fríggjadagur 6. november 1992síða 18

Síða 18 tíðindablaðið Stark kvinnotr. adition í FKárðarnas litteratur Samstarv millum universitet í Norðurlondum Ahugin máli og bokmentum er stor lyri tøroyskum ur uttanlands, og ti er stórur efurspurningur efur lærar- um á føroyamålsdeildini. Summir hava verið burturi og undirvíst og fleiri fara at gestafyrilestrar og skeið á ødrum lendskum universitetum Ætlanin við lærarabýunum millum norðurlendsku móðurmálsdeildirnar á uni- versitetunum er, at fáa til vega undirvísing á so høg- um suúgi sum gjørligt. Føroyskt mål og føroysk- ar bókmentir eru allastaðni í Norðurlondum ein sjálv- sagdur um ikki kravdur partur í móðurmálslestri á umiverstetssugi. Hetta samstarvið fer fram í einum vælvirkandi sam- starvi millum móðurmáls- deildirnar á universitetun- um í Norðurlondum. Norð- urlond fíggja í felag sam- starvið, sum er innan karm- arnar í skipanini, sum kall- ast NORDPLUS. Skipanin virkar á tann hátt, at stu- dentar fáa studning ul at lesa á gðrum nordurlendsk- um universitet eitt skífu, og universitet kunnu skifta um lærarar eina tíð. Lærarar og studentar, sum fara at vitja annað nordurlendskt universitet, fåa ferdina goldna og studn- ing ul tær eyka útreiðslur, ið standast av dupultari húsa- leigu o.t. Vanliga lestrar- studningin tekur student- urin við sær, og lærarar varðveita sina løn og fáa onga samsýning fyri gesta- fyrilestramar og skeiðini, sum teir halda burturi. ÁRA bók- mentir á finskum universiteti Sjålv havi eg júst verið tvær halda norður vikur í Helsingfors, har eg havi hildið fyrilestrar um ritverkimi hjá William Heinesen og Jens Paula Heinesen og um føroyskan kvinnuskaldskap. Í eini lærugrein á svensku deildini NORDICA á uni- versiteunum i Helsingfors greindu studentarnir norðurlendskar skaldsøgur. Ein rithøvundur, sum tey skuldu kunna seg við, var William Heinesen. Teir tímarnar hevði eg. Fyrst fingu studentarnir eitt yvir- lit yvir alt ritverkið hjá Williami Heinesen. Greitt varð frá stóðu tess í donsku bøkmentasøguni og sagt frå teur stóðu, sum ritverk Williams Heinesen eigur at fáa í føroysku bókmenta- søguni. Síðani varð skald- søgan De fortabte spille- mænd vidgjørd nakrar dag- ar seinni. I eini aðrari bókmenta- frødiligari lærugrein fingu tey triggjar týddar stuttsøg- ur at lesa, eina efur Ebbu Hentze, eina eftir Oddvør Johansen og eina efur Lydiu Didriksen. Søgurnar vidgjørdu studentarnir og eg í felag, og síðani fingu tey eina søguliga lýsing av gongdini í — føroyskum kvennskaldskapi. Afturat hesum helt eg ein gestafyrilestur um ritverk Jens Paula Heinesen, sum fleiri av teimum, sum lurt- aðu, kendu. Tey høvdu lisið nakrar av Stuttsøgunum, sum eru umsettar ul svenskt. Fyrilesturin legði serligan dent á skaldsøgur- nar Frænir eitur ormurin og A ferð inn í eina óenda- liga søgu. Hesi bæði verk- ini eru Ovanliga snildisliga skrivað. Tey eru framhald av teimum royndum, ið so mætir skaldsøguhøvundar lósuog gr sum Marcel Proust og Jam- es Joyce fóru undir við skaldsøgunum A la re- cherche du temps perdu (Á slóðini eftir burturmistu tíðini) og Ulysses. Vert er at nevna, at um stutta tíð fer skaldsøgan Rekamaðurin at koma út í svenskari týð- ing og eitur Vrakgods. Hetta vóru ikki fyrilestrar og undirvísing, sum vóru gjørd serliga til hesa ferð- ina. Alt er tíkið burtur úr tí, sum er mitt dagliga arbeiði á føroyamålsdeildini. Tad er at granska og at undirvisa å grund- og framhaldsút- búgving í føroyskum máli og bókmentum. Buskaparlig støda og bokmentafrødi Figgjarliga stødan i Finn- landi er eins og í Føroyum sera vánalig. Men har kem- ur tað ikki upp á tal — enn ikki í spølni — at leggja nak- að av landsins universitet- um niður. Og tað var heldur einki merkiligt at brúka tíð til føroyskar bókmentir. Tað norðurlendska er júst mill- um annað føroyskar bók- mentir. At tað er vert at nýta pening upp á tað, ivasteing- in í Békmentafrødilig gransking kastar ikki altid beinleidis nakad av sær pen- ingaliga, men eins og onnur visindi skapar hon ofta ar- beiði fyri onnur. Eitt nú tå ið granskingarúrslit skulu al- mannakunngerast í bløðum, tíðarritum, bókum osfr. Men menniskjan livir ikki av breyði cina, stendur í eini víðagitnari bók, sum tey flestu hávirða, og sum eing- in her á landi ivast í hevur sínar granskarar og tolkarar fyri neyðini. Malan Simonsen Nr. 212 — 6. november 1992 Frá Filmsfelagnum: Blues Brothers Leygarkvøldid 7. november kl. 21.00 synir Filmsfelagid amerikanska kult-filmin The Blues Brothers frå 1980 Filmurin er um tveir blues- tónleikarar, brødurnir Jake og Elwood (John Belushi og Dan Aykroyd). Jake er júst leyslatin úr fongsli. Teir gera av at endurstovna gamla orkestrið og halda konsert til frama fyri barna heimið, har teir eru upp- fostraðir, sum er komið í fíggjarliga trongstødu. Tað eydnast teimum at leita upp allar teir gomlu limirnar í orkestrinum og teir gera klárt at hava kon- sertina, men teir verða eltir av løgregluni, tjóðarhirð- ini, nýnazisuskum búr- kroppum, einum Country & Western orkestri og einari leigudrápskvinnu Bilasorl og góður tónleikur Filmurin er tíkin upp í Chi- cago, og kostaði 27 milli- ónir dollarar at framleiða. Ein stórur partur av kostn- aðinum fór til at sorla bilar og annað. Chicago-løgregl- an hjálpu ul við filminum av heilum hjarta, men tå hon så endaliga urslitid, gtaðist hon og hevði at leikstjóran- um, John Landis, at hetta bar ikki til. Filmurin er á tremur við góðum tónleiki frá øllum teimum bestu úr ameri- kanska rock-, blues-heiminum. Millum Onnur kunnu — nevnast Aretha Franklin, Cab Callo- way, Ray Charles, Chaka Khan og John Lee Hooker soul- og Sjålvlærdur leikstjóri Leikstjórin, John Landis, kann av røttum SIgast a hava ardertt seg upp í botninum. Hann byrjaði sum grindadrongur hjá Stora Hollywood-felagi | MGM og gjørdist seinni stuntmaður. Fyrsta filmin leikstjórnaði hann 21 ára gamal og framleiðslukostn- aðurin var »bert« 60.000 dollarar. John Landis gjørdist rættiliga kendur, tá hann i 1979 gjørdi filmin, sum á donskum nevnist >Delta kliken«, um íbúgvarnar á eini heldur óvanligari kost- deild á einum amerikansk- um studentaskúla. Seinni hevur hann leikstjórnað fleiri kendum filmum, tl dømis »An American Werewolf in Londons, »Twilight Zone, the movie« »Coming to Americas, »Oscar« og øðrum. John Belushi og Dan Aykroyd gjørdust kendir í amerikansku skemtirødini Saturday Night Lives, sum av og á sæst á MTV Harumframt var Belushi við í »Delta Kliken« og Dan Aykroyd munnu tey flestu minnast frá filminum um Stjóran og Strokið<, sum Sjónvarpið sýndi herfyri. verður ýndur í Leikhús Bio leyg- ukvøldid kl. 21.00. At- gongumerkid, sum sam- stundis er limakort restina Blues Brother The Blues Brothers. USA 1980 "133 min Leikstjórnað: John Landis "Leikandi: John Belushi, Dan Aykroyd, Kathleen Freeman, John Candy, Steven Spielberg 0.0. Ténleikur eftir og vid: James Brown, Ray Charles, John Lee Hooker, Fats Domino, Arethu Franklin, Chaka Khan og øbrum Tidindaskriv frå FUT »Futti á ferð á Strondum« komandi vikuskifti Leygarkvøldid 7. nov. skipa FUT og Bygdarhúsið á Strondum fyri konsert og dansi inni á Strondum. Hetta er tað næsta stóra tón- leikatiltakið í eini rgð av 5, sum FUT fer í holt við. A Strondum fara Saxony úr Sandoynni, Símun úr Konoy, Enekk og ein nýggjur bólkur úr Eystur- oynni at spæla á konsertini, sum byrjar klokkan 20.30. Aftan á spælir tað vælum- tókta dansiorkestrið >Black Panters< til dans. Endamálið við konsert- unum er m.a. at gera nakað fyri tónleikalívið uttanfyri Havnina, skapa nýggjar traditiónir og at gera kon- sertirnar so biligar sum gjørligt. Fyri at spara pening til leigu av einum konsertan- leggi, so hevur nevndin i FUT roynt at funnid dansi- orkestur, sum hava so fræga ljóðútger, at henda eisini kann nýtast ul konsertina. Black Panters hava hesa útgerð og skulu sjálvir ljóð- blanda, so vónandi fer henda konsertin at eydnast betur enn tann á Sandi. Av ti at figgjarstødan i samfelagnum sum heild er sera vánalig, so mugu tey sum skipað fyri tiltøkum, royna at fáa prísirnar á at- gongumerkjum niður. FUT og Bygdarhúsið á Strondum fara tí einans at taka 80 kr. fyri alt kvøldid, t.v.s. bæði fyri konsertina og dansin aftaná. Hetta verður eisini gjørt fyri at fáa so nógv fólk sum gjørligt á sjálva kon- sertina. Nevndin i FUT hevur tik- ið til eftirtektar tey mistøk, sum vóru gjørd á Sandi, ætlanin var ikki at »fuppa« nakran, sum ein av tónleik- arunum skrivar í Sosialin- um 3. nov. Okkara vón er at vitskjóttkunnu koma aftur í Sandoynna og gera eina aðrakonsert, har ljóðgóðsk- an og øll samskipan er í lagi. FUT hevur annars ver- ið við til at skipa fyri nógv- um av teimum bestu før- oysku konsertunum tey seinastu árini. Vónandi koma fleiri tón- leikarar úr Sandoynni á komandi aðalfund hjá FUT einaferð móti vári, tá ið nýggj nevnd skal veljast, sigur nevndin í FUT í tíð- indaskrivi.