mikudagur 2. desember 1992síða 12

Síða 12 Nr. 230 — 2. DESEMBER 1992 Tíðindablaðið ESKE = - O Navnið spillir ongan Eg dugi ikki við mínum besta vilja at síggja, at tað skal vera ein grund til at broyta nøvnini á Baileys banka og Lúsabanka, soleiðis sum málneyndin hevur gjørt av. Nøvn eru ikki bara nøvn. Hvørt einsta staðanavn er eisini boðberi frå søgu okkara. 1 Við hvørjum navni, sum verður tikið frá okkum, missa vit ein part av fortíðini og okkum sjálvum. Og bæði Baileys banki og Lúsabanki eiga ein tátt i fiskivinnusøguni hjá okkum skrivar Johnny Thomsen m.a. í Sjónarmið í dag. | Sjónarmið ED Í nógv ár hava føroyingar vitað um Bailays banka og Lúsabankan (ávikavist ill Bailay's Bank og Lousy Bank å eingilsk- N á Á f / 7 / ; F bæt: ; L - > —-— sn 0 . — DAnKi Nýggja kortið, har Bill Baile ybanki Ytribanki og Ytstibanki. um). Og tad tykist ongan hava nervað stórvegis, at ter itu nettup soleiðis. Men nú sær ikki mætari út, enn at onkur hevur landsstýrið og Føroya g Lúsabanki hava fingið nyggju nøvnini fingid ilt av ti. Ti nå upp- | lýsir eitt tíðindaskriv frå målnevndini knappliga at Skúlabókagrunnur hava | Í I Í | Johnny Thomsen -Hesi navnatýningarpolitikk ur sker djúpt niður í søgu og mentan okkara gjørt av, at hesir bankar ikki eita soleiðis longur. Tey hava rættiliga spent seg út og funnið upp á at skírt teir Ytribanki og Ytstibani! Grundgevingin fyri hes- um óvæntaða navnaskifti er tann, at hesir báðir bankar nú eru á féroysk- um sjógki (tað hava teir nú annars verið leingi), og tí mugu teir eisini hava føroysk nøvn. Navnabót Ég dugi ikki at siga, hvor hesin Bill Bailey var. Kanska tann, sum fann bankan? Navnið á bankanum er so bara eitt burtur úr tí ør- | grynnuni av geografisk- | um nøvnum, sum eru kallað upp eftir fólki, líka | frá Mount Everest til | Dánjalsmið. Tað er meira enn so komið fyri í summum londum, at sovorðin nøvn eru broytt av politiskum grundum, tá nýggir valds- harrar eru komnir til ræð- ið. Men annars plagar tað at vera hyggjuráð at vera varin við sovorðnum broytingum. Og eg dugi | ikki við mínum besta vilja at síggja, at tað skal vera ein grund at broya tað vælkenda navnið á hesum banka, sum av berari og blektaðari søguligari og geografiskari tilvild er endadur á føroyskum sjó- øki, bara ti hann ber navnid å einum skota ella eingilskmanni. So kundu t.d. norðmenn við somu grundgeving farið at kall- að Jan Mayen fyri Ytt- erste øy (Jan Mayen var hollendari), ella russarar kundu umdoypt Barents- havið til okkurt russiskt (William Barents var eisini hollendari). | Og hví Lúsabankin ikki kann sleppa at eita soleiðis í frið og náðum er | uppaftur meira óskiljandi. Orðini lús og lúsa- eru so í hvussu er rótføroysk. Um navnið so er týtt ella mistýtt úr eingilskum, kann ikki hava nakað at siga. Skal henda navnaupp- ruddingin halda fram, verður úr at gera hjá okk- ara málpolitisku myndug- leikum. Eisini aðrastaðni á føroyskum sjógki ella kanska komandi føroysk- um sjógki liggja bankar við útlendskum ngvnum. Og í hvussu er ein partur av Wyville Thomson rygginum (uppkallaður eftir tí skotska havgransk- | aranum Charles Wy-ille | Thomson) liggur nú á før- | oyskum sjógki. Skal hann nú hava eitt føroyskt navn? Ella kanska bara tann parturin, sum føroy- ingar hava fingið, meðan restin varðveitir tað gamla navnið? (Eg ivist eitt sindur í, um vit fáa eing- ilskmenn at taka við ein- um føroyskum navni). | Tað verður eitt sindur | fløkjasligt. | Søguna reingja vit so | kortini ikki. Um bankar- | Í | | | nir eita Ytribanki ella Bill Baileys banki, Ytsti bani ella Lúsabankin, so vóru tað ikki føroyingar, sum funnu teir. Og fyri alt tað, so er | sjálvtorðið banki ikki — | petti føroyskt. | Yistatrgð? víðka okkara málsliga Suverenitet til føroyskt Sjógki, mátti tað verið | uppaftur meira logiskt og átrokandi at sloppið av vid fremmand nøvn á før- oyskum landaøki, har nógv meiri fólk kemur í samband við hesa mál- spillu. Hví skulu vit drag- ast við nøvn sum Dímun (sum er geliskt) og Argir (eisini geliskt)? Skulu tey ikki broytast? (Kanska argjafólk og fólk við eftir- navninum Arge fara at mótmæla, men ngkur fá tvørball eiga vituliga ikki at sleppa at forða hesi málsligu kollvelting). Ella hvat við Jónas Broncksgøtu, sum er upp- kallað eftir einum holl- endara? Ella Quillings- garði? Og hvat við tí út- lendska staðanavninum Debesartrgð? Tað átti so vælsagtans at itið Ovara- trød, Ytratrød, Ytsta- trød ella okkurt tílíkt. Navnatýning Nøvn eru ikki bara nøvn. Hvert einasta staðanavn er eisini boðberi frá søgu okkara. Við hvørjum ein- asta navni, sum verður tikið frå okkum, missa vit ein part av fortíðini og okkum sjálvum. Og bæði Baileys banki og Lúsa- banki eiga ein tátt í fiski- vinnusøguni hjá okkum. Hesin navnatýningarpoli- tikkur sker tí djúpt niður í sØgu og mentan. Tað er tí at vóna, at veðurtænastan, útvarpið 0.0. klára at halda tørn og ikki stinga upp fyri hesi málsligu týning. Orð eru seig, eg vænti nú, at okkara sjómenn fara at blíva við at siga Baileys banki og Lúsa- bankin. Johnny Thomsen ————————i€<iøiinnnncenennni |