leygardagur 5. desember 1992síða 2

tí Ól n d Á FRÆLSI-JAVNAÐUR-BROÐRALAG Fyritaksstjóri- Krisjan Dahí Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Blaðfólk: Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - | Upøs Hilmar Jan Hansen - Útgevari: P/1 Saslaturin eting: Pt Soslaturin Prent: P/Æ Pressan 1981 Bústaður: Arglavegi 28 | Postadr- Postsmoga 78 Argjum 110 Tórshavn Telefon: 171820 Telefax: 14720 = Jåstinus Eldesgaard Nýggjur fíggjarpolitikkur TÝSDAGIN verður val til land- sins hálvthundrað kommunur. Tá skal veljarin gera av, hver skal manna bý- og bygdar- ráðini, eins og skålanevndirnar. BERT í fáum kommunum verð- ur stillað upp politiskt, men í gllum førum má sigast, at val- stríðið hevur verið tamt. Høvudsorsøkin man helst vera, at tíðin ikki er til gylt vallyfti, nú búskaparstgðan er so álvar- som, og fleiri kommunur eru í svárari fíggjarligari neyð. TAÐ HEVUR ongantíð verið gjørt nógv burtur úr forsøgnum undan kommunuvalum, men hesaferð hevur so Studenta- skúlin í Hoydglum gjørt eina veljarakanning millum gll starvsfólk og næmingar, sum snýr seg um býráðsvalið i Havn. KANNINGIN vísir eina aftur- gongd til Fólkaflokkin og eina framgongd til Sambands-, Tjóðveldis- og Javnaðarflokkin. Nú skal úrslitið av eini tílíkari kanning sjálvandi takast við størsta fyrivarni, men ábending- in tykist at vera rættiliga greið. SUM størsti landsstýrisflokkur hevur Javnaðarflokkurin nú verið í andgletti í longri tíð, og hevur verið noyddur at taka mong illa dámd stig. Tí kundu vit borið ótta fyri, at ein ávís misnggd millum javnaðarfólk fór at gera seg galdandi til hetta valið. HINVEGIN ásanna helst gll, at búskaparliga stødan,- tað verið seg hjá landi ella kommunum - er sera álvarslig, og at eingin annar politiskur flokkur uttan fyri landsstýrið hevur havt nakað boð uppá hvussu trupul- leikarnir verða loystir. HARAFTRAT hava valevnini á javnaðarlistanum eitt greitt boð uppá, hvussu Havnin kann bjargast fíggjarliga. Heldur verandi fíggjarpolitikkur fram, við minkandi inntgkum og vaksandi útreiðslum, verður galið. Havnini nýtist fyrst og fremst ein aktivan arbeiðsskap- andi fíggjarpolitikk, so fleiri aftur kunnu koma í arbeiði, heldur enn at alt fleiri gerast arbeiðsleys. BOÐ Javnaðarlistans til hetta býráðsvalið í Havn er í høvuds- heitum: Nýggjur fíggjarpoli- tikkur, aktivur vinnulívspoli- tikkur, borgarin størri åvirkan og innlit, og til tess at fremja hesi høvudssjénarmid velja vid umboð við einum demokratisk- um sinnalagi. Endurrelsa tlemokratiið Hetta býráðsval kann gerast byrjanin til eina nýggja tíð fyri Havnina. Eina tíð, har demokratiið virkar, har býráðið er fyri og við borgarunum, og har borgararnir eru við at skipa framtíðina. Og tað er neyðugt, tí fyri nýggja býráðnum standa ovurstórar avbjóð- ingar Býráðsvalið 1992 í Havn er á mangan hátt ser- merkt. Tað ber til at siga, at ein epoka kann enda við hesum vali. Ein tíð, har mestsum eina- veldi hevur verið. Har býráðsarbeiðið hevur ver- ið so afturlatið, at bert fá vita, hvat veruliga er farið fram og hvussu standurin er. Tey royna at siga okk- um, at standurin er rímuligur. At Havnin er brynjað at taka ímóti teimum ovurstóru trup- ulleikum, sum vit vita eru fyri framman. Tað kunnu tey gera, tí tey í stóran mun hava einkar- rætt til upplýsinar, ið veruliga kunnu lýsa støðuna. Kommunal keipumynd Men so hvert valdag- urin nærkast, gerst alt meira greitt, at talan í stóran mun er um leik- tjóld Potemkins, at nógv orka er løgd í at mála myndina vakrari enn hon veruliga er. So nógv verður lagt burturúr, at bert ein keipumynd er eftir. Undir sminkuni, sum nú skortnar og dettur av, koma til sjóndar mangir veikleikar, sum roynt hevur verið at fjala. Roknskapur við huflogi Tey reypa av, hvussu væl figgjarvidurskiftini eru umsitin og gera ein roknskap, ið vísur kommunalu skuldina at verða um 400 milliónir. Men hetta er kreativ roknskaparføring. Í hvussu er tá samlaða stødan hjá kommununi skal lysast. Tå um rædur at reypa av avrikum, visa tey m.a á havnaútbygging, brennistød og býlings- hús. Og tó halda tey hesi uttan fyri roknskapin, hóast øll vita, at í síðstu atløgu er tað Havnar kommuna, ið hongur uppá skuldina, um tað gongur galið við nøkrum av hesum. — valevni á |- javnaðarlistanum Sjálvandi eiga allir tættir í kommununi at verða tiknir við, tá fíggjarstandurin i kommununi skal lýsast, uttan mun til um býráðið heftir fyri skuld hjá kommunalum sjálvs- ognarstovnum. Hvør annar enn kommunan kann taka um endan, um eitt býlingshús fer á heysin? - samlaða skuldin hjá býlings- húsunum er um 65 milliónir. Og hvør annar enn kommunan hongur uppá tær meiri enn hundrað millióninar, sum Nýhavn er skuldar- bundin við? Skuld: 850 milliónir Og soleiðis vísir tað Seg, at veruliga skuldin hjá Havnar kommunu ikki er 400 milliónir, men heldur táttar í 850 mill- iónir (skrivast 850.000.000) kr. Stødan i Havnini er sostatt nógv meira álvarslig, enn tey royna at siga okkum. Skattaprosentið ásetast dagin eftir valið? Ein ábending um, at stóðan veruliga er so álvarslig, sum vit siga, er at enn er skatta- prosentið fyri 1993 ikki endaliga ásett, hóast tað skuldi verið kommunala eftirlitinum í hendi ikki seinni enn 1. desember. Fryktandi er fyri, at meirilutin lúrir eftir at seta skattaprosentið upp beint eftir valið. Raðfesta tervin Stødan í kommununi, stødan í landinum og stødan í umheiminum setur nýggj og strong krøv til framtíðar virk- semid i bynum. Karm- arnir gerast alsamt trengri. Vit verða tving- að, at raðfesta (priorit- era), hvussu orkan í kommununi skal brúkast. Tað merkir, at vit mugu gera okkum greitt, hvgrjar uppgávur liggja fremst fyri — hvgrji mál eru tey týdningarmestu. Ungur býur Og fyri at gera tað, mugu vit gera okkum greitt, hvat Havnin er fyri ein búseting, hvørji menniskju liva her og hvgrjar teirra fortreytir eru. Fyrst og fremst eru í Havn nógv fleiri ungar familjur enn aðrastaðir í Føroyum. Tað merkir, at tórvurin hjá smábarna- familjunum merkist týðuligari. Flestu út- búgvingarnar eru í Havn- ini og harvið eisini eitt stórt tal av ungum í út- búgving — ungdómsins trupulleikar koma best til sjóndar í Havn. Arb- eiðsplássini eru ikki tey somu í Havn, sum á bygdunum — nógv fleiri virka í umsiting og í tænastuvinnum. Og ídn- aðar- og byggivinna viga meira her í mun til fiskivinnuna enn annars í Føroyum. Onnur krøv - aðrir møguleikar Greitt er, at serstaka fólka- og vinnulívs- grundarlagið í Havnini setir síni serligu krøv og trupulleikar. Og loysn- imar vera tiskil serstak- ar. Men henda stóða hevur eisini íbygdar serstakar møguleikar, sum vit mugu brúka. Her er mest fjøl- broytta vinnugrundar- lagið. Her er størsta Framhald á síðu 14