leygardagur 29. august 1992síða 10

Hóast trupulleikar av sparingini, so hava heilsusystrarnar ikki mist mótið. Nógvar góðar løtur eru sjálvandi í gerandis- degnum hjá teimum, tá tær vitja familjur, sum hava fingið barn. Tær vísa bert á, hvussu umstóðurnar eru hjá smábarna- familjunum í eini tíð við trupulleikum og ótryggleika, sum frameftir kann fáa avleiðingar fyri upp- vaksandi ættarliðið. Vinstrumegin síggjast: Arndis Lindberg, Jóngerð Poulsen, Elsa Mortensen, Anna av Rana og Armgarð Mc Birnie tíðindabaðið SØSlalurin Nr. 163 — 29. august 1992 Skerdar framtíðarvónir Føroyska heilsusystra- skipanin er gjørd eftir somu reglum, sum í Dan- mark. Har varð skipanin sett í gildi í 30'unum, júst tí samfelagsliga afturgongd- in var so stór. Tá varð mett neyðugt at seta tiltøk í verk, sum kundu stuðla smábarna- familjum, eitt nú at veita vegleiðing um kost 0.2., eins og at stuðla og hjálpa teimum, sum høvdu tørv. - Tað var eisini enda- málið við skipanini, tá hon varð stovnað í Føroy- um fyri 13 árum síðani, men síðani eru nógvar broytingar gjørdar, ella eisini hevur verið neyðugt at skerja virkisgkið, vegna sparingar. Upprunaliga var arbeiðs- setningurin at røkka øll børn frá tey vóru fødd, til tey fóru úr skúlanum, sum 16 ára gomul, men so víða hava vit ongantíð verið. Bert í ávísum byarpørtum Fyri tveimum árum síð- ani fór skúlalæknin úr starvinum í Havn, og eingin hevur sekt hetta starvið aftur. Seinast er avgjørt at Eysturskúlin og småbørnini har á leið, umframt bgrnini á Norðasta Horn, íkki - smábarnafamiljur eru ringast fyri, bæði figgjarliga og sosialt. Tad kann fáa óhepnar, samfelagsligar avleiðingar seinni, halda heilsusystrarnar longur skulu fáa vitjan av heilsusystir. Hetta er liður í sparingini. - Vit hava bert arbeiðs- orku at vitja heim við smábýrnum og fylgja teimum og familjuni fyrs- ta árið! Um foreldrini ikki fáa fleiri børn, síggja vit ikki hesi børnini aftur, fyrr enn tey koma í skúla seks ár seinni, um vit eru so heppin at okkara tænasta ikki er nidurløgd á skúlu- num til ta tíð.. - Hetta siga heilsusyst- rarnar í Havn, sum vit hava tosað við. Tær eru: Armgarð McBirnie, Elsa Mortensen, Arndis Lind- berg, Anna av Rana og Jóngerð Poulsen. Tær arbeiðs í Suður- streymi, sum er Havnin, Argir, Velbastað, Kirkju- bøur, Heyst, Dímun, Nólsoy, Kaldbak, Sund, Syrðadal og Norðadal. Hvussu kennist tað hjá tykkum, at skula gevast at vitja í heimum, har tit vita, at brúk er fyri tykk- um? Heilsusystrarnar: - Undan- tók eru sjálvandi, og eru familjur hart raktar av t.d. arbeiðsloysi og tvørrandi umstødum í heiminum, so royna vit at halda sam- bandið, hóast familjan býr í øki, har skipanin ikki virkar. Eru dómi um, at avleið- ingarnar av sparingini hava rakt familjurnar, sum tit ikki longur hava vitj- að? - Tað kann verða torført at fáa samband við júst tær familjur, sum hava brúk fyri okkara hjálp. Vit koma í nógv ymisk heim, og foreldrini kunnu verða so kroyst, at tey ikki orka at fá vitjan av okkum. Vit hava kanska roynt at avtala tíð um vitjan, men tá vit koma letur eingin upp, ella eru fólkini úti. Vit gevast tó ikki so, men royna aftur og aftur at fáa samband, men av tí at vit hava so nógv at gera, fellur tað okkum oftani tungt at halda sam- bandið, tá áhugin ella ork- an hjá familjunum er so lítil. - Tá noyðist tað ein- staka starvsfólkið at gera upp við seg sjálva og pri- oritera heildina. - Jú, vit hava m.a. seinni hoyrt um heim ið vóru upployst og um børn ganga fyri våg og vind. Tá er tað torført at góðtaka sparingar á einum gki sum okkara, ið hevur so stóran sam- felagsligan týdning. Otrygg børn - Tad er sum kunnugt tær ungu familjurnar, sum eru hardast raktar av sparing- ini í samfelagnum, hava kanska bygt hús og seinni mist arbeiðið. Tað er greitt, at familjulív og virki broytist munandi, í hesum tíðum og hevur 6- hepnar avleiðingar fyri småbørn og foreldur. Heilsusystrarnar arbeiða eisini í skúlunum. Tær skulu tosa við einstaka næmingin eina ferð árliga, umframt at tær hava við- talutid ávíst tíðarskeið - Í skúlunum tosa børn- ini ofta um, at nú fara tey at flyta til Noregs ella Danmarkar og aðrastaðni. Hetta eru møguleikar, sum foreldrini tosa um heima, og sum gera børn- ini ógvuliga ótrygg í dag. Heilsurgktin er stovnurin hjá heilsusystrunum og heimasjúkrasystrum, og stovnurin hevur brúk fyri eykajáttan uppá 750.000 krónur. Fyribils vita heilsusyst- rarnar, at arbeiðsorkan verður skerd, vegna spar- ingar frá 1. september í ár. T.v.s. at 56 tímum á tímatalvuni hjá teimum verða strikaðar. Mammubóklar Tað ber í sær, at tað er ivasamt um vit fáa skipað mammubólkar aftur, sum upprunaliga var ein av- leiðing av sparingum fyri trimum árum síðani, men sum visti seg at verða ógvuliga væleydnað. - Tá so nógvar mammur eru saman, eru altíð nak- rar, ið eru meira opin- skáraðar enn aðrar. Okkara royndir við mammubólk- um hava víst, at tað er lættari at fáa samband við kvinnur, tá tær eru saman og í felag stuðla hverja aðra, seta spurningar og greiða frá egnu hugsanum og ivamálum, sum er ein partur av ti at fáa børn. -Tað er so nógv sum leikar á hjá foreldrum, sum kanska fáa fyrsta barnið, og oftani tora tey ikki at spyrja okkum. Teir trupulleikar, sum koma við nýggja barninum eru oftani teir somu, og tí eru mammubólkar gagnligir í upplýsandi og vegleiðandi arbeiði okkara. Familjur trívast illa Heilsusystrarnar eru sam- dar um at minni peningur er millum fólk, at rúsdrek- ka og skilnaðar trupul- leikar eru størri í dag, enn fyri fáum árum síðan. Hóast heilsusystrarnar síggja, hvussu tronglig fíggjarkortini eru í einum heimi, so hava tær ikki møguleika at veita peningaliga hjálp. Tær kunnu bert tosa við foreldur og børn um trupuleikar, royna at bóta up