leygardagur 29. august 1992síða 11

Nr. 163 — 29. august 1992 um og stuðla teimum á besta hátt. - Um tað er neyðugt at veita fíggjarligan styrk, hava vit t.d. sent boð eftir Barnaverndini, sum hevur møguleika at veita peningaliga hjálp. Stuðulin misjavnur - Tað er eisini ymiskt, hvussu nógv fólk fáa í sosialum veitingum frá al- mannastovuni. Øll fólk duga ikki eins væl at greiða frá, hvussu illa stendur til í veruleikanum, og ti fáa tey kanska ikki tann stuðul, sum tey hava tørv á. Í dag broytast livium- stóðurnar meira enn áður, tí tað dregur saman um í samfelagnum. Hetta eru viðurskifti, sum familjur við småbørnum íkki sjálvar hava ávirkan á. Í okkara arbeiði síggja vit, at tað er vorðið meira van- ligt at barnakonur verða uppsagdar. Tær fáa boð um at siga upp, og koma aftur til arbeiðis, tá tær hava átt. Tá fáa barnakonurnar ikki løn frå arbeiðsplássinum í farloyvistíðini, og oftani fáa tær heldur ikki arbeiði, tá tær ætla sær til arbeiðis - Verður mamman ar- beiðsleys móti sínum vil- ja, kennir hon seg ofta ógvuliga einsamalla, tí øll hini eru til arbeiðis. Ser- liga í Havn er hetta ein trupulleiki, tí hini í fam- iljuni kanska búgva á bygd.. - Vit vita um fleiri ungar mammur í einum býlingi, sum als ikki visii av hvgrjari aðrari, hóast tær høvdu átt um somu tíð. - Fyri at skapa samband til umheimin, hava vit t.d. sett mammurnar í samband við hvgrja aðra, og tað hava tær verið fegnar um. - Ung foreldur hava so nógv felags at tosa um, og kunnu tí stuðla hvørjum í gerandisdegn- um. Vit eru kanska tær einastu, sum koma inn å gólvið, og tí er tað eisini, at vit royna at hjálpa teimum. Dagny Síða 11 Eingin gravgangur var eftir læruplassi - handilsyrkið hevur lítlan áhuga, og kanska er tað væntandi kunning frá handilsvinnuni og skúlanum, sum er orsókin, heldur Ragnar Magnussen, stjóri á handilsskúlanum Atgongd til lærupláss í handli hava tey, sum m.a. frammanundan hava tikið FHS ella HMX prógv. Vanliga er talan um FHS útbúgving, sum fev- nir um eitt ár í handils- skúla og tvey ár í læru, umfram at handilslærling- ar fara til Danmarkar á skeið tríggjar ferðir í 14 dagar í lærutíðini. - Hetta er sama útbúgv- ingarskipan sum hevur verið í Danmark, og før- oyingar ganga í somu skúlum, sum donsku starvsfelagnir. Ragnar Magnussen: - Sostatt hava handilslær- lingar í Føroyum somu møguleikar, hóast danir í summum førum ofta verða tiknir fram í ljósmála, tá vit tosa um føroyska handilstænastu. Fyrireika tit ikki næming- ar at fara í handilslæru? -Hóastgrundútbúgvingin ikki einans er ætlað hand- ilsvinnuni, so hava vit lærugreinar, sum geva næmingunum innlit í hesi vinnu. Eitt nú eru fýra tímar um vikuna settir av til sólu og tænastu, fýra tímar til roknskap og fýra tímar í samskifti. Eisini vitja næmingarnir handlar, sum líður í frálæruni. Nú eru vit eisini farin í holt við at undirvísa í deko- ratión og skeltiskriving, sum meira ella minni er ætlað teimum, sum fara í handilslæru. Arbeiåstidin nógv at týða - Annars er at siga, at trupulleikar hava verið at fáa ungfólk at fara í læru í handli. Hetta er broytt, hugsi eg, nú torført at fáa lærupláss. Tað hevur, ið hvussu so er, ikki verið gravgangur eftir at fáa lærupláss í hesum yrki. Ungfólk vilja íkki vera í handli, men vit vita ikki hví tað er meira á- huagvert at sita á skriv- stovu. Hugsast kann at arbeids- tidin er ein orsøk. I handli verður jú eisini arbeitt leygardag, og arbeiðstíðin kann tí tykjast longri. Men tey hava sum oftast frí annan dag í vikuni -alt eftir hvussu arbeiðstíðin annars er skipað. - Eg veit ikki um handlarnir duga nóg væl at upplýsa um arbeiðsviður- skiftini og at gera yrkið á- hugavert fyri teimum ungu. Eru bókligar lærugreinar tiknar fram um tær prak- tisku? - Bert maskinskriving, etv og samskifti, dekora- tión og skeltiskriving eru praktiskar lærugreinar, hinar eru bókligar. Praktiska læran í handlinum Her skulu vit hugsa um, at skúlagongdin gev- ur tað grundleggjandi, sum er felags fyri handil, skrivstovu og fyrisiting og er eitt ár. Sjálv handilslæran fer fram í handlinum, sum lærlingurin er í læru í. Tað er jú ætlanin. Handlar eru jú ymiskir. - Sum sagt, lærutíð og skúlagongdin er tann sama í Føroyum og í Danmark, og tí dugi eg ikki at skilja Ragnar Magnussen, stjóri á Handilsskúlanum FHS er ein bóklig og útbúgving, har næmingar ganga í skúla eitt ár, og gevur møguleika at fara í handilslæru, á skrivstovu ella fyrisiting, sum tekur tvey ár. Tað er í handilsvinnuni at lærlingarnir skulu fáa praktisku læruna. Bókligu læruna fáa tey á handilsskúlanum (Savnsmynd) alt annað líka, at stórur munur er á teimum don- sku og føroysku handils- fólkunum uttan tað, at ein dani á ymsan hátt lættari kann ogna sær fjóltáttaðar royndir, sum eisini kunnu gagna føroyskum handils- fólkum, um hesi koam til Føroyar at arbeiða. - Føroyingar eru ikki all- ir so åhugadir fyri tæna- stu, tå teir fara i handilin at keypa - vilja helst hava frið og fáa møguleika at keypa veruna, og gjalda. Tað er bert soleiðis. Tað sum onnur fata sum tæna- sta halda summi er ágang- ur. Vit eru so ymisk. - Annars skipa vit eisini skeið fyri sølufélki og lærlingum, um áhugi er fyri tí. Eitt nú hava vit skipa skeið í meirsølu, viðskiftatænastu og deko- ratión. Tervandi handils-siðvenja - Fyri at mynda evnið meirsølu, kann dómi vera, at tú fert inn í handil at keypa eina lampu. Fleiri møguleikar eru hjá sølufélkinum: - antin at selja tær lampuna og avgreiða málið, ella at Spyrja um tú eigur peru at seta í hana, um leiðning- urin er nóg langur o.s.fr. - Tad er møguligt at tú ikki hevur hugsað um per- una, og argast yvir at fara aftur til handils eftir henni. Hugsandi er so at tú fert í annan handil. Tá hevði verið betur um tú keypti alt um eina leið - til gangs fyri teg sjálvan og handilin. Trupulleikin er bert, at summi kanska ofta kenna tað sum ágang, tá sølufélk royna at geva tær eina góða tænastu. Handilsfólk ynskja ikki at verða uppfatað sum á- gangandi. Hetta er uttan iva viðurskifti, sum krevja eina sidvenjing, it summi av okkum í løn ikki hava, men broytist so vid og sigur Ragnar Magn: