mikudagur 5. august 1992síða 3

Nr. 145 — 5. august 1992 tíðindablaðið - Heygar heyði frá undanfarna landsstýri fingið tilsøgn um loyvi at byggja Heygadrang, og vit kendu tað sum okkara skyldu at halda fast við tilsøgnina, segði Atli P. Dam, tå hann sum vitni mánadain varð avhoyrdur um Heygadrang Allan mánadagin sat Atli Dam, løgmaður, í vitnis- stólinum í rættarhølinum á Hotel Hafnia og fekk spurn- ingar frá verjum og ákæra. Hann varð spurdur um mannagongd, tá landsstýrið viðgjórdi umsóknir um byggimál, og teir komu eisini inn á skipið Heyga- drang. Mannagongdin var altíð tann sama. Fyrst vidgjødi umsitingin umsóknina um skipabygging, sum síðan fór fyri landsstýrið. Havn- aði landsstýrið umsóknini, fingu umsøkjararnir bein- leidis svar år ladsstyrinum. Annars varð málið sent víð- ari til løgtingsins figgjar- nevnd. Figgjmevndin var ikki altid samd vid lands- stýrið. Segði figgjamevnd- in nei, var tað ofta, at um- søkjararnir bóðu um fund við figgjarnevndina ella royndu at tosa við teir ein- støku limirnar í nevndini, segði Atli P. Dam. Varð byggitælanin góð- kend, gekk málið sína gongd. Fingu skotbrá Eingin væntaði, at eigar- arnir skuldu eiga allan egin- peningin, tá teir søktu um loyvi at byggja. Eigararnir fingu vanliga 3-6 mánaðir skotbrá at fáa eginpeningin til vega, ofta við at tekna hann hjá manningini, sum skuldi við skipinum. Onk- untíð gekk longri tíð. Kom eingin váttan um eginpenin rætlstundis, rykti lands- stýrið eftir henni. Í brævi ella telefonuppringing. Landsstýrið góðtók sum prógv fyri, at eginpening- urin var í lagi, at sakførari, grannskoðari, skipsmeklari sendu inn skriv og váttaðu, at pengarnir vóru til staðar. Landsstýrið hevði álit á hesum váttanum frá autori- seraðum sakførarum og ødrum, segði Atli P. Dam. Henda mannagongd mundi eisini verða brúkt aðra- staðni, helt hann. Hann hevði sína vitan um skipabygging bæði sum løgmadur, sum limur í løgingsins figgjarnevnd og sum stjóri á Realinunum, har umsóknimar eisini komu. Tað komu heilt nógvar umsóknir í teimum árunum. Landstýrið hevði íkki varhugan av, at nakað var galið við Heygadrangi 1988, tá Tormóði fíggingini av fyrr enn í bræv kom frá Djurhuus, sak førara hjá skipasmidjuni, og tá Oli Zachariassen var í landsstýrinum og greiddi Síða 3 Heygadrangur varð seldur fyri 28,5 mi6. krónur til Orknoyar. frá, at skipasmiðjan ikki hevði fingið sínar pengar frá reiðarínum. Vidgjørdu ikki nýggju umsóknina Tá var skipið nógv dýrkað, og tá so nýggjur stjóri kom ul og send inn umsókn um meira fígging, tí skipið varð blivið uppaftur dýrari, vidgjørdi landsstýrið ikki umsóknina, tí tá var lands- stýrið greitt yvir, at egin- peningurin ikki var til, segði Atli Dam. Tá Magnus Petersen og Finnbogi Christiansen fyrr í summar vórðu avhoyrdir, søgdu teir, at landsstýrið hevði kravt Heygar at byggja stórri skip enn upp- runaliga ætlað. Kundu sagt nei Hetta var ikki beint, segði Atli Dam. Tað var so, at landsstýrið vildi helst hava fiskiflotan útskiftan til skip at byggja á djúpum sjógvi. Øll hugsandi uppskot vórðu umrødd á fundum við teir, sum skuldu byggja, men avgerðina um at byggja Heygadrang stórri enn upp- runaliga ætlað, átti reiðarí- ið. Teir kundu sagt nei, vildu teir íkki byggja skipið stórri, og hildu teir fast við at byggja tað minna skipið, hevði tað eisini gingið, segði Atli Dam. Hann afturvísti eisini, at hann hevði havt nakrar samráðingar við norsku skipasmiðjuna, har Heygar ætlaði at byggja. Hann hevði tosað við norsku skipasmiðjurnar um mongdaravsláttur, vórðu fleiri føroysk skip bygd hjá teimum, segð! Atli Dam. randi Byrjaði við Stellunum Løgmaður fekk fleiri spurn- ingar um at góðkenna pro- visiónir sum eginpening í skipi. Tað het landsstýrið vera í lagi, um skipið ikki gjørdist dýrari av ti. T.v.s. at pro- visi6nin ikki kundi leggjast omaná byggikostnaðinum. At nýta provisión fyri at fáa neyðugan partapening var einki nytt i Føroyum. Tad byrjadi vid Stellu- skipunum i Klaksvik sein- ast i 60-årunum. Reidarin fór sjálvur út og vann sær agentur upp á útgerð og lutir, ið skuldu til skipini. Hetta skjalprógvaði hann fyri landsstýrinum, og tað Vil kenna Upprunan Føroya Rættur gjørði fyrr í ár úrskurð um, at skjól viðvíkjandi skipi- num Andriasi í Hvanna- sundi kunnu leggjast fram í sakarmálinum um Heygadrang. Flestu skjølini stava frá skjala- savni landsstýrisins. Verjin hjá Magnusi Petersen, Thomas Rør- dam, hevur t6 nøkur onnur skjøl vidvikjandi Andriasi i Hvannasundi. Hesi skjøl hevur Magn- us Petersen útvegað verja sínum. Mánadagin kravdi ákærin, Per Jensen, fyri triðju ferð, meðan sak- armálið hevur verið fyri, at fáa at vita, hvaðani Magnus Petersen hevði skjølini. Tað vilja teir ikki upplýsa. Per Jensen góðtók kki, at hesi skjøl vórðu løgd fram, fekk hann ikki at vita, hvadani tey komu. Hetta vóru nøkur telex. Skjølini vórðu ikki løgd fram å fundinum månadagin, men fyri tad bar til at umrøda Andri- as í Hvannasundi. Eitt annað skjal úr lands- stýrinum var ein rokn- skapur fyri Andrias i Hvannasundi. Hetta hendi alt, medan Atli Dam varð avhoyrd ul i I tveimum millionum i varð góðutikið av figgjar- nevnd løgtingsins. Seinni eru broyunga gjørdar í kunngerðini um eginpening og provisión. Ongar fastar reglur hava tó nakrantíð verið um, hvussu stórur partur av eginpen- inginum kundi vera provi- s16n. Ati Dam varð eisini spurdur um, hvat lands- stýrið segði til, at umsøk)- ararnir tóku lán fyri at fáa eginpening. Tað var í lagi um teir heftu sjálvir fyri lánum, og tað ikki tyngdi projckuð, segði Atli Dam randi partapeningi og seks milliónum í ansvarlig- um innskotspeningi, sum tað æt. Hetta fekk landsstýrið upplýst í váttanini frá Albert Mortensen, skipsmekl- ara, tá skipið varð bygt. Hálvt annað ár eftir, at skipið var far'ð í fiski- skap, varð gjørdur ein roknskapur, sum vístu, at tær seks milliónirnar vórðu fíggjaðar við ómakslanum ella provi- siénum, sum tað eisini verður nevnt. Landstýrið helt onga grund vera fyri at kanna hetta nærri. Thomas Rørdam var énøgdur vid ikki at sleppa at leggja hini skjølini um Andrias i Hvannasundi fram. Hann mælti til at biðja politiið avhoyra Mortan Johannesen, reiðara og Albert Mortensen, skipsmeklara, um An- drias í Hvannasundi, fyri at sleppa frá hesum mót- mælunum frá ákæra- num mót skjølunum. Ákærin stóð hinv egin so fast við sítt mótmæli, at han fór at ivast í, um tey vóru sonn, komu tey á borðið. Dómarin boðaði frå, at | tað ul skarpsker- |