hósdagur 19. november 1992síða 10

Síða 10 Nr. 221 — 19. NOVEMBER 1992 Arheiðsloysis tryggingin átti at komið fyri mongum árum síðani -Hetta vísti Javnaðarflokkurin á fleiri ferðir, men tað var at tala fyri deyvum oyrum. Hinir søgdu, at arbeiðsloysistrygging var bara fyri danir og aðrar letingar. Kom ein tílík skipan fyri nókrum árum síðani, var hon pengasterk í dag, segði Vilhelm Johannesen millum annað í rødu síni á tingi í samband við fíggjarlógaruppsotið. Vit prenta her fyrra partin av røduni: Hetta er aðru ferð í tveir rmaður mánaðir at legtingið við- ger uppskot til figgjarløg 1gslog fyri 1993 { sum er lagt av landsstýrir oevemi€ Hetta Kom sum ein avleiðing av teirri semju, ið varð gjerd av arð var gjaldfør- istørvurin hjå landskassa- i rra uppskotinum varð ri einum halli å fyri 99 ) 49,5 illiónir krónur. Hetta hall svaraði til ta upphædd, sum effek- veðhaldini = vórðu ta landskassa- A landskassans inntøkur hesun k gel K ifl = etta sigur landsstýrið arlogaruppskotid, at in krurmar or tar út fr tøkurnar u mettar ut fre bu- virkseminum lenarút- gjalding og nýtslu uppá 1 umleið 10 til 12% einari niðurgongd í skaparliga og hervið eisini H nærri at inn- LOK då 197011IM1 KÍ Å ri 1992 er Av teimum ur landsstyrid mett, at meirvirdisgjaldid fer at 4 % C 41 1r geva 498 mið. 1 ið verður 20 hækki uppí 23% sum landsstýrið annars hevur skotið upp, vil fera við sær, at meirvirðisgjaldið fer at geva 573 mió. kr. Inntekuskatturin er settur til 887 mió. Á fíggj- arlógini fyri 1992 er talið 1 milliard 010 mió. Av teim- um 887 mió. er roknað við, at 722 mió. er vanligur skattur, at 46 mió. er eykaskattur, meðan 95 mió. skulu koma frá rentu- skatti. skattur er Vanligur rentu- mettur til 72 mió. og rentuskattur frá stovnum v.m. er mettur at geva 23 mió Gjeldini frá danska rík- iskassanum eru sett til ió. Tað eru 3 mió. minni enn 1 ar Rentuinn- tekurnar eru at gev 65 mió. Tað eru 5 mió. meira enn í verandi fíggj- ári. Og okkara partur av hjá danska um er settur til Tad er eisini 5 1 enn á galdandi eru tær settar til 2 milli- ardir 689 mió. Ein lækk- ing uppá 70 milliónir kr. Um henda meting fer at halda er ilt at siga. Hon kann lættliga broytast bæði annan vegin og hin vegin. Vit fara kortini at vóna at tað verður broyting tann rætta veg- in. Samanhalda vit inntek- urnar við undanfarin fígg- ein jarár, so síggja vit, at sammett við verandi fíggjarár ella galdandi fíggjarlóg, eru inntekur- nar mettar at verða slakar 17 milliónir lægri og sam- meta vit við 1991 eru inn- tekurnar slakar 40 milli- ónir hægri. Og her skal eg leggja afturat, at talið frá 1991 ikki er nakað mett tal, men eitt reknskapar- tal. Utreiðslurnar Fara vit til útreiðslurnar er gongdin tann sama. Taka vit útreiðslusíðuna undir einum, se vóru saml- aðu útreiðslurnar á tí fyrra uppskotinum 2 milli- ardir 758 mió. Av hesum var vanligi raksturin sett- ur til 2 milliardir 495 mió, meðan ílegurnar vóru settar til 263 mió. Á hes- um uppskotinum eru samlaðu útreiðslurnar settar til 2 milliardir 536 ler er vanligi rakst- milliardir an ilggurnar un > +11 1 R „ r eru settar til 185 mió. kr. stersti parturin á ut- reiðslusíðuni er eins og ár- ini frammanundan Gr. 19: Almannamål. Í uppskoti- num verdur mælt til at 1 seta hesa jåttan til 805,3 mió. kr. Hetta er stívliga 25 mió. meira enn í veran- di fíggjarári. Undir hesi grein eru tvinnar broyt- ingar av týdningi. Fyrst er tað játtanin til almenna Hendan lækkar úr 95,6 mió. niður í 66 mió. forsorg. Hetta hongur sjálvandi saman við at vit hava fingið lógina um arbeiðs- loysistrygging. Undir hesi grein er ein nýggj játtan, sum verður nevnd inn- tekutrygd hjá fiskimonn- um, og er hetta ein flyting frá grein 16: Fiskivinna, sigling o.t. Hinir stóru postarnir á útreiðslusíðuni eru Gr. 14. Utbúgving og gransking við 338,6 mió. kr. Gr. 12: Heilsumál við 322,9 mió Gr. 22: við 318 mió. og Gr. 21: Effektivar vedhaldsbind- ingar við 150 mió. kr Taka vit Fiski vinna, sigling o.t. sær nið- urskurðurin á tí greinini ir út. Men saman við, Rentuútreiðslu 1 + i grein 16: + heldur ógvusligu hetta hongur at partar av játtanini eru fluttir undir ávíkavist Gr. 18: Vinnulív og arbeiðs- marknaður og Gr. 19: Al- mannamál. Eg nevndi at fleiri nýggjar inntekulógir koma í kjalarverrinum á hesum fíggjarlógarupp- skotinum. Talan er um hægri meirvirðisgjald, um hægri rentuskatt, um at eykaskatturin eisini skal verða galdandi í 1993 og helst okkurt annað við. Samstundis verða stórar sparingar framdar hjá tí almenna og á teimum al- mennu stovnunum. Arbeiðsloysi Vit hoyra um samanlegg- ingar, um flytingar, niður- leggingar og skynsemis- broytingar í almenna byg- naðinum. Tíverri kostar hetta fleiri arbeiðspláss. Tað er sera harmiligt og ongin av okkum er fegin um hesa gongdina. Í privata vinnulívinum ru eisini nógv arbeiðspláss farin bæði á sjógvi og landi. Hetta er sjálvandi uppaftur meira harmiligt, við tað at hetta merkir minni framleiðslu, minni útflutning og færri inn- tekur til samfelagið. Eg nevndi fyri løtu síð- ani, at játtanin til almen- na forsorg er vorðin nógv minni enn undanfarin ár, og at hetta hongur saman við, at arbeiðsloysistrygg- ingin er farin at virka. Vit hoyra nú um dagarnar, at útgjaldingarnar hjá ar- beiðsloysisgrunninum nú eru sterri enn inntekur- nar, og at grunnurin ein- ans hevur umleið 70 mió. kr. í bakhondini. Ella at taka til. Tað er stórt spell, harra formaður, at vit feroying- ar ikki skuldu fáa lóg um arbeidsloysistrygging og arbeiðsávísing fyrr enn í tí harrans ári 1993. Øll okk- ara grannalond :-ava slíka skipan í óminniligar tíðir. Og líka leingi — tað vil siga í óminniligar tíðir — hevur Javnaðarflokkurin bæði á tingi og aðrastaðir, æði i skrivt og talu tosa um og mælt til at føroy- ingar skuldu skipa eina ar- »eidsåvising og ein ar- beiðsloysisgrunn. Men tað var sum at tosa fyri deyvum oyrum. Ar- beiðsloysistrygging var jara fyri danir og aðrar letingar. Og feroyingar eru ikki letingar. Tí hevdu vit ikki tørv á eini arbeiðs- loysistrygging. Javnaðar- flokkurin er samdur í tí at føroyingar ikki eru leting- ar. Tað eru danir og aðrir heldur ikki. Men øll kunnu koma í ta steðu, at tey ikki fáa arbeiði. Og tá ræð- ur um at hava eitt trygd- arnet undir. Orðatakið neyði sigur, at lærir nakna kvinnu at spinna, og ikki fyrr enn tað loysið banka óhugnaliga arbeiðs- A di å dyrnar okkum, loru vit at hugsa um trygdarnetid. Vit áttu sjálvandi at spart upp til arbeiðsloysis- grunn í teimum góðu ár- fn] unum. Fyriliggjandi fíggjarlóg- aruppsket, og tey tekulógaruppskot, eru komin, inn- sum ella fara at koma, eru ikki nakar lív- rættur hjá Javnaðar- flokkinum. Ég eri greiður yvir, at undir orðaskiftinum um fíggjarlógaruppskotið, verða nógvar atfinningar atfinningar, sum verða vendar móti fíggjarlógar- uppskotinu um móti teim- intøkulégaruppskot- sum eru um, komin ella num, og tad gjørdu teir i nógv betri tíðum enn teimum, sun it virka ligum úrslitum. Tá eg loyvi mær at leita eitt sindur aftur í tíðina, kem- ur ilt í summar tingmenn, serliga sambandsmenn, men er nekur Dimmalætt- ing komin út seinastu 12 árini har teir ikki hava granskað og viðgjert tíð- arskeiðið 1975 til 80? Eg haldi ikki. Tí loyvi eg mær eisini at minna á eitt og annað.