mikudagur 14. oktober 1992síða 2

tíðindablaðið Sosialurin Ábyrgdarblaðstjór:: Jan Múller Fyritaksstón: Krisjan Dahl Ljósmyndar: Kalmar Lindenskov Blaðfólk. Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - Utgevar: P/T Soslalurin Uppseting. P/t Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 Justines Eidesgaard Bústaður: Argjavegl 26 Argjum Telefon: 11820 110 Tórshavn Telefax: 14720 Hugsjónarmaður farin NU um dagarnar andaðist ein av fremstu javnadarpolitikarunum í okkara tíð, fyrrverandi vesturtýski ríkis-kansl- arin Willy Brandt. Við deyða hansara hevur ikki bert Týskaland og øll tann sosialdemokratiska rørslan men allur heimurin mist ein av sínum Størstu og týdningarmestu politikarum nakrantíð. WILLY BRANDT var hugsjónarmaður um ein háls. Hann hevði sterkar hug- sjónir og tær komu so eisini til sjóndar, tå hann longu sum blaðungur gjørdi vart við andstygd sína móti tí vaksandi nazismuni í Týskalandi. Andstøda hansara til nazistarnar varð orsøkin til, at hann mátti flýggja og endaði í Norðurlondum. Her var hann nógv åvirkadur av norðurlendsku javnadarflokkunum, serliga ti norska og svenska, og ikki minst hugsjónum teirra um vælferðarsamfelagið. Hann var ti eisini nógv upptikin av tankanum at gera Týskaland til eitt vælferðarsamfelag, um hann skuldi fáa ávirkan har seinni. HANN fekk eisini broytt týska javn- aðarflokkin frá at vera ein rættiliga for- steinaður og ortodoksur flokkur ul ein meira nútímans javnaðarflokk í norð- urlendskum sniði. Hetta gjørdi, at flokkurin vann nógv fram og tað beindi hon leiðina fyrst til starvið sum uttanríkisráðharri og seinni til kanslara. Willy Brandt var eitt skifti eisini borgarstjóri í Berlin, har hann skapti eitt vælferðarsamfelag, sum skuldi fáa stóran týdning fyri alla gongdina í Týskalandi. EISINI var hann samstarvsmadur fram um alt og skapti eisini ta fyrstu stóru samgonguna fyrst vid teir konservativu og seinni vid teir liberalu. Men ein njósnaraggla skuldi so beina fyri honum sum ríkisleiðara. Tað, sum meira enn nakað, eyðkendi Willy Brandt var hansara Ótroyttiliga arbeiði til frama fyri teimum, sum eru ringast fyri. Hóast hann mátti fara frá sum týskur leiðari orsakað av njósaraggluni, so gavst hann tó ikki á hondum. Tvørturim6t fór hann tå at gera vart við seg í aljóða høpi og var ein av forsprákarunum í norð-suður ordaskiftinum, fyri at tann ríki heimurin skuldi býta sítt rikidømi við tann fátæka. TÁ vit skulu minnast aftur til nøkur av stóru avrikum hansara, so var tað hann, sum byrjaði sáttargerðina millum eystur og vestur. Hann fekk fyrst semju í lag við Póland, síðani við øll hini eystur- europeisku londini og seinast við Eyst- urtýskland, hóast stóra mótstøðu frá teimum konservativu í Vesturtýska- landi. Tað endaði tó við, at allir týskarar tóku undir við honum. Tað er ikki minst ótroyttandi og klóku tiltøkunum hjá Willy Brandt fyri at takka, at linni kom í viðurskiftini millum eystur og vestur. WILLY BRANDT var nógv ávirkaður av tveimum javnaðarmonnum, Oluf Palme úr Svgríki og Bruno Kreiski úr Eysturríki. Tað er heldur eingin ivi um, at tað er tann norðurlendska útgávan av javnaðarhugsjónini, sum hevur eyðkent hann og verið grundarlagið undir hansara mongu sigrum. EIN av hansara stóru gerðum var, at hann alment viðgekk skyldina hjá Willy Brandt var í nógv ár leiðari í altjóða javnadarrørsluni. Eisini fóroyski javnaðarflokkurin hevur luttkið á fundum í hesi rørsluni. Her er tað táverandi skrivarin í føroyska javnadarflokkinum Hans Jørgensen, sum heilsar uppá Willy Brandt. Týskalandi í øllum ólukkunum. Hann fór til londini, sum Týskland hevði oyðilagt og bað um fyrigeving og beyð sær til at byggja londini uppaftur. Tað var hann, sum setti hol á henda svullin: hetta at týskarar vildu ikki viðurkenna og tosa um alt tað ónda og ræðuliga teir høvdu gjørt móti eitt nú teimum mongu pólsku jødunum. Tá hann fór undir hetta var tað ikki nátúrligt fyri mong í vesturheiminum, tí fyri tey var tað kommunisman, sum varð tað absolutt ónda. Serliga amerikanarar og høgravongirnir í fleiri londum vóru skeptiskir mótvegis Brandt í hesum máli. Í dag síggja vit øll, at hetta var tann rætti politikkurin, tí hann var við til at skapa neyðugan linnan millum eystur og vestur. nitreytirnar enskov á fólkatingi drimuliga harðar --Treytirnar, sum danska stjórnin setir, fyri at bjarga Sjóvinnu- bankanum, minnir um yvirtóku av fíggjarpolitikkinum hjá føroy- ingum, hesum nokti eg at trúgva og góðtaka, segði Jákup Lind- Jákup Lindenskov hevur ilt við at ímynda sær, at avtalan millum landstýrið og donsku stjórnina um 500 milliónir krónur í láni fyri at bjarga Sjóvinnu- bankanum, ber í sær at Føroyar eru settar undir administratión. —Eg dugi ikki at síggja, at danska stjórnin er sinn- að at skrúva tíðina 45 ár aftur í tíðina. Eg hetta tilfelli, so má tað byggja á ókennskap til gongdina í Føroyum seinastu tíðina við við sterkt lækkandi livistødi og lækkandi almennum tænastustødi, segði Jákup Lindenskov á Fólkatingi. --Í Danmark hevur verið tosað um skerjingar á fíggjarlógini seinastu árini og skerjingar eru í veru- leikanum framdar. Tað er ikki mín uppgáva at koma við ábreiðslum av avgerð- um, sum danskir fólka- valdir fremja, sigur hann. -Men í Føroyum eru sanniliga eisini skerjingar framdar á fíggjarlógini. Seinastu trý árini er fíggj- arlógin skorin niður frá 3400 milliónum til 2600 milliónir. Í mun tl dýr- tíðarmenningina og náttúr- ligur vøkstur á åvisum gk- jum, raka sparingarnar í Føroyum enn harðari enn í Danmark, sigur Jákup Lindenskov. --Tað er ti órímuligt at treytin fyri donsku hjálpini skal minna um yvirtøku av fíggjarligu lóggevingin i Føroyum. Hetta er ikki donsk sidvenja og hesum nokti eg at trúgva og góðtaka. Í semasta enda er tað hóast alt tann føroyski skattagjaldarin, sum skal rinda lánini aftur, segði Jákup Lindenskov. -Føroyska kreppan er ein råvørukreppa, og skal kreppan basast å sama hått, sum statsministarin stingur út í kortið, so merkir hetta samanmett við Danmark, at teir meldaðu 800,000 fólk út úr samfelagnum, sigur Jákup Lindenskov. --Tað einasta føroyingar kunnu gera er at fáa meir burturúr tí råvøru við eiga, og só at sýna sparsemi á øllum økjum, á sama hátt sum vit hava gjørt seinastu 3-4 árini í mun til tey meira lættsinnaðu átta- tiårini, segði Jákup Lind- enskov á fólkatingi. jústinus Jákup Lindenskov, fólkatingsmaður EN Postadr.: Postsmoga 76