leygardagur 17. oktober 1992síða 2

tíðindablaðið EAT) RS Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Múller Fyritaksstón: Krisjan Dahl Kalmar iindenskov Ljósmyndar # FS Biadlolk. Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - sf [ff [[—[—[[[———[——|—————eedeederoeeeeeee Justines Eldesgaard Utgevar: P/f Soslalurin Uppseting. Pt Sostalurin Prent: P/f Pressan 1981 Argjum Telefon: 11820 Bústaður: Argjavegl 26 Postadr.. Postsmoga 76 110 Tórshavn Teletax: 14720 Tingid saman attur. MANADAGIN kemur tingið saman til at bjarga okkara bankaskipan. Lands- stýrið fer at leggja uppskot fyri tingid um lániheimildir ul at seta 300 mill. kr. í Sjóvinnubankan. Hetta er tað málið, sum arbeitt hevur verið við nú í eina tíð, nú tað kom undan kavi, at staðan í før- oysku bankaverðini er sera álvarslig. EINGIN ivi er um, at tingid fer at samtykkja uppskotini, soleiðis at forðað stórt skrædl fyri mong her á landi og samfelagið alt, um Sjóvinnubankin letur MEN helst fer ungid eisini at viðgera støðuna í samfelagnum sum so, tí tað kemst ikki uttan um, at stødan í banka- verðini avspeglar eisini støðuna í sjálv- um samfelagnum og gvugt. fer útvarpið at senda orðaskiftið, so- leiðis at Føroya fólk sleppa at fylgja við Vónandi í tí, sum verður sagt og fer fram í um- verður fyri, at bankaskipanin brennur saman. Í hvussu er verður tað eitt sera røddu málum. Hetta er jú nakað, sum viðvíkur okkum øll so ella so. ANNARS arbeiðir landsstýrið við at gera nýtt uppskot ul eina endurskoðaða fíggjarlóg fyri 1993. Hetta uppskotið fer so til figgjarnevndina og ætlanin er so at fáa tað samtykt áðrenn hálvan no- vember. Arbeitt verður við at broyta fíggj-arlógarjavnvágina við millum 300 og 400 mill. kr. Hetta er eingin løtt bera til. Landsstýrið má nú vísa, hvat tað dugir til og koma við nøkrum skilagóðum loysnum. Enn hava vit so fingið litid og einki at vita um, hvørjum loysnum arbeitt verður við, men nógv hevur verið gitt og sagt um møguleikarnar fyri at spara, skerja og fáa nýggjar. uppgáva, men tað Ábyrgd og myndugleiki Samfelagið er í kreppu Men út frá tí lívsmynstri og teimum livikorum, vit hava uppbygt tey sein astu 30 árini, má hendan Kreppan metast at Vera tann svárasta kreppan } + hesi øldini taluevnið manna millum i dag er, hver ið nú hevur Kreppu, út til, at t felagskór ið rop- ar, at tad eru politikkarar- Henda greinin skal, eins og mín viðmerking í fimm- hetta ki skiljast soleiðis, at eg il sleppa pelitikkarunum ndan ábyrgd. Als ikki. álvandi hava teir sín ábyrgdini av ðuni, og sjálvandi 1 teir taka rd og gera alt, teir mentir við teimum im teir hava, smáum a stórum, sum nú eina- erð eru at finna í eini po- litiskari umboðan, at vera við til at berja okkum igjøgnum og burturúr ti ranum kveldið, rt av eisini steðu, vit eru i. Tá ið meinigi maðurin sigur, at politikkararnir hava skyldina, so skilji eg hann ógvuliga væl, ti hin hevur meinigi maðurin stórt sæð ábyrgdina av sínum egna lívi og hevur tann myndugleika at kunna fara á val og velja politikararnar, ella at sita heima og soleiðis lata vera við at velja teir. So um hann sigur, at politikkar- arnir hava alla skyldina, tað skal verða honum fyri- givið Ødrvisi átti at verið við teimum, ið sita longur uppi í avgerðarreðini, tí her koma vit til fólk, ið hava ábyrgd av og mynd- ugleika ymiskum skipanum í samfelagnum. Vit kunnu nevna framleið- sluskipanir, seluskipanir, peningaskipanir og skip- anir á arbeiðsmarknaði- num. Hesi fólk kunnu als ikki í sama mun loyva sær at rópa upp um, at tað eru politikkararnir ið hava alla skyldina. Hesi fólk, verið tað nevndarlimir ella yvir Canon FC 1 kopi- maskina lítil og løtt. Framúr góðska. Vanligur prísur kr. 8.700,- vípatrón Tilboð kr. 5.900,- avmarkað nøgd 7fMac ==. Sverrisgøta 9, box 118 110 Tórshavn Tlf. 10400, fax 10915 einum myndugleika, sum gevur ennur, sita við teimum atgongd til at ávirka gongdina í samfel- agnum. Teir hava fingið nakrar uppgávur og nekur mål at loysa, og ti má roknast við, at tað arbeiði, ið verður gjert innan teirra askipanir eru sam- felagnum at gagni. Tá ið tað gingur galið í hesum skipanum, eiga hesi fólk tá eisini at kenna og hava eina ábyrgd, tað ber ikki annað til. Detta vit í ta grevina, at alt skal kastast politikkar- unum fyri last, so fáa vit eitt samfelag, har allir leiðandi persónar kunnu smoyggaj sær undan ábyrgd, tá ið á stendur, og avleiðingin verður tann, at vit hava fingið eitt to- talt sjúkt samfelag. Nei, politikkararnir skulu sanniliga taka sina åbyrgd av gongdini, men teir, sum hava havt mynd- ugleika hesi farnu årini, eiga so sanniliga ikki at sleppa at smoyggja sær undan sini åbyrgd. Eg havi ongantíð brúkt nógvar tímar av mínum lívi at grenja um tað, sum farið er. Mín grundhug- sjón er, at vit eiga at læra av seguni og hyggja inn í framtíðina. Eg havi heldur ikki ta turkatrúgv til politikkar- arnar, hverki til teir foroy- sku ei heldur til aðrar, at teir duga til alt meguligt. Um vit nú skulu, soleiðis sum onkur hevur skotið upp, út at orðna sáttmálar millum privat felog og privata vinnulívið og ar- beiðsmarknaðin, so hugsi eg, at vit fara inn á eitt eki, sum politikkararnir ikki eru ferir fyri at stýra. Eitt annað er, at lands- stýrið í dag er stersti ar- beiðsgevari í samfelag- num, og at tað áliggur landsstýrinum at syrgja fyri, at teir, sum arbeiðs- gevarar, fáa síni sáttmála- eki so rationell og lidilig sum gjørligt og so er bert eftir at vænta og vóna, at restin av arbeiðsmark- naðinum fylgir eftir Landsbankin hevur ofta verið havdur á lofti, hóast fá hava gjørt sær far um, hvat ein landsbanki í veruleikanum kundi verið nýttur til. Sum eg áður havi nevnd. se er, í mínum hugaheimi, eitt samfelag bygt upp av ymiskum skipanum. Føroyar eru eitt sjålvstødugt skatta- eki, eitt sjålvstødugt toll- eki og í stóran mun eitt sjålvstødugt loggåvuøki. Men vit hava valutasam- starv vid Danmark, og tad hevur altid ørkymlad meg, at har onnur lend hava ein nationalbanka, ið er rætti- liga óheftur av politiskari åvirkan, har hava vit einki havt, ið hevur svarað til tað. Alt gott at siga um po- litikkarar, bæði teir, sum eru farnir, og teir, sum vit hava í dag, men tað er eingin, sum tolir at hava nógvar pengar um hendi, og hetta sær eisini út at verða galdandi fyri aðrar enn politikkarar, men lat tað fara. Vit hava í mong ár mangl- að ein stovn, vit kunnu gott nevna henda stovn ein landsbanka, sum var rættiliga óheftur av polit- iska myndugleikanum, og sum politiski myndug- leikin ikki kundi geva ordrar til. Her liggur mun- urin á einum landsbanka og t.d. Gjaldstovuni, fyri at fara inn á nakað, sum Heri Mohr skrivaði um í blødunum herfyri. Ég eri fullvisur í, at høvdu vit havt ein landsbanka, so kundu vit i samrái við danska nationalbankan havt rættiliga góða stýr- ing á peningaviðurskift- unum mótvegis útlondum og mótvegis feroysku bankunum, td. tá ov nógvur kontantur pening- ur var inni, so kundi landsbankin lagt hald á skal eina ávísa negd, soleiðis at kontantur peningur í umfari í samfelagnum al- tíð var rímuliga steðugur. Hetta hevði sjálvandi havt ávirkan á allar pen- ingaligar avgerðir, eisini tá politikkarin skuiui taka avgerðir um ílegur, veð- hald og annað. Tað er mín fulla sannfering. Hvussu ið landskassin húsaðist upp igjøgnum áttatiárini, tað skal eg ikki koma so nógv inn á, men mær er fortalt, at í 1988 steðgaði landsstýrið kredittforeiningslán- unum og komu tá bert 250 mió. kr. inn í landið. Hetta sama ár innfluttu teir pri- vatu føroysku peninga- stovnarnir 12000 mió. kr. — skrivað eina milliard og 200 milliónir — krónur. Í 1989 komu eingi kreditt- foreiningslán inn í landið, men tá innfluttu bankar- nir í valutaárinum 800 mió. kr. — skrivað átta- hundrað milliónir krónur. Hetta sigur ikki so lítið, so nú kunnu fólk gera sær mynd av, hver id hevur skyldina. Eg meti, at po- litikkararnir hava skyld, STØDAN í samfelagnum er sera álvars- lig. Spurningurin er hvussu leingi vit í heila tikið fáa kapital uttanífrá. Hetta er helst tann mest avgerandi spurningurin. Og her hava vit frætt, át tað verður skrúvað meira og meira fyri. Og kemur tann dagur, tá útlendskir bankar heilt og fult sleppa okkum uppá fjall, tá má sig- ast at vera lítið eftir. Vónandi er stødan ikki so ring. Eitt er vist, ongantíð áður hava krøvini til okkara vinnulívsfólk, til okkara politikarar verið so stór sum nú. Nú er at standa saman og royna at koma sum frægast ígjógnum kreppuna. men eg meti sanniliga ikki, at ein, uttan at rodna, kann standa í sjón- varpinum og fortelja Førcya fólki, at banka- nevndirnar onga skyld hava, og siga, at bankatil- sýnið sigur tað sama. Bankatilsýnið hevur væl- saktans ikki sagt annað enn, at einki kriminelt er farið fram og tað er sjálv- andi gott, men borgar ikki fyri góðsku. Virðingarmest Thomas Arabo 4 Storno --tín trygd fyri góðsku! HJ. Michelsen Handan å 6, Torshavn tlf. 1.4414 — fax 1.8045 ——- |