týsdagur 8. desember 1992síða 26

Síða 26 Nr. 233 — 8. DESEMBER 1992 Klaksvíkingar og havnar- enn í hornatøkum Í barnaheimi okkara í Svinoy høvdu vit m.a. ta eydnu. tónleikur rættiliga nógvur var at heyra. Påpin tok ofta fiolina fram, klaver var í húsi um, og ikki minstu gleðin høvdu vit Men uppin av grammotonint fyrstu stóru tónleika- ing fekk eg eini 5 ára g I umborå å Sleipner, har hornblåsarar år Havn á vit) unarferð til Klaksvíkar fóru a spæla fyri ferðafólkinum Henda uppliving sat eftir í sál og sinni í langa tíð eftir Um 12 ára m 12 aldur vit búðu tá í Kvívík var eg sloppin við á Olavsøku. Av ollum, sum var at síggja og hoyra, var tað onki, sum gjer- di mær slíkan Havnar Hornorkestur. Minn- ist, at eg undir skrúðgonguni skotraði meg fram saman við spælarunum, og serliga var tað ein teirra — hann mundi blása tubu sum hugtók bæði við sínum spæli og sín- um síðu kjálkum, sum hann blásti upp, se at alt andlitið stóð á tambi og soleiðis eisini sjónliga birti upp undir hesa minniligu letu Øll unglingaårini i var tað mær sum se mongum ødrum havnarborgarum ein afturvendandi gledi vid ym- isk høvi at hoyra Hornorkestur og GHM, koma fyri seg aftur mun sum Havn Havnar eisini var við at Tøkk Chr hann Gunnar sinum sum tå Jens sum havi menn (Kisan, var kalladur) og Mikkelsen, ótroyttiliga, ólenta arbeiði ár um ár saman við sínum spæl- arum hildu hesum virdis- mikla virksemi uppi. Onnur eldsálin í býarins hornspæli var eisini t.d. Erling Ísholm, og uttan at tað í slíkum greinastubba ber til at nevna ell týðandi nøvn skulu tó nevnast svágrarnir Palli Christiansen og Ludvík Breckmann. Umframt sitt ibirtandi og studlandi virk- semi bæði í byi og á bygd sóu sum Guttesen sum vid hesir báðir út um eingjar garðar og fingu okkum sam band við úrvaldar tónleikarar úr Bretlandi, har herntón leikur hevur blómað sum onga aðrastaðir bretsku var Mr Fyrsti av hesum orkesturleiðarum Ashton, sum lengu veturin 1949-50 ar hjá Havnar Sjónligt var, at maðurin meiri venjandi gestur Hornorkestri hetta var enn vit áður høvdu sæð stjórnað orkestri í býnum. Men hann, sum kom til at geva føroyskum horn- tónleiki rættiligt flog, var Robert QOughton. Sjálvur taldist hann millum teir heilt frægu kornettspælararnar í bretska ríkinum, og við hon- um kom tann eyðkendi bret- ski orkesturljómurin inn í okkara tónleikaheim. Ough- ton setti ungar spælarar við, og eftir stuttari tíð fekk hann arbeitt orkestrið upp á so dygdargott steði, at kendur íslendskur tónleikari eftir vitjan Havnar Hornorkest- urs i Reykjavik 1963 segði mær, at hann metti okkara erkestur onki aftan fyri Lúðraljómsveit Reykjavíkur Íslendingar eru gestablíðir, taka ofta ríviliga til, og neyv- an mundu teir í HH sjálvir tikið undir við so rósandi skoðsmáli, men í øllum ferum hevur R. Oughton tá kunnað prógvað, at tá ið vilji, verka- hugur og vegleiðandi um- stødur eru til tað, kann fólk á hesum útskerjum eisini í tón- leiki menna seg upp ájavnt tí besta i eðrum londum. Mill- um ennur avrek hjá Bob Oughton havi eg hug at nevna ta ferdina, tå id hann å hornorkesturstevnu i Fugla- firði fekk tey ungu i Fugla- fjarðar Hornorkestri til at spæla burturúr symfoniini „Ur nýggja heiminum“ hjá Á Dvorák á slíkan hátt, at tú satst steinbýttur og lýddi á. Á ferð i Onglandi høvdu teir bådir Palli og Ludvik komið sær í samband við ongan minni enn Major Jaeger, ið átti slíkt álit mill- um manna, at hann m.a. fekk litið upp í hendur at skipa fyri ellum tónleiki í samband við jarðarferð sjálvan Win- ston Churchills, og sum við Irish Guard javnan spældi fyri bretska kongahúsinum. Ogloymandi var hansara vitjan 1965 saman við úrmælingun- um John Clough, euphonium og Jim Shepherd, kornett. Jaeger kom aftur fleiri ferðir, og tað eina árið setti hann dám á Ólavsekuna sum ongin annar, tí hann var ikki bert orkesturleiðari, men eisini en- tertainari av teim allarbestu. Major Jaeger doyði so brád- liga; men sambandið við bret- sku brasselituna helt fram m.a. við at R. Basford, sum gjørdist eftirmaður Jaegers sum rektari á hernaðarliga tónleikaskúlanum Kneller Hall í London, eisini kom hig- ar sum venjari hjá hornor- kestrinum. Vil tó venda aftur til, at ongin fekk slíkan við- varandi týdning fyri okkara hornspæl sum R. Oughton, sum seinni flutti higar at búgva burturav, og sum hevði sera gott samstarv við okkara egna so gåvurika Ova Olsen. Man ikki fái eg tó slept hesum tátti uttan eisini at nevna Andrew Hurrell. A Feroya vikuni á Skansanum í Stockholm 1988 spældi Havnar Hornorkestur undir hansara hondum so væl, sum eg ikki havi hoyrt teir spæla, og gav framkomnum svensk- um messingspælarum orsøk til at undrast å, at vit høvdu slikt orkesturspæl her uti i Atlantshavi. Havnar Hornorkestur telur sina søgu aftur til 1903; men longu 1908 verður sagt frá reyndum við hornspæli eisini í Klaksvík, og skuldi onkur tikið á seg, og tað hevði verið áhugavert, at sett saman seguna hjá føroy- skum horntónleiki, høvdu sinum orkestri higar bygdir sum Fuglafjerður, Vestmanna, onkur bygdin í Vágum og í Suðuroy eisini havt sítt at leggja afturat Í Klaksvík fólk frá, at áðurnevndi Kisan (Jens Chr. Guttesen), sum var málari og arbeiddi eitt skifti har norð- uri, savnaði ungdóm til sam- anspæl, og eisini skal hin ótrúliga fjelbroytti Eliesar í Pállsstovu, sum m.a. fekk prentað nótar við sjålvgjørd- um nótasatsi mikladals- maður sum so mangur vala handverkari og listamaður! - skal hava havt sín góða lut í royndunum at fáa í lag hornorkestur í Klaksvík. Eftir kongsvitjanina í 1949, tá Havnar Hornorkest- ur spældi eisini í Klaksvík, tóku menn við Evaldi Kjøl- bro á odda seg saman har norðuri, at nú skuldi Klaks- víkin hava sítt egna hornor- kestur, og á vári 1950 var Klaksvíkar Hornorkestur ein veruleiki við Sámali Petersen sum fyrsta leiðara. Sámal, hesi stillføri mentamaðurin og kveikjarin, lærari, gransk- ari og tónlistamaður, hevði tó ikki meguleika til meira enn at hjálpa teimum ungu spælimonnunum at koma í gongd, og tað kom tí væl við at > havnarmenninir Palli Christiansen, Ludvik Breck- mann og Erling Isholm vitj- aðu norður at hjálpa. 1951 spældi nýggja hernorkestrið saman við Havnar Hornor- kestri á Norðoyarstevnu, og merkisvert er at nevna, at Sámal Christiansen, Otto Samuelsen og Henry Olsen, sum vóru við á felagskon- sertini i Norðurlandahúsi- num nú 22. november, eisini spældu saman i Vågstuni ta ferdina fyri 41 årum sidan. Teir bådir Otte og Såmal hava eisini skiftst at halda dirigentpinninum, tå id å stóð, og seinni kom eisini siga Alex Sólstein við sum ein av hevuðsstuðlunum. Klaksvíksstríðið Eftir io. NS. á SAN nn. mikla var eitt lið av donskum løgreglumonnum komið upp at ansa eftir klaksvíkingum. Teir tríggir Alex, Sámal og Otto fingu tá tað hugskot at vita, um ikki onkrir av hesum ébodnu gestunum dugdu at spæla horn, og beinanvegin hevdu teir tríggjar spælarar, harav tann eini kundi átaka sær at dirigera. Sambandið við hesar donsku politimenn man hava fert tað við sær,at annar danskur tónleikari Kaj Køge Petersen, kontrabas- sistur i Det kgl. Kapel, sum eisini kundi handfara trom- petina, i 1956 kom til Klaks- vikar sum orkesturvenjari. 1960 var danska Radiosym- foniorkestrid i Føroyum. Eft- ir minniligu konsertina i fiskahusinum å Skåla kom Såmal Christiansen sær å tal vid messingblåsarar at vita, um ikki onkur hevði hug til at koma at rætta Klaksvíkar Hornorkestri eina hjálpandi hond, og soleiðis kom Knud Rasmussen, Trut sum danir kallaðu hann, til Klaksvíkar sum venjari á sumri 1961. Tað árið spældu klaksvíks- ingar undir Tinghúsinum á Ólavseku. Um hetta mundið var tað, at Bob Oughton kom til Før- oya å fyrsta sinni. Samband- ið var framhaldandi gott mill- um hornspælarar i Havn og teir i Klaksvik, sum eisini komu at fåa gagn av nyggja, dynamiska leiðaranum hjá havnarmonnum — jú, tá vóru tað bara menn, sum spældu horn. Men veruliga framstig- ið í Klaksvíkar Hornorkestri hendi tey 4 árini, teimum var unnað at hava Norman Ed- wards sum Aftur her fastan venjara. var tað talan um gagnligt samband millum hesi bæði orkestur, við tað at N. Edwards kom higar eftir tilráðing frá svágrinum Win Moore, sum tá var venjari í Havn. Undir hendum Norman Edwards menti orkestrið seg upp til tað besta, sum tá var at heyra, og eins og Oughton í Havn skapti hann í Klaks- víkar Hornorkestir tann edi- liga »sound«, sum hevru eyð- kent einahelst militerorkest- rini i Bretlandi. Okkara frå- liki kornettspælari Ejler Ras- mussen kom rættilig fyri seg i hesari tid, og skulu her ann- ars nevnast nøvn, må tad vera Eli Nolsøe, id sum eld- hugadur formadur gjørdi eitt sera gott, osjålvsøkid arbeiði Tíðindablaðið (SHU . John hann gjerdist vinmaður við. Komin fram til dagin í dag skal her loksins nevnast Graeme Rudd, sum klaksvík- ingar hava havt gott sam- starv við, og sum vit nú fylg- ja við áhuga í hansara arbeiði at fáa bygt upp slíkt orkest- urarbeiði á Skålafjørdinum, har fortreytirnar skuldu ver- ið tær allarbestu. Ja, so drúgvur gjerdist nú hesin »inngangur« í einari ætlaðari tekk til Havnar og Klaksvíkar Hornorkestur fyri konsertina í Norður- landahúsinum næstseinasta sunnudag. Onki av okkara blødum tók hesa merkis- verdu konsert upp á tungu meira enn tað, spælararnir sjálvir boðaðu frá framman- undan. Slík felagskonsert er forkunnug, og bara tað at síggja hetta valalið, har ung- ir, blaðungir ímillum, og meira garvaðir spælarar sótu so stásiligir við sínum skyggjandi blonku ljédførum i hendi, var ein frøi i sjålvum sær. Og so ljómurin — tit skuldu bara hoyrt! Skråin, teir ungu, fúsu og dúgligu venjararnir — Fiona Parker í Klaksvík og John Gear í Havn saman við Ova Olsen — hevdu lagt til fyri spælar- arnar, og sum tey á felags venjingarlegu á Eiði høvdu lagt seinastu hondina á, var fjølbroytt, men eisini krevj- andi. Men avbjóðing er for- treyt fyri menning, og hend- an sunnudag seinnapart kundu vit frea okkum yvir, at okkara horntónleikarar hevdu givið seg í holt við dygdargóða og endurnýggj- andi skrá sum hesaferð. Gamli kenningurin slapp tó at seta dám á í inn- ganginum, og tá id tú hevði sitið alspentur og fylgt við, hvussu okkara dúgligu musi- kantar fingu givið A. Khat- chaturiam, Chris Hazell, Ed- ward Elgar, John Miles og Williams tað, teir kravdu, hevði tú kanska hug at ynskja eftir, at hetta frá- líka blásaralið at enda skuldi sett í t.d. Alte Kameraden, sum so mangan í gamlar dag- ar hevði okkum á lefti, og sum Win Moore stjórnaði við ollum messinghópinum á fyrstu hornstevnuni í Vest- manna skúla 1966. Sera áhugaverd var lítil suita, har skotin Alan Fernie hevur giv- Sousa ið føroyskum logum nýggjan búna. Slíkar rikar um ekkara tånleikaumhvørvi } 1 neimiiga Ólavur Hátún