leygardagur 31. oktober 1992síða 12

Síða 12 tíðindablaðið Nr. 208 — 31. oktober 1992 Sidamisbrot — hvat er tað? — og hvussu ávirkar tað offrið? Í hesum døgum hevur verið skrivad um sidamisbrot — ella tað vit vanliga kalla insest — or sakað av einum dómi í einum tílíkum máli. Vit vilja ikki — og kunnu heldur ikki smb. tagnarlyftid — umrøda hetta itøkiliga mál, men vit undrast á so líuð nuan serað skrivingin hevur verið og hvussu litil áhugi ella sympati víst hevur verið offrinum Hetta er ein sera umfatandi problematikkur, og skulu vit ikki í hesi grein viðgera allar síður av einum tílíku men m máli, fara vit at royna at lýsa tødun a, sæð frå sjónarmiðin um hjá offrinum. Nevnast kann, at í Danmark og Noregi vísa kanningar, at uml. fjórða hver genta emaferð í lívi sínum verður útsett fyri sidamisbroti. Tað er einki, sum talar fyri, at tølini skulu vera lægri í Føroyum Gjørt verður vart við, at vit ikki skriva um tad málið, ið júst nú er aktuelt, men meira gene relt um insestoffur Hvat er insest? Vithavavalt at nytadefinition Kari Killén ið er ein av ina hjå norsku Heap, Dr philos., teim fremstu gransKarum inn FLISAHANDIL 4 Tann 1 nov. tekur Anna á Argjaboga yvir handil min við flísum Viðskiftafólk, vinir og kenningar verða tí hervið boðin til samkomt í hølunum hjá Annu, Argjaboðageta 22 mánadag. 2. nov. kl. 16-18.30 Eg vil nýta høvid til at takka viðskiftafólki og eðrum, eg havi samstarvað við tey seinastu árini, og eg vil ynskja Onnu góðan byr fram- yvir. Opið verður mánad.-fríggjad. kl. 16-18.30 leygardag kl. 9-11. — Telefon/fax 18098 PerBloch-Kristensen Barnahjálpar- grunnurin Studningar til illa stødd børn verða út- býttir í desember mánaða. Umsóknir um slíkan styrk eiga at vera nevndini í hendi í seinasta lagi 25. november 1992. Umsóknarblað fáa tygum við at skriva til Barnahjálpargrunnin v/ Kristian á Dul, Box 182, 110 Tórshavn, ella við at ringja tlf. 12000. TRIGGIR HØVUDSVINNINGAR: Snotulig klassisk keramiklampa frå BALSLEVS BYGGIBUD stås- nidur- deilur og troyggja Hoyvík - Box 3309 - 110 Tórshavn - Tlf. 11122 an vidurskiftini hjá bórnum, ið verða útsett fyri umsorgssvigt. Definitión: >Barn, som utsett es for seksuelle overgrep í familien, omfatter barn, som av voskne omsorgspersoner involveres i seksuelle aktivi teter, som de hverken emosjo- nelt eller seksuelt er utvikl- ingsmessig modne for, som de heller ikke er i stand til å forstå og ane rekkevidden av, og som de derfor heller ikke er i stand til å gi et informert samtykke til. Dvs., at seksuelle overgrep er aktiviteter, hvor voksne bruker barnet til å dekke sine seksuelle behov. De seksuelle overgrepene omfatt er et bredt spektrum av aktivi teter fra lek med seksuelt i hold, bergring oral, anal og genital samleie«. Børn, ið verða útsett fyri in sest, eru ofta børn, ið hava eina lítla kenslu av sjálvsvirði. egne ; SR Born líta á — og eiga sjálvsagt at kunna líta á — vaksin fólk. Tá eitt vaksið fólk ger seg inn á eitt barn, kann eitt barn við lítlari sjálvsvirðing illa trúgva, at tað hevur rætt til at mótmæla, ti tann vaksni má jú vita, hvat rætt er og hvat skeivt er. Innast inni veit barnið, at tað sum verður framt ímóti tí er skeivt, og barnið kann hava án- ilsir um, at um tað sigur nøkr- um frå, kunnu rædulig ting fara at henda. T.d. atsiðamisbrótar- in, um hann býr saman við barninum, verður koyrdur út, mamman verður illog kedd, og offrið kennir seg at hava á- byrgdina av ti, ið hendir. Avleiðingarnar av longri tíðs misnýtslu av barni eru sera álvarsligar fyri barnið. Barnið ella tann ungi fær ongantíð kenslu av, sjålv/ur at ráða yvir egnum líkami. Hinvegin fáa tey avskeplað forhold til likam sítt og tætt samband við onnur Atburður teirra er merktur av misnýtsluni. T.d. kann barnið visa eina seksualiseraða atferð, ið ikki er aldurssvarandi, móti ødrum børnum og vaksnum. At eitt barn kann verða mis- nýtt í áravís, uttan at siga tað fyri nøkrum, er heilt vanligt. - HAVUDSVINNINGUR: luck Summi siga tað ongantíð. Skomm og skuldarkensla fáa tey av ti. Skuldarkensla ti barnið fær ta fatan, at tað må vera ti sjálv um, nakað er galið við. Hví skuldi eitt vaksið fólk, ið ein annars átti at kunna litið á, framt eitt tílíkt misbrot ímóti ti Skomm, tí tey óttast fyri, at reaktiónin fer at verða, at fólk halda, at barnið sjálvt hevur verið úti um tað. Ónti fyri at eingin vil trúgva teimum. Otti fyri, hvat fer at henda, um tey avdúka, hvat fer fram. Her er týdningarmikið at hava í huga, at tå tosað verður um insest, snýr tað seg um ein vaksnan og eitt barn, og eitt barn kann ongantíð hava á- byrgd av, hvat eitt vaksið fólk ger, ti liggur åbyrgdin av seksuellari misnytslu ALTID hjå ti vaksna. Tá eitt barn hevur ákært eitt vaksið fólk fyri siðamisbrot, fær barnið eina gjølla frágreið- ing, um hverjar avleiðingar ein tílík ákæra førir við sær. Tað fær at vita, hvat fer fram, sum t.d. avhoyringar, rættar- gongd o.l. Um so er, at siðamisbrotið er nakað, ið barnið hevur >funnið uppå« vísa kanningar, at barnið skjótt brýtur saman og sigur sannleikan, tí trýstið undir kanningunum er sera stórt fyri barnið. Tí er vandin fyri, at nakar, ið er ósekur, verður dømdur, minimalur. Hagtel vísa, at minni enn 1/5 av teimum, ið verða ákærð fyri sidamisbrot, játta seg sekan. Maiken Mortensen og Sjúrður Johannesen sosialráðgevar Klaksvíkingar á odda í 2. deild Triggir dystir vórðu spældir í 2. deild seinasta vikuskiftið. Í Klaksvík vann Klaksvíkar Klubbil við 12 stigum móti 6 á Térshøll. Á liðnum hjá klaksvíkingum stóð Son- hard Johannesen seg best við 20 eygum í meðal, meðan Jóhannes Skárup var besti maður hjá Tórs- høll við 17 eygum í meðal. Í Havn spældu Kaggin og Klaksvíkar Klubbi2. Hesin dysturin endaði við 10-8 ul klaksvikingar. Gottard Olsen var besti klaksvikingurin vid 13 eygum i medal, medan Høgni i Dali stóð seg best hjå Kagganum vid 11 eygum i medal. A Tvøroyri vann Tvør- oyrar Klubbi stórsigur á Mimi við 18 stigum móti ongum. Stødan í 2. deild nú tvey umfør eru spæld er tann, at Klaksvikar Klubbil er å odda vid 26 stigum, Kagg- in og Tvøroyrar Klubbi hava 24 stig hvør, sidani HØVUDSVINNINGUR: kemur Klaksvikar Klubbi2 vid 14 stigum og aftast Mimir vid 2 stigum. Besta liðið í 2. deild fer upp í 1. deild komandi leikár. Tveir dystir hava verið í 3. deild. Mjørkadals- menn vunnu 14-4 á Tvør- oyrar Klubba. Bestur spælarin var Jens Jørgensen frá Mjørkadali. Hann hevdi 10,4 eygu i medal. Térshøll vann 14-4 å Marinustødini. Besti spælarin var Edvard Remberg hjá Tørshøll við 13 eygum i medal. Annað umfarid í 1. deild verdur spælt hetta vikuskiftið. Stødan her er tann, at Marinustødin og Havnar Klubbi liggja å odda vid hvør sinum 12 stigum, sidani kemur Mimir 2 vid 10 stigum, Mimir 1 hevur 8 stig og Tvøroyrar Klubbi og Vågs Klubbi hava 6 stig hvør. Besta einstaka úrslitið í 1. deild hevur René Sør- ensen frá Marinustødini Nýgerð ellaumvæling av fermetra = rá ”PROFA. v/ Landav vid ikki minni enn 32 eyg- um í medal. Men Eirikur Nielsen og Steingrimur Samuelsen liggja eisini væl framvid vid åvikavist 25 og 24 eygum i medal. Dystirnir i dag eru hesir: Mimirl fær vitjan av Marinustødini, Havnar Klubbi skal spæla móti Mimir2 og i Suduroynni verður lokaluppgerð mill- um Vágs Klubba og Tvør- oyrar Klubba. NÚ er at spenna BELTINI HØVUDSVINNINGUR: Hent, lítið og lætt v/ sjålv- stillandi focus og ødrum hentleikum frå Tif. 19820 Postsmoga 1058 FR-110 Tórshavn