mikudagur 12. august 1992síða 8

Tit løgdu lunnar Nr. 150 — 12. august 1992 undir heimastýri - til gagns fyri okkum, sigur Marianne Jensen, landsstýriskvinna Í / Grønlandi, sum hevur vitjað starvsfelagan Maritu Petersen, landsstýriskvinnu ' K Le } Tr 1 [ voru sfelaga sin Mar itu tyrinum Hittust í Oslo Landsstyriskvinnurnar úr Føroyt hittust å tjór Felags er, at tær hava somu mál at umsita og eisini hava verið landsstýriskvinnur eins leingi! Marianne Jensen: - Mar- ita Petersen bjóðaði mær at kom til Føroyar at vit- ja. Vit bådar høvdu so nógv felags mål at tosa um, og kanska okkurt at samstarva um - ella roynd- ir sum vit kundu sagt hverjari aðrari frá. Nú høvi var til tess, kom eg ul Føroyar tveir dagar áðrenn norrøna sam- starvsfundurin skuldi vera, her eg havi verið gestur hjá Maritu Petersen. Tað hevur verið ógvu- liga áhugavert og sera væl fyriskipað skrá, har eg havi tosa við leiðarar á ymsu stovnunum, hava við ment gera. Umframt ríkisfelagsskapin.. - Hóast m.a. fjarstødan er stórri hjá okkum, so havi eg varhugan av, at okkara arbeidsøki í Før- oyum og Grønlandi hava nógv til felags - umframt sjálvandi at vit hava ríkis- felagsskapin og heima- stýri felags. Okkara heimastýri er nú 12 ára gamalt, og hóast tit hava verið stjålvstødugur partur í ríkisfelagskapi- num í longri tíðarskeið, so hava vit í Grønlandi nýtt gott av tykkara úr- slitum, og hava eisini av hesum, fingið meira av skafti. Tykkara royndir eru komnar okkum til góða. 1. Januar 1993 yvir- tekur heimastýrið í Grøn- landi heilsuverkið, og er sostatt komið á mál við im og Grønlandi fundi í Noregi í fyri tær báðar sum amál at sum styrinum Vit eru tó farin undir orðaskif at yvirtaka meira regluna eitt nú løg! og partar av lógarmálum t um Bert opin fangahús Trupulleikar í løtuni eru, at vit hava sonevnd opin fangahus, sum eru i Ogvuliga ringum standi. Tey verda ikki vidlika- hildin, og i seinastuni hava vidurskiftini verið so vånalig, at fangi er deydur i fangahusinum. - Ti hava vit umhugsa, um tað ikki ver gagn- ligari, um vit yvirtóku løgregluna, eisini tí okk- ara reglur fyri revsing ikki líkjast teimum donsku. Í Grønlandi hava vit egnu krinminallóg, sum meira vil resosialisera enn revsa fangar Grønland hevur ikki sjålvstødugt bispadømi, t.v.s. at tey hava varabisp. Prestar eru sostatt stals- tænastumenn. Í løtuni verdur umhugsad at seta prestarnar sum tæånstu- menn undir Heimastýri- num. Umframt hetta er kirkjan grønlendsk á tann hátt, at tað er heimastýrið sum byggir og viðlíka- heldur, og kommunurnar umsita raksturin. Onøgd við upphæddina Onnur åhugaver vitjan var í Útvarpi og Sjónvarpi Føroya: - Héast vit hava sama fólkatal, so eru umstødur- nar meira umfevnandi í Grønlandi, av tí at landið er so stórt. Hetta hevur givid okkum høvudsbryggj, ti hesir stovnar eru so kostnadar- miklir. Í Grønlandi er énøgdin innan útvarp og sjónvarp stór í umsitingini, tí teir halda seg fáa ov lítla up- phædd at arbeiða við. Vit hava felags útvarp og sjónvarp, sum tilsam- ans kostar 60 mió. krónur á fíggjarlógini. Tí var tað áhugavert at fáa upplýst, hvussu tit arbeiða í Før- oyum á hesum gki. - Grønlendingar gjalda ikki Utv. og sjónvarps- gjald, men fyri tveimum árum síðan var samtykt at loyva lýsingar í fjølmiðl- unum, tó bert í steðginum millum sendingarnar. Ein partur av vitjanini í fjølmidlunum var eisini at fáa samstarv í lag. Her búgva nógvir grønlending- ar, men teir fáa ikki stór- vegis upplýsing og tíðindi úr Grønalndi. Her kemur kanska eisini gagnligt úr- slit burturúr, sum eisini kann koma føroyingum til góða. - Okkara viðurskifti viðvíkjandi gjaldarhátti av ymsum slag eru eisini Marianne Jensen, landsstýriskvinna í Grønlandi hevur vitjað Maritu Petersen, landsstýriskvinnu. Hóast tær umsita álvarsomu menta- og skúlamálini, so hava tær eisini stundir at skemta meðan myndamaðurin arbeiðir Marianne Jensen: - Hóast umstødurnar hjá okkum í Grønlandi og hjá tykkum her á landi eru ólíkar, so kennist tað sum hava vit nógv felags mál at tosa um kortini. ødrvisi. Hjá okkum verður tað mesta goldið yvir skattin, og í minst møguligan mun tilkid beinleiðis frá fólki. Almenna bygging Vit byggja 80% fyri al- mennan pening, t.v.s. at heimastýrið letur byggja og leigar til fólk. Hetta hevur vansar við sær, eitt nú at fólk ikki eru so áhugað at viðlíkahalda í- búðirnar. Nú er í umbúna at finna nýggjar leiðir at fíggja bygging, eitt nú at stovna lutafeløg, sum skipa fyri og selja víðari. - Eg eri hugtikin av randarhus byggingini hjå tykkum, og haldi, at hetta var eitt hugskot, sum er vert at arbeiða víðari við í Grønlandi. Undirvisingarøkid hoyrir eisini til målini hjå grøn- lendsku landsstyriskvinnu- ni. Í hesum sambandi vit- jaði hon á Fróðskaparset- rinum: - Vit hava tað felags, at Føroyar og Grønland eru avbyrgd samfeløg, men sum noyðast at hava innlit í, hvat fyriferst í øðrum londum. - Vit vilja skipa fyri útbúgvingum, sum lutvist kunnu fáast heima, men eisini er umráðandi at tey ungu fara út og síggja, hvussu viðurskiftini og útbúgvingar fara fram aðrastaðni. Í Grønlandi er blaðmanna- skúli, læraraskúli og handilsskúli. Hægri læru- stovnur fyri mál og men- tan, umsiting og teologi. Í lótuni er eingin prestaskúli, av tí at eingin hevur sekt hesa útbúgv- ing. 27 prestar virka í Grøn- landi, og av hesum eru bert triggir danir. - Vit hava tó trupul- leikar, sigur Marianne Jensen, av tí at nógvir prestar nú eru so gamlir, at teir noyðast at fara frá. Tí hava vit gjørt eina serútbúgving fyri at fáa nýggjar prestar. Hesir eru 11 í tali og verða lidnir til heystar. Henda skipan hevur riggað væl, men neyðugt er at fáa teologi útbúgvingina at virka aft- ur. Biðin um at verða landsstýriskvinna Marianne Jensen varð upprunaliga uppstillað fyri Siumutflokkin til kommunuval í Jacobshavn í 1989. Hon varð vald og fekk uppgávuna sum borg- arstjóri har í tvey ár. Hon er 43 ára gomul, útbúgvin fólkaskúlalærari, gift og eigur trý børn. Marianne Jensen: - Eg eri ikki fólkavald í núverandi starvinum, men varð biðin um at koma upp í Landsstýrið, har eg fekk mentamál og gransking at umsita, og her havi eg nú verið í tvey ár. Siumutflokkurin sam- starvaði við SF í Fólka- tinginum áður, men hevur ? LÆ