fríggjadagur 18. september 1992síða 8

Síða 8 Ymsar meiningar um EDTA-viðgerð: Innbilningur Nr. 177 — 18. september 1992 EDTA-viðgerð fæst á privat vidgerdarstovum i Danmark, og nógvir fóroyingar hava leitað sær hjálp har, tí viðgerðin ikki er góðkend í almenna heilsuverki- num. Hon fæst tí ikki her á landi. Sosialurin hevur tosa við fólk, sum halda at viðgerðin hjálpur, men vit vildu eisint fegin tosa við fólk, sum ikki hava fingið heilsubót, Tíverri var eingin áhugaður at tosa við okkum um tað Nógv hevur verið sagt og skrivað í donsku fjølmidl- unum um EDTA-viðgerð- ina, ið sjúklingar fáa móti æðrakálking. Læknar geva hesa við- gerð í Danmark, men teir ar- beiða bert innan privata læknavirksemið. Danska Heilsustýrið hev- ur ikki góðuukið EDT A-við- gerðina, av tí at ongar kann- ingar hava prógvað, at henda viðgerðin hevur hjálpt sjúklingum. Kensluborið mál - Sum við so mongum ødrum, sum hava vid heils- unaat gera, soer hesin spur- ningur ógvuliga kenslubor- in, og byta seg upp í bólkar - ein, sum heldur at viðgerðin hjálpur, og hin sum heldur, at hetta er tað reina tvætl og oyðsl av peningi. - Læknar í Føroyum og Danmark mæla fólki frá at blaka pening til ETA-við- gerð. Ein, ið hevur roynt ETA- viðgerð, er 62 ára gamli Emil Vang í Hvalba. Hann hevur havt sukur- sjúku í 30 ár, og av hesum fekk hann sár í eina tá, sum ikki vildi lekjast. Emil Vang: - Eg las um ETA-viðgerðina í einum donskum blað, og setti meg í samband við Kurt Christ- ensen, lækna á EDTA-við- gerðarstovu í Árhus. - Hann segði mær, at hann kundi lekja sárið, um eg fekk EDTA- viðgerð. - Tað kostar 1500 krónur fyri sjálva kanningina, áðr- enn tú kanst fara í viðgerð, og 700 krónur hvørja ferð. Tú fært eina viðgerð um dagin, helst einar 30 tilsam- ans, segði Kurt Christensen mær. Ongan pening eftir til viðgerð - Táeg hevði fingið einar 10 - 11 viðgerðir og nýtt 14.000 krónur, var pening- urin uppi og eg noyddist at gevast. - Tá var sárið lekt, men árið efur varð beinið ukid upp ul knæið, tí kolbrandur kom í. - Hevdieg havtnóg mikið av peningi, eri eg vissur í, at viðgerðin hevði hjálpt mær, og eg slapp undan at missa beinið, sigur Emil Vang í Hvalba. Hann vil fegin leggja dent á, at tað ræður um hjá fólki við sukursjúku, sum oftani fåa ædrakålking, at lata seg kanna í góðari tíð, og ikki ganga ov leingi við sári 71 ára gamli Henning Jensen í Vági, hevur eisini fingið EDTA-viðgerð fyri æðrakálking í beinunum, og hann var so ringur, at tað ikki bar ul at ganga meir enn 100 metrar, so noyddist at hann gevast fyri pínu. Henning Jensen: - Eg bleiv sjúkur í 1989, og fór noður á Landssjúkrahúsið til kann- ingar. Úrslitið varð sent niður úl Danmarkar og hålvt ár seinni fekk eg bod- ini, at tað var æðrakálking og at einki kundi gerast við tað. Góðtók ikki boðini frá læknunum - Tað vildi eg ikki góð- taka, og leitaði mær upplýs- ingar aðrastaðni, um hvar eg kundi verða hjálptur. Eg fekk fatur í einum faldara frå Søllerød Privatklinik, har eg fór i EDTA-vidgerd i 1990 - Eg fekk 30 vidgerdir, sum ulsaman við fyrstu kanningini kostaði 24.000 krónur. Sjálvandi kemur hertil ferðaseðil, uppihald og kostur, so veruliga talið er nógv stórri. Tað hjålpti mær ið hvussu so er. Nú kann eg ganga út á bryggjuna og fara á flot, um veðrið er til tað. Eftirvidgerd er neyðugt hjá teimum, sum fáa ED- TA-viðgerð. Hon verður givin eins ferð um mánaðin fyri eftirtíðina. - Av ti at eg búgvi í Før- oyum, havi eg avtalað við læknan, at eg fái 10 við- gerðir tilsamans eina ferð árliga. Tað havi eg eisini fingið í ár, og eg livi væl. Eg haldi bert, at tað átti at verið slík viðgerðarstova í Føroyum, tí nógvir føroy- ingar fara til Danmarkar i hesum grindum, mugu gjal- da alt sjálvi. Tað sigi eg eisini lækna mínum, tá eg vitji hann av og á, men hann sigur einki. Emil Vang: - Eg eri sannførdur um, at heyði eg havt so mikið av peningi, sum EDTA- viðgerðin kostaði, so heyði eg ikki mist beinið Hann noktar mær tó ikki at fáa viðgerðinar, sigur Henning Jensen at enda. Lesið eisini greinina aðra- staðni í blaðnum, hjá Jóhan P. Davidsen, yvir- lækna, har hann greiðir frá EDTA-viðgerð, frá einum læknaligum sjón- armiði. Dagny Hvønn kunnleika hava vit um EDTA??? Fleiri føroyingar hava verið og leitað sær heilsubót á pri- vatklinikkum í Danmark, í líki av EDTA-innspræn- ingum, móti pínu í beinun- um av æðrasjúku, og hava goldið stórar peningaupp- hæddir fyri hetta. Her skal verða greitt frá tí kunnleika, vit í dag hava um EDTA sum viðgerðarhátt. Tað er ikki mín ætlan, at hetta skal gerast til eitt kjak um at trúgva uppá EDTA ella ikki, ti tá alt kemur til alt, avger hvor einstakur sjálv- ur, hvat hann vil nýta sín uppsparda pening til, men fólk hava krav uppáta vitan, sum fyriliggur, so tey eru betur fyri at meta um, um peningurin verður nýttur til eitt, fyri tey, skilagott enda- mál. EDTA hevur verið kent síðani 1935, og er skrásett til viðgerð av blýggjeitran. Síðani - í hálvtrýssunum hava læknar, serliga í USA, nýtt hetta evnið í viðgerð av æðrakálking. EDTA-lækn- ar hava skrivað nógv um, hvussu gott hetta evnið virkar uppá æðrasjúku (0. m.a.). Henda skriving er farin fram í dagblødum, vikublødum og líknandi, og hevur ongantíð bygt á tað, vit í dag meta sum álítandi vísundaligar = kanningar. Hetta fekk nakrar serlæknar á umráðnum at taka seg saman at gera eina saman- berandi vísundaliga kann- ing av EDTA, út frá tí sjón- armiði, at: um EDTA er so gott, sum privatlæknarnir vilja vera við, eigur henda viðgerð at fara fram innan heilsuverkið, vera kostnaðarfrí fyri sjúklingin. Í hesari kanning, sumerein- asta av sínum slagi, vóru tveir sjúklingabólkar. Tann eini bólkurin fekk saltvatn innihaldandi EDTA, sum og at fyriskrivað av EDTA- læknum, og hin bólkurin fekk bert saltvatn innsprænt í æðrarnar. Ongin vist, hvor ið fekk hvat, fyrr enn kodan var avdúkað, eftir at allir sjúklingarnir vóru við- gjørdir og kannaðir. Kanningin vísti, í sam- svar við tað, EDTA-lækn- arnir hava borið fram, nevniliga at yvir helvtin av sjúklingunum, sum høvdu fingið EDTA, meintu, at >