fríggjadagur 4. september 1992síða 2

tíðindablaðið Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Muller (Sosialurin, Fyritaksstjóri: Krisjan Dani Ljósmyndar: Kaímar Lindenskov Joensen - Tørfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - Utgevari: P/fSosialurin Uppseting: P/fSosíalurin Prent P/f Pressan 1981 Jøstines Eidesgaard 2 Dimma å rættari leid DIMMA skrivar leygardagin um Ohugnaligu herferðina móti sakleysum flóttafólki í týska bý- num Rostock fyri kortum og ilskast av røttum um, at slíkt skal bera til í okkara siðmenta vesturheimi, har frægasta fólkaræði átti at valdað. VIT hava fingið at vita, at teir, sum aftanfyri ófriðin stóðu, vóru bólkar av ytsta høgraveingin- um, fremstir teirra millum ný- nazistar, sum í hesum týsku broytingartíðum fjølgast fyri hvenn dag. Eisini hava vit nú frætt, at meira og minni arbeiðs- leysir fyrrverandi »trygdarløg- reglulimir« úr gamla eystur- týska Stazi hava verið uppi í leikinum. HETTA sigur okkum so mikið, at vandi nú av álvara er á ferð. Ti kunnu so totaliterar- og eisini ódemokratiskar kreftir, hóast ideologisku munirnar, ið áttu at verið, ganga saman til at fremja slíkan óflíggjaskap, kunnu tær ivaleyst eisini gera tað við oðr- um fyri eyga. MEN helst bert til eitt vist, og tá hava vit so kanska eisini í trygga vestureuropa rokkið krigsstødumarkinum. SORGARLEIKIRNIR i sundur- dotna Jugoslavia, teir vit frætta minni um aðrastani á Balkan og blóðuga stríðið millum ymsu fólkabólkarnar í nærum ellum gomlum tjóðum farna sovjet- samveldisins, síggja vit tían- verri ongan enda á sum er, og ilt er tí at meta um, hvussu eitt nú megineuropa man fara at taka seg út um nøkur fá ár. VIT vistu, hvat eystur- og vest- urblokkur var, nú nærum einki. At gamla sundurbýtið ikki kundi standa við í ævir við tí fólkaræð- isliga órættvísi og beinleiðis kúgan, sum mangan var daglig- ur kostur, skilja vit. Bert spell, at vit ikki í ollum forum høvdu nak- að betri at seta í staðin. VIÐ avtøkuni av Warzawasam- gonguni er eisini leiklutur Natos i okkara heimsparti vorðin meira politiskur enn hernaðar- ligur — sigst. Í ollum forum bjóð- ar hesin felagsskapur seg nú fram til undir ST-leiðslu at vera við til at loysa politiskar trupul- leikar í gamla Europa, og er skil i, kunnu vit ikki annað enn taka við hesum tilboði. HOVUÐSÁBYRGDINA fyri út- sjóndini av einum framtíðar Europa hevur og skal Europa hava sjålvt. Fyrst og fremst frælsu, framkomnu, europeisku londini, sum enn eru sloppin undan sorgarleikum, sum teim- um á Balkan, men eisini onnur, sum í hesum degum eru í ferð við at loysa teirra tjóðskaparligu munir á meira friðarligan hátt, sum eitt nú tjekkar og slovenar. ÁBYRGDARTYNGDIN fyri, at alt ikki skal fara upp í royk, ligg- ur tó á EEC. Skal framtidarskil vera í hesum felagsskapi til eis- Bústaður: Argjavegi 26 Telefon: 11820 Postadr: Postsmoga 76 110 Tórshavn Teletax: 14720 Argjum ini at gerast so sampolitiskur, sum hann sigur seg vilja vera, kann okkum kanska vera loyvt at vóna, at hesin felagsskapur tekur sær um reiggj av álvara og sigur hartil og ikki longur, tá um verandi fólkatýningar og beista- gerðir á Balkan annars ræður. MEN raknar hesin felagsskapur ikki vid av ti, sum hendir i gamla Eysturtýsklandi í løtuni, er sjålv- sagt minni von fyri, at hann tekur sær ábyrgd fyri at loysa trætur uttan fyri felagsskapin í Europa. DANIR segdu nei til seinasta uppskotna slagið av europeisk- um samveldi. lvaleyst høvdu teir sum lítil tjóð i ti leikinum al- góðar grundir til tess. Men hvussu virkin felagsskapurin man fara at vera í hesum politisku og hernaðarligu træt- um, sum valda í Europa í løtuni, vrakar eisini Frakland, sum ein av megintjóðum Europu, euro- peiska samveldishugsjónina, kunnu vit oll ivast í. Men livst so spyrst. å Opid bræv Um at takka Jens Pauli Heinesen, nást teljast millum tey au her í Føroyum, sum takka landsins kosnu monnum fyri skilagott ar- beiði. Tí tað er onki at taka seg aftur i, at fiski- og figgjar- politikkurin, sum løgtingid og landsstýrið hava rikið, Skulu vit siga í 20 ár, er høvudsorsøkin til ta til- verukreppu, ið hevur fingið at kalla hvørt føroyskt heim atrilla og tað i ólukku máta, Nógv hevur verið tosað og skrivað um tann sjálv- týningarpolitikk, løgtingið okkara heimasjógvi (200 sjómíl), og spumingurin um »to be or not to be«, tað vil siga tilveruspurningur- in hjá komandi ættarliðum í Føroyum, ér meira aktu- ellur enn nakrantíð. Nær hava vit frá tingsins rødara- palli hoyrt ålvarsligt orða- skifti um tað konglomerat- ið (samanblanding) av veð- haldslógum, sum løgtingid uttan eiti av eftirliti åhald- andi hevur krøkt í hvønn pengapung í Føroyum, og sum gjørdist Damokles- sverðið, ið skar okkum inn á bein? hevur rikið og rekur við Tað føroyska heimið Dato Kommunur SEV Telefonv. Alm.grunnar 1.1.75 40.8 mió. 72.6 mið. 39.5 mió 0 mió. 1.1.87 250.6 mió. 91.9 mió. 279.7mió. 446.4 mió. Tølini tala fyri seg. okkum. Sum kunnugt gjørdust veðhaldsskyldur lands- kassans viðvíkjandi virkj- um og feløgum at kalla 100% effekti var. Hvussu kautiónirnar mótvegis kommunum og almennum grunnum fara at roynast (uml. 700 milli- ónir), fer tíðin at vísa Taðer trupult at gera upp í krónum og oyrum tað, ið skattaborgarin hevur mist orsakað almennum kau- tiønum og almennum útlán- um, men afturat tí milli- ardaupphædd, talan er um, koma so tey mongu nýmótans og sera kostn- aðarmiklu skipini, sum so at blødir burtur. Veruleikin er jú tann, at reyði tráðurin í landsins og løgtingsins patchwork (klútateppi) vóru kautión- imar hjá Palleba, og mest ræðandi avleiðingin av hesum er ránsveiðan í okk- ara heimasjógvi umframt drening av landskassanum, kommunum og monnum í fiskivinnuni og aðrari vinnu á sjónum. Í ársfrágreiðingum frá ríkisumboðnum/landsstýr- inum kanst tú millum mangt annað lesa fylgjandi um landskassans veðhalds- skyldur: Virki og feleg Tils. 47.4 mió. 200.3 mió 952.5 mió. 2020.8 mió. siga øll eru farin av landin- um. Og oman á alt hetta kemur tann vitleysa uttanlands- skuldin, sum teir ráðandi hvør í sínum lagi klandrað- ust um: vóru vit skulda- reyvar upp á 7, 8, 9 ella 10 milliardir, teir tóktust at leita hvor í sínari skuffu. Hver kann hava orð fyri orðaskifti slíkum dárskapi? Jens Pauli, eg eri álv- arsliga bangin fyri, at meg- inparturin av okkara til- verupontentiali er skrykt undan okkum, og at navn- geva slíkt katastrofu er ikki Ov nógv sagt. Hesin áralangi dansurin um gullkálvin væl skipaður og troðin av landsins fólka- valdu monnum gjørdist ver- andi og komandi ættarliðum sonn ólukka. Onki at ivast í at flest øll føroysk heim mugu priori- tera penganytsluna i hesi rød: matur, klæði, ljósi, varma, skuld og annað. Nær, hvar og hvussu bók- mentir og list verða pri- oriterað av fólki, veit eg ikki, men fløgtingsins figgj- arlóg eru hesi fyribrigdi nummar 15 í rgðini. Sum tú veitst, so eru ein- ans umleið 5% av okkara fosturjørd løgd undir plógv, og hetta, at so lítið er dyrk- að, kostar okkum nógvar milliónir 6; innflutning av kjóti, eplum, grónmeti, úr- dráttum úr landbúnaðar- vørum og ødrum tilikum, men skeitir tå til dømis i fíggjarlógina 1990, so sært tú. at løgtingid játtaði 2,225 milliónir til nydyrking v.m., og samstundis vórðu játt- aðar 4,700 milliónir lands- umsitingini at ferðast fyri meer 0.s.fr. Tå id vit settu føtur undir egið borð, var tað við våna- ligum borðsiði, vit løgdust í troðið sum ravnar um deyð- seyð. Nei, lítið er at takka fyri, tíverri. Vinarliga Heri Mohr Ps. Jens Pauli, hvat heldur tú um tað, at okkara fólka- valdu menn, okkara fjøl- miðlar, t.v.s. fólk í útvarp- inum, sjónvarpinum og blødunum og annað gott fólk kalla fisk, sum svimur í sjónum, fyri råvøru? munnu okkara bøndur fara at kalla seyðin fyri råvøru? Kanska vit onkuntíð fara at syngja »Råvøran bítur, nú nýtast sterkar hendur…« ella >Fast stóð í fonnum eitt råvørufylgi…« h.m. { | » tørn Se Al. I