leygardagur 14. november 1992síða 10

Síða 10 Nítjanhundraðogtríatiár- ini vóru rík menningarár í tí fólkaliga musikklívi- num í Danmark. Ein av oddamonnunum í hesum virki var hin ungi kompo- nisturin, pianisturin og kórleiðarin Karl S. Clau- sen (f. 15.8.04 d. 5.12.72). Sum tikið varð til í einum eftirmli: hann var tónlista- maðurin millum tónlista- menn í hesum árum, og í tíðini eftir varð hann eis- ini mettur sum kanska hin gávuríkasti kórmaðurin í danska ríkinum At hann eisini kom at fáa tydning fyri føroyskt kórvirksemi soleiðis til. Herluf Berthelsen, lær- ari, hevði bar Danmarks Lærerhøjskole verið næm- hevði eisini sungið við í Keben- Lærerkor sum hann stjórnaði. Hevði tá lagt teimum til at gera kórferð til Feroya, og summarið 1952 kom so hendan ferð í lag. Karl Clausen hevði tá beint fingið mein í annan armin og kundi tí ikki leiða kórið á ferðini. Kortini komst tú at varnast, at hetta var tónleikari burturav, jú ikki bara tað, tað lýsti slíkt vit og slík andberin menskan av hesum manni, at tú mátti festa teg við tað. Væl kom hon- ingur hansara og havns um at dåma land og fólk her (úti i »Nordatlanten«, sum hann hugtikin plagdi at taka til,) og hetta gjørd- ist tí ikki einasta ferð hansara hendan vegin. Veturin 1960-61 varð roynt at fåa lii aftur i før- oyska kórsangin i Kjøpin- havn. Eg var tå komin at kenna væl Kalle, sum vin- ir og kenningar nevndu Nr. 218 — 14. NOVEMBER 1992 Carl Clausen hann, og visti, at hann dugdi at útseta løg til kór- nytslu sum fåur. Heitti ti á hann um at kórseta okk- ara, hann var. Og altíð ar ein serligur hugni, eitt veitslukent lag uttan um hann). Soleiðis tå ið vit ar- Mæti danski tónlistamaðurin Carl Clausen urt føroyskt lag fyri okk- um. Tað var gaman í, og í fylgjandi árum varð javn- an leitað til hansara, tá ið á stóð við slíkum. Eisini í praktiskum kórarbeiði var hann mangan álitið. Her kann nevnast sanglærara- skeiðið í 1963, fyrstu fer- oysku kórstevnuna 1967 og aðrar eftir hanatbædi vit, sum luttéku, og eisini åhoyrararnir munnu seint gloyma hann sum tann framúrskarandi kórleið- beiddu við Listaskálakan- tatuni. Tá ið hendan ment- unarhell var um at vera liðug, vildu menn gera okkurt serstakt burtur úr vígsluni. Karsten Hoydal fór so undir at skriva tekst til eina kantatu, sum William Heinesen skuldi seta tónar til. Tó, kom- positiónin fest á blað, var tað okkum greitt, at hetta tilfar mátti fáa eina kena viðgerð, áðrenn farast kundi undir venjingina. Hetta varð so alt sent til Karl Clausen, og burtur úr hesum tilfari og hugskot- um Williams skapti hann so eina kantatu, (sum, ikki ov mikið sagt, kann metast sum higartil dygg- asta musikkverk av føroy- skum uppruna. Ogloym- andi vóru bæði fyrireik- ingardagarnir við Kalla sum inspirerandi vegleið- ara og ikki minni vígslan sjálv við honum sitandi við flyglið). Tú kendi tað eins og so mangan áður, tá ið hann var við, at ikki kundi annað enn eydnast. Karl Clausen var eisini kendur fyri sítt filologiska virksemi. Hevur greitt fleiri musikkvisindaligar ritgerðir til prentingar og skrivað bókina »Dansk Folkesang gennem 150 år«. Hesin hansara åhugi kom eisini til sjóndar, tå ið hann var í Feroyum. So- leiðis var hann á síni fyrstu ferð higar og vitjaði hin gitna Kingo-sangaran Wenzel á Velbastað, sum eisini var tiltikin kvæða- kempa. Hann plagdi eisini at spyrja okkum aðrar, hvat føroyingar sungu av yngri og eldri sangtilfari, og hevði ríkar samreður við vinmannin H.J. Høj- gaard um hetta evni. Tá ið hann í 1967 kom at hjálpa okkum við ådurnevndu kórstevnu, hevði hann eisini av álvara gjørt seg út til at savna og kanna andaligan sang í Feroy- um. Heilt serstakt hegni vísti hann seg at hava til hetta arbeiði. Sum kendur musikkmaður skrivaði um hann: sjáldan er so væl kvalifiseraður maður farin undir slíka uppgávu. Tí ikki bert var hann sum áður nevnt tónleikari burturav, men við sínum ríka menniskjansliga sinni hevði hann eini sjáldsom evni at koma á tal við øll fólk. Í práti um eina føroyska kórbók, sum eyðvitað fór at koma burtur úr teimum mongu satsunum, vit við árunum fingu frá honum, hevdu vit eisini tað á máli, at tað í hesum gomlu sermerktu sålmaløgunum var gott kórtilfar. Og fyrst farin í holt við at kórseta hesi leg kom rættilig gongd á hansara føroysku kórproduktión. Aðalætlan hansara við sínum savningarvirksemi var tó at geva út bók, har hann mentunarliga og vís- indaliga ætlaði at viðgera tann andaliga sangin í fer- oyum gjøgnum tíðirnar. Syrgiligt var tað, at ikki skuldi unnast honum at koma á mál við hesum. Tó so mikið meira gleðiligt er tað, at dóttirin Marianne kundi taka um endan á tann hátt, at hon hevur fingið fest hetta rúgvus- mikla tilfar á blað, og vit hava tí her eitt ríkidemi av legum hjá verandi og komandi ættarliðum at oysa av. Við hesi lítlu kórbók eiga nú føroyskir kórsang- arar eitt kærkomið amboð og munnu við henni fara at goyma minnið um holl- an vin. Ólavur Hátún Sanna í Brekkunum, sopran Tíðindablaðið GSK Elsa Súsanna Dalsgarð, mezzosopran Havnarkórið konsert til minnis um Karl Clausen Sunnudagin klokkan 16 verður stór konsert í Norð- urlandahúsinum til minnis um Karl Clausen, sála. Tað eru í ár 20 ár liðin, síðani hesin mæti tón- leikarin doyði. Á kon- sertini verður Havnarkórið umframt fleiri av okkara fremstu tónleikarum. Konsertin er í tveimum pørtum. Fyrri parturin eru