fríggjadagur 19. juni 1992síða 15

Nr. 114 — 19. juni 1997 Skulin i Føgrulid ur OYSEINT EITT VALGBÍLÆTI, sum eis- ini stóð í TINGAKROSSI í 1910 og kom út í bók sama árið. Henda bók er ætlandi eisini skrivað norðuri á Skarði. Rasmus var í holt við at gera eina roknibók, meðan hann var í Fegrulíð. Hon varð prentað í 1916. R. Ras- mussen og M. A. Jacob- sen stóðu fyri. Rasmus Rasmussen stovnaði saman við A. C. Evensen og A. Degn >Hitt foroyska Bókmentafelag- ið< í 1908, og hetta felag, sum vardi í fimm ár, gav nógvar bekur út, sum fingu alstóran týdning. Hugsið bert um bekur frá J. Dahl, A. C. Evensen, R. Rasmussen og Sverra Pat- ursson frá hesi tíð. Tað bókmentaliga ar- beiðið í Fegrulíð var und- angonguverk, og tey, sum higar komu á skúlan, komu í mongum førum at gerast móðurmálsins stuðlar í komandi árum. Sum demi kann H. A. Djurhuus verða nevndur. Hann var næmingur her veturin 1901—02, og vit kunnu síggja, at yrkinga- savn hansara UNDIR VÍÐUM LOFTI byrjar við árinum 1901. — Í TINGAKROSSI standa greinir og yrkingar frá hesi somu tíð í Fegrulíð, sum bæði Símun og Ras- mus eiga. Og ikki er at gloyma reður, sum teir hildu á félkafundum i Samkomuhúsinum ella frásagnir frá fundum har og í Føgrulid og eisini av bygd aðrastaðni. Norðoyingar valdu Sím- un inn á ting fyri Sjálv- stýrisflokkin í 1906, og hann var tingmaður teirra til 1913. Árið eftir valdu teir Rasmus, sum sat sum teirra maður til 1927. Tá ið háskúlans fyristeðu- maður kom upp í politikk í 1906, kom háskúlin at merkja ein kaldan gjóstur frá teimum ráðandi, meir enn verið hevði fyrr Hetta er tó ein onnur sega, sum ikki skal verða komið nærri inná her. Háskúlin verður fluttur Tey 10 árini, háskúlin var á Borðoynni, hevði hann 198 næmingar. Á 10 vetrarskeiðum høvdu 124 næmingar verið, á 9 summarskeiðum 74. Hægsta næmingatalið var 19 veturin 1901—02, lægst var tað summørini 1905 og 1906, tá tað var niðri á 4. Á báðum teim- um fyrstu skeiðunum vóru gentur og dreingir saman, men frá sumrinum 1901 vóru gentur fyri seg summarskeiðini og dreingir vetrarskeiðini. Broytingin kom av hølis- viðurskiftunum í Fegru- líð. Ein ávíst mótsteða hevði verið ímóti, at bygt varð í Fegrulíð. Har var gott og vakurt á sumri, men eðrvísi var á vetri. Fjall var at fara uppum, tá ikki var farandi við báti til Klaksvíkar, um neyðugt gjerdist t.d. í kava ella ruskveðri at ganga ímill- um. Stórur bati var tað, at skúlin fekk telefonsam- band í 1907. Longu í 1901 skrivar FØROYINGA- TÍÐINDI, at háskúlin skal flytast. Blaðið veit at siga, at nógvar grundir eru fyri tí, fólk eru heldur enn ikki ónegd við staðið, tí trupult er at koma frá og til. Menn hava fingið eyguni upp fyri, at Fagra- líð er ikki tiltrekkjandi fyri feroyingar, sum ynskjandi kundi verið. Bæði tey, sum eru næm ingar og onnur, sum koma hagar at vitja, halda hetta. Nú hava lærararnir, sigur blaðið, eisini sæð hetta. Blaðið mælir tó fólki til at styðja skúlan, so leingi hann er har, men hann má fáast burtur hað- ani. — Tá hetta varð sagt, var skúlin bert eitt ára gamal í líðini. Sjálvsagt varð eingin skúli fluttur, men greinin, sum helst varð skrivað av Andras Sámalsson, prógvar, at mótsteða móti staðnum má hava verið. Tað tykist eisini, at háskúlamenninir skjótt såu, at trupulleikar- nir komu at gerast størri, enn teir høvdu roknað við. Sverri Patursson, sum var blaðstióri á FUGLA- FRAMA 1898—1902, royndi at gera sitt til, at skulin fekk undirtøku. I 1901 skrivaði hann ferða- fråsøgn frå vitjan sini i Føgrulid og gav skålanum og manning hansara sitt besta viðmæli. Sama ár varð hann av ungmanna- feløgunum valdur at fara út um landið at halda Toftirnar í Føgrulid reður um háskúlamálið fyri at vekja meiri ans fyri háskúlans týdningi. Til- gongdin niður á danskar háskúlar steðgaði tó ikki, tí i tiðarskeiðinum 1902— 09 foru 60 gentur og 28 dreingir hagar, meðan 54 gentur og 63 dreingir vóru næmingar í Fogrulíð. Tá id avgjørt var í 1909 at flyta til hevuðsstaðin, og stórur basarur skuldi haldast har suðuri, skriv- aði A. Sámalsson grein í DIMMALÆTTING um háskúlamálið. Nú vóru bæði hann og Símun av Skarði legtingsmenn, tó hver í sínum flokki. Grein- in, sum er politisk og vend móti háskúlans manning og virksemi skúlans, sigur m.a.: Nógv av teimum, sum í síni tíð gleddist yvir, at háskúlamálið ntast í føroyska 3. kendu seg ógvuliga ið tey frættu, at ristødumenninir ikki vildu lurta eftir teimum, um bóðu teir lata vera at seta skulan å eitt so av- byrgt stad sum Fagralíð er. Menn hildu seg vita, at håskulin kom at hava nóg mikið at stridast ímóti her i oyggjunum, sjålvt um skulin varð settur á høg- ligasta stað í miðjum landi. Nú hava háskúla- menninir sæð hetta, og tí skal skúlin flytast. Næmingarnir høvdu ngið studning gjøgnum rini. T.d. kann siggjast, i 1905 fingu teir 65 kr. i part, meðan tey, ið fóru á danskar háskúlar fingu 100 kr. ella 110 kr. hver. Háskúlin sjálvur hevði ngið nakað Síggjast kann í blødunum, at t.d. tå ið skúlin flutti, hevði tingið havt til viðgerðar studning til háskúlan og navigasjónsskúlan hjá Ryving-Jensen. Mælt var til, at háskúlin fekk 1200 kr., meðan skúlin hjá Ryving-Jensen fekk 2000 kr. Tey fyrru árini fekk háskúlin munandi minni, og hann mátti senda um- sókn á hverjum ári. Sum frá leið í Fegrulíð gjerdist tað greitt, at skúlahúsini vóru ov lítil til næmingar og tvær familj- ur, og steða mátti takast til, hvat gerast skuldi. Tað almenna kundi ikki fáast at bera kostnadin av skúlabygninginum, tað var greitt. At fara undir at byggja upp í skúlan, hevði tað við sær, at heitast mátti aftur á fólki úti um landið at styðja peninga- liga. Men háskúlamenn- inir vistu við sær, at mong av teimum trúgvu væl- vildarfólkum skúlans Si 15 gjøgnum árini hø ta iskodan nú, at in játti fåas: á eitt he ari stað, um honum Idi unnast vøkstur og na sum skuli fyri at ya folk. At lærararnir vir hava sæd væl fyri he tíð, at best var at flyt: aan vera rætt, men |! ari sagt enn gjørt. ! tir adrastadni frå hava ad verið vidvirkandi at hann fór suður til H nar, og vit síggja, at Si un í Vági, sum hevði erið høgra hond skúlat her norðuri og verið st nar- limur, síðan hann g dist sjálveigandi stov í 904, segði seg úr nd- ini. Hann hevur elst verið hart ímóti, at úlin fór av oynni. Tað | r tó helst illa til at fara um landið at savna pen: -inn til at byggja fyr her norðuri, kann ætla , tí mótsteðan aðra aðni hevur verið ov stór. Har aftur ímóti hava viðmæl- ini og áskoran at flyta suður til hevuðsstaðin verið so mikið betri og sterri, at tikið varð av. Hetta var jú eitt stórt peningamál. Sostatt varð skúlin fluttur til Havnar og settur úti á Frælsinum, har hann varð gjørdur tvær ferðir so stórur sum her norðuri. Eftir stóðu og standa enn grundirnar í Fegrulíð. Háskúlans sega hevði fingið enda her í Nordureyum,