fríggjadagur 11. desember 1992síða 19

Tíðindablaðið [ søsialurin | Nr. 237 — 11: DESEMBER 1992 Síða 19 Friðarheiðurslen Nobels 1992 latin folkinum i Guatemala Fridarheidursløn Nobels verður í ár latin Rigoberta Menchú, fyri hennara langa og strævna arbeiði at tryggja mannarættindini hjá upprunafólkinum í Guatemala og aðra staðni. »Heidurslønin er ein triumfur fyri Guatemala og eitt herðaklapp til >tras- hankarnar<, gøtubørn, indi- anarar og gll tey, sum ikki sleppa at tosa runt um í heiminum«. — Hetta varð tað fyrsta, Rigoberta Menchú segði, tá honklokkan níggju minuttir í fýra á morgni fekk at vita, at hon fór at fáa Friðarheið- urslønina. Hon var tå stødd i Cate- dral de San Marco, nakað uttan fyri Guatemala City. Hon hevur búð í útlegd í Mexico síðani 1981, men varð júst tá stødd í Guate- mala fyri at taka lut í eini landsfevnandi friðar- veitslu. Nærum øll familjan dripin Rigoberta Menchú, sum er 33 ár, hevurlivad alt sítt liv í einum harðrendum um- hvørvi. 20 åra gomul så hon beiggja sin doyggja, bert 14 åra gamal, eftir at hermenn høvdu sett eld á hann. Áðr- enn hevði beiggin sitid fongslaður og varð illa píndur. Stutt eftir doyði pápi Rigobertu. Hann stríddist í 22 ár fyri at fáa lógarfest, at hann átti jørdina, hann dyrkaði og búði á. Hann var við, tá bøndurnir skipaðu seg í felagsskapi, sum skuldi arbeiða fyri betri kor- um hjá bøndrum. Í 1980 tóku hann og ein bólkur av óvápnaðum bóndum ta sponsku am- bassaduna í Guatemala City. Teir høvdu við sær ein lista yvir >horvin< fólk og FÝRA HØVUDSVINNINGAR: Olympus AF - 10 Super fototól — tað vælroynda heil- automatiska fototólið frá SMS FOTO & VIDEO Tlf. 19820 Postsmoga 1058 FR-110 Tórshavn ætlaðu at fáa umheimin at gáa eftir, hvat hendi í Guatemala. Løgreglan tveitti brandbumbur inn i húsið og allir uttan tann spanski ambassadørurin lótu lív. 3 mør. seinni varð móðir Rigoberta kidnappað. Hon varð pínd og neyðtikin, áðr- enn hon at enda varð dripin. Og sum so nógv í Guate- mala fekk hon onga rættu- liga grøv. Seinni vard hin beiggi Rigoberta dripin undir eini hermannaaktión i Quiche. T6 eydnadist tveimum systrum hjå Rigobertu at flyggja. Rigoberta helt åfram at Stríðast Nú kundi ein trúð, at nóg mikið var hjá Rigobertu. Men hon helt áfram at stríð- ast fyri søk påpans. Síðst í 70unum gjørdist hon ein av leiðamum í bóndafelagsskapinum CUC. Fyrst í 80unum varð hon fleiri ferðir hótt eftir lívin- um og kundi hon at enda við Smyrli Landsins Strandfaraskip Ferdamannadeildin FR-700 Klaksvik Tlf. 57566-56006 ikki verda verandi f sinum egna landi, men noyddist at flyggja til Mexico. Arbeidid fyri CUC og måtstødurørsluna i Guate- mala URNG hevur hon hild- ið fram við í Mexico og frá rødarapallum runt í heim- inum. Upar runafólkið ongi slig rættindi et er, saman vid Bolivia, tað land í Latin- amerika, sum hevur flest upprunafólk. Umleið 60% av teimum 9 mill. fólkum, sum har býr, eru indianarar. Quiche, sum Rigoberta hoyrir til, er ein av 22 etn- isku bólkum, sum allir hava egið mál. Men bert eitt al- ment mál er í Guatemala: Spanskt. Ikki eittalment sett fólk er indianari. Eingin politiskur leiðari ella dóm- ari er indianari. Rættarloysi er so stórt, at eingin veit, hvar tey skulu venda sær, um tey vilja krevja rættvísi. Hóast stødan í Guatemala er trupul, hevur Rigoberta góðar vónir fyri framtíðina. HØVUDSVINNINGUR: Snarferð fyri tvey til Aberdeen Strandfaraskip Landsins Ferðamannadeildin FR-100 Tórshavn Tlf. 14550-17058 Hon heldur, attað fer at bera til at steðga harðskapinum í Guatemala. Eisini væntar hon sær nógv av arbeiðinum hjá ST, sum hon tekur lut í, um eina yvirlýsing um rætt- indi hjá upprunafólkum. Meginpartin av teimum 6,5 mill., sum hon nú fær, ætlar hon at býta við fólkið í Guatemala. Hon ætlar at lata pengarnar til ein grunn, sum skal kallast upp eftir pápa hennara — Vicente Menchú — og sum skal ar- beiða fyri rættvísi og mannarættindum í Guate- mala. Størsta og týdningar- mesta ávirkan hevur Friðar- heidurslønin tó í tí, at tøgnin um lagnuna hjá indianarum í Guatemala verður brotin. Um onkur hevur hug at senda brøv til stjórnina í Guatemala, har eitt verður á hana um at viðurkenna fe- lagsskapir og krøv hjá upp- runafólkinum, ber til at venda sær til skrivstovuna hjá Amnesty International, Føroya Deild, Vágsbotnur, tlf. 15816. HØVUBSVINNINGUR: Vikuskifti fyri tvey å ståsiliga og hugnaliga 470 Eidi - Tlf. 23456 BINGOVINNINGAR: a eisini burtur tað nógva av eir Íslendskari seyðagongu ØLL TEY MONGU, ið fáa fulla plátu, hava harvið vunnið 1/2 ísl. lambskrov ak umframt »Skemtibøkurnar« 89 - 90 - 91 hjå speiteknara okkara Ola P Eisini spennandi uppskriftir Hetta frålika ísl. seydakjøtid, sum føroyingar illa høvdu dugað at liva fyriuttan kann saktans standa einsamalt Men fyri at vísa á, hvussu ótrúliga nógv forkunnugt kann fáast burtur úr hesum kjøti og seyði yvirhøvur, fara vit meðan bingo er í blaðnum at prenta hóp av forvitnisligum íslendskum seyða- uppskriftum Amnesty International Skrivstovan í Vágsbotni er opin mánadag, miku- dag og friggjadag kl. 11—16. Tlf. 15816. HØVUBSVINNINGUR: Bay Jacobsen heilsubótar- madrassa og -koddi, heimskendar fyri at veita linna bæði skjótt og væl, BAY JACOBSEN v/ Jógvan Páll Joensen Skúlavegur - 700 Klaksvík - Tlf. 55057