fríggjadagur 16. oktober 1992síða 6

Tá Hergerð Johannesen í fjór varð liðugt útbúgvin sjúkrasystir, søkti hon um at sleppaáRíkissjúkrahúsið at arbeiða á aðrari deildini, har AIDS-sjúklingar liggja. Fast starv kundu hon ikki fåa, tí tey vilja hava meira roynd starvsfólk. Men Her- gerð kundi fáa arbeiði sum frítíðaravloysari, og síðan hevur hon havt fleiri av- loysarastørv á deildini, har hon hevur tryggjað sær ar- beiði fram til næsta summ- ar Deildina, ið er ein tropu- og epedemi-deild, kendi Hergerð eitt sindur framm- anundan, tí neðan hon gekk á sjúkrasystraskúlanum í Føroyum høvdu tey evnis- dagar um AIDS og vitjadu i ti sambandinum Ríkis- sjúkrahúsið og tosadu við sjúklingar har. Vildi læra meira Eg hevdi hug at læra nakad nytt og serliga um AIDS, ti tað er ein sjúka, vit í framtíðini kunnu vænta okkum at fáa meira og meira at gera við. Eg vildi fáa mær nakrar royndir við atliti ul at kunna brúka seinni í Føroyum, sigur Hergerð. Hon veit ikki enn, hvussu leingi hon verður í Danmark og arbeiðir sum sjúkrasystir. Tað veldst eis- int um, hverjir arbeiðs- møguleikamir í Føroyum verda framyvir. A Ríkissjúkrahúsinum eru tvær slílar AIDS-deild- ir. 24 sjúklingar eru á hvorj- ari deildini, og sjúkurnar eru nógvar. AIDS er tann álvarsligasta, og arbeiðið við hesum sjúklingum ógvuliga krevjandi. 6-8 AIDS-sjúklingar og HIV-smittað plaga at vera á hvørjari deild í senn. Fyrr fingu hesir sjúklingar sítt egna kamar, tí nógvum tørvar at vera einsmallir, men sparingarnar hava vid sær, at tað ikki ber til longur. Men alt verdur t6 gjørt fyri, at umstødur teirra Skulu vera so frægar sum gjørligt. Kunnu verða heima Allir sjúklingarnir steðga ikki líka leingi á deildini, men koma inn til kanningar ella viðgerðar. Tá fólkini eru blivin heilt vánalig, verða summi til tað sein- asta, men sjúklingunum stendur tó í boði at vera heima. Heimargkt er alt samdøgrid fyri AIDS- sjúklingar. Tey, sum vilja vera heima til tað seinasta, sleppa tað. Hergerð dámar væl ar- beiði sítt millum AIDS- sjúklingar. Men tað er hart arbeiði, serliga sálarliga. Tað mesta arbeiði er røkt, at tosa við sjúklingarnar, ugga og vegleiða. Sjúkrasystr- arnar tosa eisini nógv við tey, sum varða av sjúkling- unum. Sr SySlalurin Hergerð Johannesen frå Gjógv hevur í nakrar mánaðir arbeitt sum sjúkrasystir á Ríkissjúkrahúsinum, har AIDS-sjúklingarnir koma Starvsfólk fáa hjálp Av tí at arbeiði hjá starvs- fólkunum er so hart sálar- liga, kemur ein sålarfrød- ingur einaferð um vikuna at tosa við starvsfólkini. Í fel- ag tosa tey so um okkurt evni, ið hevur tikið seg upp ta vikuna. Tað kann t.d. vera í sambandi við eitt deyðs- fall. Starvsfólkini kunnu eisini sjálv fara til sálar- frødingin og tosa við hana, um tey pínast av onkrum. - Sjálvandi ávirkast vit av arbeidinum, tí sjúklingarnir eru ung fólk, sum fáa eina sjúku, ið ikki kann lekjast enn, sigur Hergerð. Sjúkl- ingarnir, hon hevur møtt, hava verið millum 19 og 50 ár. - Tað ræður so nógv um hjá okkum, at vit arbeiða proffesionelt. Í hesum sam- bandinum vil tað siga, at vit ikki leggja okkara egnu kenslur í og duga at skilja arbeiði fráokkaraegna lívi. Vit skulu gera okkara besta fyri sjúklingarnar og íkki vera køld, men tað er best bæði fyri okkum sjálv og fyri sjúklingin at halda hvert frá sínum, sigur Her- gerð. Hesir sjuklingar hava ofta nógvar sosialar trupulleik- ar, tá teir fara úr arbeiði sínum og skulu hava pen- sión. Teir hava rætt til at fáa stuðul úr AIDS-grunni- num. Tílíkum tekur ein so- sialrådgevi, sum arbeiðir á deildini, sær av. Ferðast saman - Onkuntíð hava sjúklingar, sum hava fingið fíggjarliga studulin, tikid seg saman og gjørt felags ferð suðureftir fyri at uppliva nakað í felag, og meðan tey enn orka. Ein sålarfrødingur er eis- ini á deildini til sjúkling- arnar, sum allir ikki hava tað líka gott sálarliga. Stuðulsbólkar við HIV- smittaðum vitja somuleiðis javnan á deildini at tosa við tey sjúku. Tað er tó ikki bara syrgi- ligt at hava sína dagligu gongd millum fólk við hesi ålvrsligu sjúkuni, ið enn eingi ráð eru ímóti. - Tey hugsa ikki alla tíðina um deyðan, og í ein- um slíkum arbeiði lærir tú at síggja onnur virði í lívinum. Tey kunnu frøast um ymist, ið fyri okkum onnur kann tykjast smátt. Síggja fram til at klára okkurt, sum ikki kann bíða. Virði, sum vit onnur ikki altíð hava eyga fyri. Tey plaga at siga, at heldur livaeitt gott og ríkt lív enn bara liva eitt langt lív, sigur Hergerð. Nógv verður gjørt fyri at hava tað fjálgt og hugnaligt á deildini. Listafólk hava verið og prýtt veggirnar, Hergerð Johannesen er 24 ára gomul og tók prógv sum sjúkrasystir í fjór. Hon heldur tað vera umráðandi, at fakfólk fara burtur at fáa særroyndir, soleiðis sum hon nú ger, tí Føroyar eru so lítið land Mynd: Kalmar fyritøkur hava sponsorerað útgerð, td. mikroovn, til sjúklingarnar, og matstovur úr býnum koma á deildina at gera mat og borðreiða. Fleiri kvinnur Sjálvt um Hergerð á sjúkra- systraskúlanum hevði lært nógv um sjúkuna AIDS, varð hon kortini bilsin, tá hon kom á deildina at ar- beiða. - Tað, sum eg vaið mest bilsin av, var, at so nógvar kvinnur hóast alt hava AIDS, sjálvt um flestu sjúklingarnir eru menn. Vit fáa jú mest at vita um, at tað eru homosexuellir menn. Men millum sjúklingarnar eru eisini fólk, sum hava livað heterosexuelt, og tað eru fólk, sum eru smittað, tá Nr. 197 — 16. oktober 1992 Tú fært eyga á onnur lívsvirði tey hava fingið blóð. Stutt sagt fólk, sum bara hava verið óheppin. Og tað sigur okkum, at tað kann henda ein stóran part av fólkinum, at tey fáa hesa sjúkuna. Upplýsing Meðan Hergerð nú hevur verið heima og vitjað í nakr- ar dagar, hevur hon verið á sjúkrasystraskúlanum og greitt frá sínum arbeiði. Hon leggur stóran dent á, attey, sum fáa slíka vitan og royndir, sum hon nú fær, hava skyldu til at upplýsa um sjúkuna. Sjónvarps- filmurin um Hannis var eitt gott tiltak og tað sama við AIDS-sjónleikinum, sum nú verður vístur, og sum verður fylgdur upp við, at Anna Samuelsen, sjúkra- systir, tosar við fólkini aft- aná leikin. - Vit kunnu gera okkara í tí fyribyrgjandi arbeiðin- um, og tað hevur mest at siga, sigur Hergerð. Kann- ingar aðrastaðni vísa, at herferðir og upplýsing ann- ars gera stóran mun. Tað sæst á ymsum hagtglum. Hergerð heldur, at kemur hon aftur til Føroya og fær arbeiði sum sjúkrasystir, kunnu tær royndir, hon nú fær, koma væl við. Sjálvt um sjúklingarnir i Føroyum ikki eru so nógvir, er eingin ivi um, attað verða fleiri við tíðini. Hergerð er ikki fyrsta før- oyska sjúkrasystirin, sum arbeiðir á hesi deildini. Anna Samuelsen, sum ferð- ast um allar Føroyar og ger upplýsandi arbeiði, hevur verið har, og onkur aftrat við. Føroyskir sjúklingar hava verið á hesi deildini. Tað spyrja vit ikki Hergerð um, og hon hevði heldur ikki svarað. - Eingin skal bera ótta fyri, at vandi er fyri ano- nymitetinum í Føroyum, sjålvt um føroyingar starv- ast å deildini. Føroyingar eru í somu stødu sum tey, ið koma av bygd í Danmark. Tey vilja ikki hava, at fólk heima vite um teirra sjúku, og tey kunnu vera vís i, at vit halda okkara tagnarskyldu, sigur Hergerð. randi Einastandandi gott BINGO byrjar i Sosialinum um bert fåar dagar “Mintust tit til haldaragjaldið:..“ ve ts