týsdagur 18. august 1992síða 16

Ikki var Gásadalsfilmurin hjá Ullu Boje Rasmussen farin okkum úr minninum, var aftur ein filmur úr hondum »Try estureftir«, hesa 1 ero Mvkines A | € KEN H # i | % x K KK Ar íð arti eð tlendingar £ lør gar, sum leita ut Mykines um summarið Summi koma sum turist ar, onnur at gera meira ella minni vísindaligar kanningar, og uppattur onnur koma fyri at sleppa upp í part at veiða fugl. Hóast Gásadalur og Mykines hava tað í felag, at fólkatalið er minkað burtur í einki, er Mykines í eini aðrari steðu enn Gásadalur. Eitt evni í filminum >1700 metrar frá framtidini« var jú, at bygdin er so avbyrgd frá umheiminum; Mykines er viðhvert ovbyrjað av ferðafólki. Hesin filmurin snýr seg fyri stóran part um fugl og fuglalív. Fuglamyndir nar eru einastandandi vakrar og mangan sjáld- samar, tónleikurin væl- valdur at fáa fram serligt hugalag, antin tað er dra- matikkur, kæti ella yndi, ið filmsstjórin vil hava fram. Vit hava so mangan sæð vakrar náttúrumyndir æði úr Mykinesi og aðra staðni ir Feroyum nýtast til annað enn at vísa vakurleika. Eitt, sum hetta filmsliðið umframt hevur fingið fram í sínum náttúrulýsingum er, hvussu evarssmá menn- iskjuni eru afturímóti nåt- túrun! A Europak um eru Før indið veldig. Ongar ov« ð urslýsingar eru, timurin er upptikin í besta veðri, tó at regn, mjørki ella tám kunnu káma myndirnar. Í skýmingsletum verður alt undarliga trelsligt ella ævintýrkent. — Men fólk fortelja um, hvussu hart kann leika á, og mangan hevur nógv staðið á vita- num á Mykineshólmi, greiddi vitameistarin frá. Filmsfólkini fylgja monnum, ið fleyga lunda, tá ið teir fara eftir súlu- ungum, bæði á drangun- um og tá ið teir síga niður í bergið. Veiðihættirnir eru teir somu, sum for- fedrarnir nýttu — hetta verður vilt við at taka við gamlar myndir og stubbar av gomlum filmsupptek- um. Og tó so, eisini fleyg- ingarmenn taka við nýggj- um tólum og siðum. Mað- urin hevur walkie-talkie við sær, tá ið hann fer nið- ur í línu, og gulan hjálm á hevdinum at verja seg, um ein steinur skuldi rull- að oman, og hann hevur lykt at blinda fuglin við. Í sama viðfangi síggja vit, at eisin fuglurin tekur við nýggjum: súlan himprast 56) ikki vid at nyta blått nylon at byggja reidur vid. Í hevuðsheitum eru reglurnar fyri, hver ið hev- ur rætt at veiða fugl, og hvussu býtið skal vera, tær somu sum forfedrar- nir høvdu. Men alt brovt st, bæði í n 5 H iðu nal na gurin s IKK sást Ikki sjón igjøgnum hann. Nú er hann ótættur, og pisurnar doyggja í hungri í reiðrinum. Í bret- um fortelaj Mykinesfolk um, hvat id er hent og broytt i teirra tid. Vanluk- ka og sjuka gjørdu sitt til, at bygdin for at minka, men tað eru aðrar grundir eisini, ið hava gjert, at fólkið flutti burtur og eingin kom ístaðin. Tey fólk, sum í filminum greiða frá hesum, hava týðuliga fatan av, at tey liva í eini afturgongutíð. Oyggin hevur mist týðan- di tilfeingi: ov fá ungfólk, ið kunnu bera víðari vitan og traditiónir, sum hava verið neyðug fyri skyn- samari nýtslu av náttúru- ríkideminum, meginpart- urin av jerðini farin av oynni við fólkinum, við teimum trupulleikum, sum harav standast. Tey spegla sær í fuglalívinum: eins og bygdin minkar, minkar fuglurin. Tey meta um orsekir til, hví so er vorðið, og hvat ið kundi verið gjert fyri at vent gongdini. Høvudstrupulleikarnir i Mykinesi eru okkum ikki ókendir, t.d. at av 40 merkum eru tær 28 uttan- biggjarjørd. Við jerðini fylgja rættindi til fugla- veiði, og Mykinesmenn gramdu seg um, at gamlar reglur fyri fuglaveiði ikki longur verða fylgdar. Hetta var bara ein av fleiri grundum, sum gera tað trupult at búgva í oynni, og sum tey gomlu harm- ast um eru farin av lagi. Tí, sum ein maður segði í filminum, øll vita, hvat ið er galið, men hvussu tað skal fáast í rættlag aftur, tað munnu vera líka nógv- ar meiningar um sum tað eru menn. Iit er at vita, hvat ið ófyrireikaðir = utlendskir áskoðarar fara at fáa burt I i dá ør oygg] hava iciK FX valda eina hóskandi javn vag 1 náttúruni og millun menniskju og nátturu, og at tey ikki longur eru fer fyri at finna hesa javnvág. At so nógv er broytt, bæði í náttúruni og í bygdini, sum tey ikki hava ræði á og ti so lítið fáa gjørt við. Fyri okkum í Feroyum kann filmurin — millum annað, sum vit kunnu fáa burtur úr honum — hjálpa til at økja fatanina av, at tað má bera til at gera okkurt munagott fyri at verja oynna og fólkini, sum eru góð við oynna. Tað verður trongligari fíggjarliga at búgva í hes- um landi, siga allir spá- dómar. Vit hava ikki ráð at lata vitan, lívs- og nát- túruvirði fara fyri skeytið soleiðis, sum nú hendir. Vitin á Mykineshólmi blunkar vestureftir — út í tóman heim. Tá ið hesin filmurin = varð vístur, blunkaðu myndir og orð eystureftir til okkara. Kanska ikki til fánýtis. Elin S. Jacobsen MO Kr