leygardagur 1. august 1992síða 2

Listin FYRI neyðini at onkur læt við seg koma og segði sína hjart- ans meining um Olavsøkufram- sýningina í — Nordurlanda- húsinum — fyri ikki um at tala treytirnar fyri at sleppa upp í part. IKK] ti at framsýningin var nak- að oðrvísi og harvið betri ella vánaligari enn tær seinastu, men meira tí, at alt fleiri siga seg skilja minni og minni av tí, ið sýnt verður. UM talan kann vera um skuld í hesum, ber neyvan til at siga, at bert tey »etableradu« listafólk- ini hava skuldina. Sjálvi duga vit kanska ov illa at fáa nóg væl burtur úr og tå til ber hjá teimum fáu at liva av listini, hesi halda vera ta rottu, er lítið at siga til, at tey gera tað. HINVEGIN vita vit, at hesi ikki mála fyri tey nógvu, fjøldina. Til tess eru eitt nú foroysku máln- ingaprísirnir alt ov høgir. Onkur liebhavari setir kanska eitt slíkt keyp fram um alt annað, onnur, ið ríkiligt hava av pengum, gera iløgur í tað, sum í løtuni verður mett sum frægasta listin og ver- liga stóru listakeypararnir, for- oysku peningastovnarnir, kunnu loyva sær at keypa so og Ábyrgðarbisðstjóri: Jen Moller = Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Útgevari; Fyritaksstjóri: Krisjen Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Hinar jan Hansen - Uppseting: Pit Sosialurin Prent: Pit Pressan 1981 PH Sosíslurin Bústaður: Argjavegi 28 Tøleton: Argjum 11820 so nógv yvir raksturin uttan at alt tó kemur upp at hanga. GREITT er, at við slíkar kann vanligi føroyingurin, sum nú hevur tað trengri enn nakrantíð, ikki kappast og tað er einki minni enn ein heilt natúrlig menniskjanslig reaktión, at fólk mødist av at gåna til fánýtis eftir ti, tey ongantíð sjålvi kunnu fáa hendur á, um tað samstundis er so torskilt, at navnið einsamalt skal borga fyri dygdini. HINVEGIN vita vit, at nú so tor- Skildir listamenn sum Ingålvur og Bárður hava lagt úr hondum hóp av listarverkum, tekningum og ødrum, vit all dugdu at frøast um og at evni sum hesi ikki eru mist fyri tað, um verk teirra nú eru so ødrvisi. HVÍ »menningin« skal fara yvir høvdinum á okkum vanligu, er ilt at siga, men greitt er, at tey, sum liva vid og av listini sjålv- sagt sjålvi avgera, hvat tey lata ur hondum. BANKARNIR råda sær sjålv- um, men um so var, at teir eisini keyptu list fyri at stuðla før- oyska listarlivinum sum heild, hevði avgjørt verið ynskiligt, at teir vóru fremstir til at stuðla spírandi ungu føroysku listini. HETTA kann sjálvsagt ongan- tíð gerast krav, men tá um kommunalar og almennar bygningar ræður, hevði verið bæði ynskiligt og skilagott, at listarligu prýðini vóru nakað fjølbroyttari, so góð tey mangan annars eru. AT Feroyar sum listamarknað- ur eru lítlar, vita vit, og tað undr- ar ikki bert foroyingar, men so sanniliga eisini danir og aðrar útlendingar, at til ber hjá so mongum føroyingum at liva av listini burturav. Men vist er ikki, at ikki fleiri kundu komid upp i part, gjørdist elitan eitt sindur breidari — vid tilbodum, vanlig listahugað fólk veruliga orkadu. SJÁLVSAGT ber til at siga, at fólk keypa tað teimum lystir og sjálvsagt bert tað ráðini eru til. Trupulleikin er bert tann, at bert tey fægstu hava ráð til nakað; nú ikki bert tí, at tað >professio- nella< er so ovurdýrt, men eisini tí at amatørarnir, sum mangan duga frálíka væl, mangan uppá »lykke og fromme« royna seg vid somu prisum, og visir tad seg at bera til — og hví skuldi tað ikki tað — hava teir bara við hes- um minna smædninum lagt nógvan sjógv millum seg og hinar amaterfelagarnar. Kanska so nógvan eftir einum tveimum árum, at teir kanska sleppa upp í bæði í listaskála og aðrar úrvalssýningar. FREKLEIKI verður mangan væl lentur, siga vit, og mangan eis- ini av órettum heingja vit hetta upp í listina, sum lættast er at leypa á, tá vit eru í tí lagnum. Hennaranatúraer jú so, at hon í sjálvari sær mangan er >gðr- visi« og harvið ågangandi sum so. Nær hon er ov >lættvunnin og spekulasjón burturav«, vita helst bert listafólkini sjálvi, men greitt er, at vit avgjørt eisini eiga listafólk, sum royna at arbeiða álvarsliga innan rimiligar figgj- arkarmar. VIT hava bert eini ráð til teirra, ið vilja keypa list: Keypið tað tykk- um dámar, eru ráðini til tað. RÆTTULIGA leiðiliga keglið um professionellu list okkara og hina kundi ivaleyst verið á ein- um ødrum stødi, vóru ummælini av føroyskum framsyningum fleiri og nógv betri og eins nógv varð gjørt burtur úr teirri meira fólkaligu sum professionellu listini. NÆST teimum, sum fíggja ver- andi listatiltøk, — skálar v.m. liggur ábyrgdin fyri at so skal vera á fjølmidlunum, eisini blað sum okkara, men endliga orðið eigur fólkið. r. Lógmaður um alivinnuna i 6lavsøkurøduni: Samstarv um sølu og pris Eiga at hava fleiri alistødir enn tær mettu 30, men ikki á verandi aliøki og arbeiðast má vid ødrum aliloysnum. Lýgmaður segðt: Útflutningsvirðið í alivinn- uni í fjør var 545 mió. kr., og nøgdin góð 17.000 tons. Í ár verður tonsatalið helst nak- að tað sama. Við prisøking- ini í seinastuni verður út- flutningsvirðið helst hægri enn í fjør, og sostatt gott i- kast til føroyska samfelag- ið. Smoltútsetingin í fjør var 8 mió. sammett við 6 mió. fyrra árið. Komandi ár verður tó ikki meir tikið, tí trupulleikarnir hava verið stórir í ár. Flestu stødirnar vóru fyri stórum felli, og stórir trupulleikar hava staðist av lúsini. 54 alistødir vóru í fjør og fyrra árið. Í ár hava 28 alistødir sett millum 4 og 5 mió. smolt út. Tó at so nógv minni smolt ersett út, verður roknað við, at tikin verða 15.000 tons í 1994. Av ti at minni verður tikið á aliøkjum, sum eru, og alt verður longri út móti havi, fæst betri vøkstur, færri sjúkratilburðir, og tí munandi minni virkiskost- naður. Alivinnan í Føroyum hevur havt nógvar trupul- leikar í síðstuni, og nógv eru trotabúgvini. Sama er í grannalondunum. Fortreyt- mar eru ti broyttar, og menn eru famir at hugsa gðrvísi. Landsstýrið kann- aði tí føroysku alifirðirnar, heilivágnýtslu, = smoltiit- seung og aðrar umstødur árini 1985-1991, eins og tað útvegaði korttilfar yvir egn- að aligki. Kanningin vísti, at vit áttu at havt 25-30 ali- stødir á aliðkjunum, sum nú eru. Skal sum mest fáast burturúr, átti hvør alistød at havt try øki at skift ímillum. Reint vatn og reinur sjógvur hava alstóran týdn- ing í alingini. Neyðugt er tí at vísa keyparalondunum á, at tað er reint, har ið fiskur okkara verður aldur. Tí eru 30 alistødir hóskandi á ali- økjunum, sum nú eru. Men vit eiga at hava fleiri stødir enn hesar 30, og er ti neyd- ugt at royna nyggjar leidir vid stórri — umskifting. Landsstýrið fer ti at gera streym- og aldukanningar og merkja upp, hvar ið tað tøkniliga er møguligt at ala, so teir, ið dirvi hava, fáa møguleika so hvørt tøkni- frødin mennist. Almenna fiskasjúkutæn- astan hevur nú tveir fiska- sjúkudjóralæknar, er betur før fyri at nøkta tørvin hjá alarunum, og kann fara undir fyribyrgjandi arbeidi. Útlit eru fyri, at tamarhald fæst á laksalúsini, ið hevur verið alivinnuni til stóran bága. Nýtt evni (brintyvir- ilta) verður nú nýtt, og tað hevur fleiri fyrimunir; eitt nú verða vatn og sjógvur ikki dálkað, og afturhalds- tíðin er sett niður úr 14 døg- um í I dag. Alarar í Noregi, Skot- landi, Hetlandi, Írlandi og Føroyum hava í seinastuni fyrireikað eina samskipan á marknaðinum fyri at fáa samsvar ímillum eftir- spurning og tað, ið útflutt verður, v.ø.o. at byrgja fyri ovaling og prísfalli. Lands- stýrið stuðlar skipanini og hevur samtykt at leggja upp- skot fyri tingið um aligrunn, ið kann tryggjaprísin. Vinn- uni eru játtaðar 500.000 kr. í Hava ikki dugað nóg væl at mett, hvat aliøkini toldu. ár, so skipanin saman við hinum alaralondunum fæst at virka. Politisku myndug- leikarnir í hesum londum taka undir við ætlanini og ætla at sleppa undan trupul- leikunum á laksamarknað- inum. Samanumtikið eru útlitini ikki so døpur, sum mangur mælti fyrr í vár. Vónandi gerst aligrunnurin — ikki snælda, sum henda lutfals- liga stuðulsfría vinna kann draga sær studning uppá. Tá er meira mist fyri minni. A — ————