Polarfrost ella vaskikonurnar umborð á Dúgvuni, sum hava dúvað upp á landskassan — tað eru heldur ikki vit alment lentu, sum galið er við — ikki ein gang pedagogun- um. Vit vita væl, hver er far- in við meginpartinum av lagkekuni. Tí lagkeku, sum Pauli Ellefsen á sinni skar sundur frá hesum rødarapalli. Verða lenirnar settar niður við lóg, sleppa spekulantarnir, ráðgevar- arnir og tey, sum sita fjálgt og taka sterstu bit- arnar til sín sjálvs, aftur undan. Hver fer at krevja, at teir, sum stýra teimum planløgdu tvingsilsselun- um, fara niður í len. Verð- ur tað ikki stuttligt at síggja reiðararnar og stjórarnar í tinginum at- kveða fyri at seta lenirnar hjá okkum niður — vón- andi gloyma teir ikki sínar egnu. Ein felagssigur liggur enn á láni. Arbeiðsloysið veksur dag um dag. Stríð- ið móti arbeiðsloysinum byrjar ikki við at seta fólk niður í len. Lenarvekstur- in hevur ongantíð verið so lítil, sum seinasta ár, prís- talið er hækkað, men út- loysti onga dýrtíðar- viðbót, eitt hálvt prosent er tikið til eftirlønar- grunn, 2 prosent verða tikin til arbeiðsloysis- trygging, vit hava goldið til tvungna uppsparing, men hvar eru nýggju ar- beiðsplássini? Arbeiðs- loysið veksur í hverjum. Trúgva vit uppá, at lenar- niðurskurður fer at hjálpa, nei, tverturímóti fer tað at raka enn harðari. Margin- ið er ikki vorðið bíligari, bankarnir skulu hava tað sama, oljuprísurin lækkar Vit tosa um familjur, menn, kvinnur, ung og bern. Vit kunnu ikki eta eitt forkølad yvirskot á gjaldsjavnanum. Ferð eftir ferð er ávíst at lenarútreiðslurnar í Feroyum eru ikki hægri enn í londunum, vit kapp- ast við. Ein skilabetri leið at vinna á arbeiðsloysin- Ossur Winthereig: - Øll fakfelog hava fakligar sigrar at verja. Teir skulu vit hjálpa hvørjum eðr- um at verja um, er við at arbeiða fisk- in, sum kemur upp á land. Ikki senda hann óvirkað- an beinleiðis av landinum. Tað hevði ongantíð hent, um arbeiðsfólk sjálvi vóru við at stýra virkini og skipini. Fyrilitaleys stýring av fiskivinnuni hevur oyst trolarar inn á landgrunnin at fiska alt frá summarseiði til smá- seið. Vit tosa framvegis um livandi menniskju, sum búgva her — ikki um køld tonsatøl. Tann spjaðing, sum hetta landsstýrið setti í fakrersluna — millum fastlønt og tímalent — tå arbeiðsloysistryggingin var skundað gjøgnum tingið, vísir muruna i ar- beiðaraflokkinum. Ikki eitt einasta orð var broytt eftir okkara ynskjum — ódemokratiskt so tað for- slær. Kammerátar, vinir. Vit eru øll — fastlønt, tima- lent og fiski- og útróðrar- menn — mitt i einum fak- ligum stríði. Øll fakfeløg- ini hava fakligar sigrar at verja, hvørt å sinum øki. Teir skulu vit hjálpa hverjum eðrum at verja. Hetta er eitt fakligt stríð móti ágangi — enntá frá tí flokki, sum sigur seg verja okkara áhugamál. Tað sær ikki út til at onnur enn vit sjálvi kunnu verja okkara sigrar, so lat okk- um gera tað! SB Pól farbróður s , . . til áminningar Júst sum vit komu inn í mai mánað, fekk eg deyðsboðini av pápabeiggja mínum, Pól Johs. Dahl úr Funningi. Hann andaðist tann 2. mai, 75 ára gamal, aftan á langa sjúkra- legu. Hóast hetta hevði verið væntað leingi, =o er tað hugstoytt at fáa slík boð, ein syrg'r, hóast ein veit, at hetta var best fyri hann, tí drúgv og svár var sjúkralegan. Men so er tað, at minnini koma fram! Til dagligt geva vit okkum kanska ikki far um tey mongu minni, vit eiga, men í slíkum førum eru tey góð at leita sær fram í ljósmála. Sum barn og hálvvaksin var eitt tað besta, eg og vit ell í húsinum vistu, tá ið Pól pápa- beiggi kom at vitja. Ofta var tað til og frá skipi, tí á sjónum hevur hann livað tað mesta av ævi síni. Hetta var ikki sum at fáa vanlig- ar gestir, og ikki kom hann við vanligum tinganesti til okara, men kekurin, har vit ell sessaðust uttan um hann, gjerdist ein sjón- leikarpallur, ein talarastólur, ein dansistova, eitt skipsdekk, og skiftivís lurtaðu vit hug- tikin ella flentu i skellilåtri, tí avbera væl dugdi hann at siga frá og gera burturúr. Lítillátin maður var Pól farbróður, stillis- liga førdi hann seg fram, men gløgt var eyg- að, og stór var tann mentanarbarlast, hann bar við sær og oysti av, sangir, sjómansrím- ur, sálmar og ikki minst kvæði dugdi hann uttanat í hópatali, og gott hevði hann málið. Eg minnist eitt kveldið við nátturðaborðið heima hjá okkum í Klaksvík, nú skuldu vit vita, hvussu skjótt vit lærdu eitt kvæða- erindi uttanat, segði Pól .. .<Landnyrðingur við kavaroki, myrk mundi náttin vera, mysingur í Djúpunum kann sjóvarillsku gera«. Soleiðis var Pól. Barngóður sum fáur, altíð hugsaði hann um børnini, ja, eg haldi, eg kann siga, at børn í Funningi høvdu eina góða verju í Póli, altíð hevði hann eygað við teimum, antin tey spældu í ánni, í fjøruni ella á bønum. Tey seinastu árini vóru ring við hann. Sjúkan setti síni spor, og ferðin inn og út av hospitalinum meddi hann, men sterkur var viljin, og heim aftur til Funnings kom hann enn eina ferð, so at hann kundi sleppa at leggja eyguni saman í heimbygdini; fyri hetta hava tit, Óluva og Jóanes æruna og stóra tekk uppiborna. Eg spurdi einaferð Pól farbróður, hvat ið var tað besta, hann visti. »At standa eina ódnarnátt á brúnni, meðan tað er passaliga ringt at stýra, tá feli eg meg væl til passar«, svaraði hann. Nú liggur skútan still við tær himmalsku strendurnar, árarnar eru lagdar inn, og ell segl eru strikað. Lívið var ein langur róður í góðum og ringum líkindum og við andróðri til endans. Pól er nú lagdur til hvíldar millum ell tey, ið undan honum fóru. Ofta hevur hann staðið á trappuni og hugt út á fjørdin út móti Kalls- oynni, latið eyguni fylgja fjallatromunum, lurtað eftir áarsuðinum og málageipi frá kát- um bernum, sum hann var so góður við. Ég síggi hann fyri mær, ikki sum tann út- maktaða sjúklingin, men við glógvandi eygum, smíli á kinn. »Y vir og farin, vit síggj- ast, lukka!« Hvíl í friði, góði Pól farbróður. Tóra.