hósdagur 17. september 1992síða 12

Síða 12 tíðindablaðið Danskur professari í fólkarætti: Grundarlagið undir heima- stýrinum burtur - danska stjórnin góðtikið at lata fóroy- ingum allan rætt til at troyta møgulig ráevni í 7 Í; uUíNdI IFerundinI, tá er eisini gerundarlagið undir heimastýrinum burturdottið segði danski serfrð Ølng urin í fólkarætti og EF-rætti við danska DID týskvóldið. Um undirgrund- aravíaluna T T N 0 an 1å Stjórnin nu hevur lauð 1 rættin ul r Føroyum allan Í undirgrundini, so hevur hon harvið eisini latið føroyingum tann partin av sjálvum "Hgj- hedsrættinum" Avleiðingar nar av tí vera fyri Dan- mark, , at tað ikki longur er møguligt at siga, at Danmark er ein ríkiseind Tað var annars nettup fyri at forða fyri hesum, at danskir myndugleikar alla tíðina hava fasthildið, at råevnini í undirgrundini kunnu ikki yvirtakast. "Højhedsrætturin” kann tí ikki býtast innan verandi skipan, men tá stjórnin nú racvnini segði hann m.a.: kortini hevur gjørt av lata råevnini frå sær, so merkir tað, at Højhedsrætturin er brotin og harvið eisini ríkiseindin Danmark segði Fredrik Harrow og helt fram: -Fyri mær sær tað tí út til, at Danmark ikki longur er eitt ríki. Eingin ríkis- eind er til longur men ein ríkisfelagsskapur við tveimum (og trimum tå grømlendingar fáa líknandi skipan) rikispørtum, nevniliga Danmark og Føroyum, sum hvør sær hevur rættin til undir- grundina. Við øðrum orðum kem- ur henda avgerðin at hava sera vittrøkkandi avleið- ingar fyri sjálvan strukt- urin í donsku stýrisskip- anini. Fredrik Harrow heldur eisini, at avtalan fær av- leiðingarnar fyri føroyska heimastýrið. -Heimastýrið hvílir á tí grundsetningi, at tað finst eitt móðurland Danmark og so eitt Føroyar við heimastýri. Danmark høvuds- åbyrgd Sambært heimastýrislóg- ina hevur Danmark bú- skaparligu høvudsåbyrgd - GA ina av Føroyum. Broyta vit nú heimastýrislógina við at lata føroyingum rættin til at troyta møgulig råevni i undirgrundini, so gera vit eisini Føroyar búskaparliga sjålstødugar, og tað merkir, at grund- arlagið undir heimastýr- inum er burtur. Annars heldur sami Fredrik Harrow, at manna- gongdin í málinum er heldur óvanlig. -Tá kon- session skal latast til so kemur slik altid til vid- gerðar í fólkatingssins orkunevnd. Var tað ikki enn meira nátúrligt, at ein so Stór avgerð sum at lata Nr. 176 — 17. september 1992 undirgrundina til føroy- ingar varð ul viðgerðar í hesi nevndini spyr Harr- OW. -Men tá hetta ikki er gjørt so má tað vera tí, at forsætisráðharrin hevur hildið seg vera føran fyri at gera hesa avtaluna uttan at spyrja fólkatingið eftir leggur hann aftrat og heldur fram: -Hetta er eitt "over- ordentligt kompliseret teoretiskt statsretlig spørgsmål, som det vil lage noget tid til at udrede, men indtil videre må vi tro på, al statsministeren har handlet i tillid til, at han har været beføjet til at indgå den aftale, og så længe andet ikke er be- vist, så er aftalen gyldig” segði Fredrik Harrow, lektari i fólkarrætti og EF- rætti við lærda háskúlan í Keypmannahavn við danska útvarpið í týs- kvgldið. jan Atli Dam, Í maður: Fullkomiliga osamdur vid Frederik Harrow Eg eri fullkomiliga ósamdur í í útleggingini hjá Fr edrik Harrow. Henda yvirtøkan er júst tann sama sum allar hinar, ið eru framdar eftir grein 3 Í Heimastýrisskipanini. Fólkatingsins med- virkan var í 1948 og 1950 í sambandi við und- irgrundarlégina, og har varð ásett, hvussu hetta skuldi gerast. Og sjálvsagt hevur forsætismála- ráðið atgongd til juridiska ekspertisu, sum vátt- ar, at so er Hetta sigur Atli Dam, løgmaður í eini við- merking ul úttalilsini hjá danska serfróðinginum i fólkarætti Frederik Harr- ow, sum danska útvarpið tosaði við tyskvøldid. Hvat viðvíkur spurning- inum at tengja yvirtøkuna av undrigrundini at eini komandi loysing frá Dan- mark sigur løgmaður , at tá kundi ein jú sagt, at loysingin longu varð framd fyri langari tíð síð- ani, nevniliga tá kongs- jørdin, tvs. sjålvar Føroyar vórðu yvirtiknar í 1956. - Eingin munur er millum tað, sum tå hendi og tað, sum nú er samtykt ella fyri tað, tá vit fingu fullan rætt ul fiskirimidømid og búskaparligt oki osfr "Hejhedsrætturin" tann sami sum áður Løgmaður er púra 6- samdur við Fredrik Harr- ow, tá hesin sigur, at vid at geva føroyingum rættin til ráevni í undirgrundini, so merkir tað, at "Højhedsrætturin” er brotin og harvið eisini ríkiseindin Danmark. "Højhedsrætturin vidvikur ti samlada rik- inum. Hetta er tann rættur, sum danski staturin hevur ma. vegna Føroyar mót- vegis útheiminum. -Hesin yvirrættur liggur framvegis hjá dønum og kann ikki býtast sigur løg- maður og er tað heldur ikki í hesum førinum. Atli Dam heldur eisini , at Frederik Harrow má hava misskilt okkurt, tá hann sigur, at umrødda yvirtøka merkir, at grund- arlagið undir heimastýr- inum er burtur. Heimastýrislóg óbroytt -Heimastýrislógin er 6- broytt. At vit kunnu yvirtaka undirgrundina nú uttan at slíta við Danmark vísir bara, hvussu genialt henda lóg er smíðað sigur løgmaður. -Heimastýrislógin er júst tann sama nú sum áð- ur. Her er bert hent tað, at eim grein uppfylt er upp- fylt, sum fólkatingið í 1950. tå undirgrundarlógin varð samtykt, gjørdi vart við. skuldi yvirtakast Hvat viðvíkur Heima - stýrislógini og broyuingum í henni, so kann tann spurningur verða tikin upp í eini komandi sjálvstýri- slóg. Viðgerðin liðug Um úttalilsini hjá donsk- um politikarum í sein- astuni um, at málið átti at verið vidgjørt í fólka- tingsins orkunevnd sigur Atli Dam, at viðgerðin av hesum máli var í fólka- unginum í 1948 og 50, og hon skal tí ikki takast uppaftur nú. Hvat viðvík- ur fólkatingsins orku- nevnd, so virkar hon út frá tí donsku kolbrintulógini. Her er tað serliga gald- andi, at við tað at danska undirgrundarlógin frá 1950, sum er farin úr gildi í Danmark, kortini hevur verið galdandi i Føroyum, so hevur fólkatingið einki havt at siga í Føroyum á hesum øki. Hvat hevur Atli Dam at siga til teir føroyingar, sum tulka yvirtøkuna av undirtøkuni sum eitt týðandi stig móti loysing- ini! ;