hósdagur 20. august 1992síða 13

Nr. 156 — 20.august 1992 MVG-skipan nátúrli avleiðin av stórri sam- skifti við umheimin: -Nugu gevast at | byrgja okkum inni aftan fyri tollmúrar -Vit hava í nógv ár innibyrgt okkum aftanfyri tollmúrar og bygt 3 eitt vinnuliv upp, sum partvís hevur arbeitt innan fyri eina slíka 4 verju. Studningsskipanin til fiskivinnuna hevur eisini verið við til at avskepla okkara vinnulívsstruktur, og hon hevur verið ein skipan, sum hevur verið serfóroysk, soleiðis at stórir partar 3 av okkara vinnulívi í verunleikanum hava livað eina kuvøsutilveru. á Hetta segði Tummas Arabo, landsstýrismaður, tá hann heyði orðið undir 2. viðgerð av uppskotinum um meirvirðis- gjald á tingi týsdagin. Hann vísti á, at M VG-skipanin er ein nátúrlig avleiðing av ókta samskiftinum og samarbeiðinum við umheimin. Lógin, sum í dag er til við- gerðar í tinginum, er ein avleiðing av tí liberaliser- ing, sum fer fram í han- klipp út 8 = send inn „Ársins ítróttarstjórna<, konufólk: „Ársins itréttarstjørna«, mannfólk: INNSENDARI: Navn: Gøta: Postnr.: Bygd/byur: dilsvidurskiftunum vid Europa. Henda liberaliser- ing gevur okkum fyrimun- ir, ið eru við at vit kunnu hava atgongd til undir lagaligum umsteðum at selja okkara verur á ein- um væl betalandi mark- naði uttanlands. Hinvegin hevur tað ta avleiðing fyri okkara egna vinnulív, at vit binda okkum til at geva útlendskum vinnu- lívi somu vilkor á feroy- ska marknaðinum. Í tí sambandi verða vit neyddir at innfera av- gjaldsskipanir, sum ikki avskepla kappingina. Í samråiingunum við EF er so úrslitið blivið tað, at vit hava bundið okkum til at innfera eina MVG-skipan eftir ynski frá føroyskari síðu. Vit hava í nógv ar inni- byrgt okkum aftanfyri tollmúrar, og bygt eitt vinnulív upp, sum partvís hevur arbeitt innanfyri eina slíka verju. Studn- ingsskipanin til fiski- vinnuna hevur eisini verið við til at avskepla okkara vinnulívsstruktur, og hevur hon verið ein skip- an, sum hevur verið ser- føroysk, soleiðis at stórir partar av okkara vinnulívi í veruleikanum hava livað eina kuvesutilveru. Hetta kundu vit gera í nógv ár, uttan at okkara handils- partnarar av álvara gjør- du nakað vrøvl um tað. Viðvíkjandi EF er at siga, at hetta gekk so leingi EF var meiri leyst samskipað, men í 1988 segði EF kommissiónin frá, at nú gekk tað ikki lengur, og nú máttu vit fáa skipaði viðurskifti so- leiðis, at vit máttu fáa ein handilssáttmála við teir og arbeiða eftir teimum treytum, sum EF nú eina- ferð setir til sínar sam- starvspartnarar. Nú er so såttmålin und- irskrivadur, og samstarv- ið vid EF fer av álvara at hava årin å hetta samfel- agid frå 1. januar 1993. Vit hava eisini gjørt sått- málar vid EFTA-lond, ið byrja at galda nú beinan- vegin, og teir síðstu EFTA-sáttmálarnir skuldu verið frá hondini innan alt ov leingi. Nor- egssáttmálin verður undirskrivaður í hesum mánaðinum, og hinir koma skjótt aftaná. Onkur hevur vidmerkt, at EF sáttmálin hjá okk- um er ikki nóg góður, og at EFTA hevur sáttmálar við EF, sum eru betri enn teir vit hava. Tað kann altíð vera ein spurningur, um ein kann trætast um, at ein sátt- máli er nóg góður ella ikki, men sáttmálin, sum vit hava við EF, hann er so har, og sum Jógvan Sund- stein í sínum innleggi nevndi, so hava vit sam- Síða 13 Tummas Arabo, landsstýrismaður: -Vit eiga beinanvegin at hugsa um at gera víðkaðar sáttmálar við EF og EFTA- londini starvsneundina við EF, sum heldur fund minst 2 ferðir um árið, har vit so kunnu tosa um at fáa hækkað loft og víðka kvotur, kap. 16 verur, og onnur ting vit vilja hava upp á pláss Tá tað verður sagt her, at EBS sáttmálin er betur enn okkara sáttmáli, má tað vera ein ella onnur misskiljing, tí EBS sátt- málin umfatar betýðiligt meira enn handilssamvin- nu við EF. Á tí handilsliga ekinum, so má man siga, at tað er nokkso harmi- ligt, at Ísland og Feroyar ikki hava somu treytir mótvegis EF. Tað gevur eina ávísa kapping, eina ávísa keðiliga kapping ímillum londini, men tað gerst so ikki við. Eg kann t.d. nevna, at heilur kongafiskur ikki hevur toll, tá hann verður inn- fluttur úr Íslandi, meðan vit kunnu flyta konga- fiskafløk beinleiðis fram til brúkaran uttan toll. Hetta gevur eina keðiliga kapping á týska mark- naðinum. Hevdu vit havt tosað eitt sindur meira saman við Ísland, kundu vit havt verið rættiliga einaráðandi á kongafiska- marknaðinum í Týsk- landi, og fingið tey positi- vu tingini við har. 3-lands problematikkurin måt- vegis EF er tann sami sum hjå okkum. Men farið er farið. Ann- ars er tað mín persónliga fatan, at ein handilssátt- máli við Europa er ikki nokk. Vit eiga beinanveg- in at hugsa um at gera víðkaðar sáttmálar við EF og EFTA-londini, sátt- málar, sum umfata megu- av tingi leikarnar at arbeiða inni í hesum londum, at virka har og luttaka í teirra granskingarprojektum og hava atgongd til teirra út- bugvingarstød á líka fót sum teirra egnu íbúgvar. Hetta eiga vit at taka upp beinanvegin, tí vit kunnu ikki dúva uppá tað, at vit eru danskir ríkis- borgarar í allar ævir. Tað verður einaferð, at EF kemur at siga stopp fyri tí. Men aftur til MVG- skipanina. Sum eg nevndi fyrr, so eru vit bundnir í EF-sáttmálanum at inn- fora eina MVG-skipan, so her vendist ikki aftur. Finnbogi Ísakson nevndi í sínum innleggi, at her var alt galið við hesi skipan- ini, og hann hevði nógv betur Ideir um, hvussu tingini skuldu loysast. Tað kann nú gott vera, at hann hevur tað, men vit hava so valt at fara inn í hesa skipan og royna at fáa sum best burturúr, og hava roynt at fingið hana so greiða at umsita sum gjørligt. Viðvíkjandi umsiting, so er tað at siga, at tað verður ein ávísur trupul- leiki fyri smávirkir at um- sita og koma inn í tingini og byggja eina umsiting upp at byrja við, men eg hugsi ikki, at í modernað- um tíðum við EDV tólum í hverjum kjallara, at hetta kemur at vera tað stóra problemið. Eg rokni við, at fyritøkur, handlar, sum hava skil í sínum fíg- gjarviðurskiftum, teir klára eisini at umsita hesa skipanina. Viðvíkjandi landsumsit- Framhald á síðu 14