mikudagur 30. desember 1992síða 22

"Síða 22 Nr. 247 — 30. DESEMBER 1992 Hjalti í Jákupsstovu, stjóri á Fiskirannsøknarstovuni: Spurningur um lív ella deyð Stødan úti á grunnunum er so mikið ålvarslig, at tað er bráð- neyðugt við einum - í orðsins rætta týdningi - sonnum polit- iskum orðaskifti um stóðuna í fiskivinnuni sigur stjórin á Fiskirannsóknarstovuni, Hjalti í Jákupsstovu við Sosialin. Hann fýlist at núverandi orðaskiftinum eitt nú á tingi, har fiskimenn og reiðarar tosa um fiskivinnu, meðan skúlafólk tosa um skúla. -Skúlafólk áttu at tosa um fiskivinnu og fiski- menn og reiðarar um skúla, tå høvdu vit kanska fingið biligari skúlar og eina betri stýring av fiskivinnuni. Hjalti í Jákupsstovu heldur eisini, at fiskivinna átti at verið tvungin lærugrein í skúlunum. At vera fiskifrødingur í Føroyum kann vera og er helst eisini ein sera ótakk- som uppgáva, tí langt frá altíð verða annars væl- meintu ráðini frá fiski- frødinginum so væl måttikin av bæði fiski- monnum og politikarum. Tíðindablaðið Sosial- urin hevði herfyri samrødu við teir báðar fiskifrødingarnar, Jákup Sverre Joensen og Hjalta í Jákupsstovu um støduna hjå okkara fiskastovnum og i hesum kom m.a. fram, at okkara politikarar hava ikki lurtað nóg væl eftir ráðunum frá Snellan og upsin Talan er um ein yvir- dekkaðan línubát. Línu- parturin líkist fult og heilt honum á Fulltúgvuni. Har- aftrat er skipið so eisini soleiðis innrættað, at tað í bakborð verða einar 12 teldustýrdar snellur. Her kemur so upsaveiðan inn í myndina. Har tú næstan ikki fær upsa við línu, kanst tú nú brúka snelluna at fiska upsan við. Hetta er eisini tað, ið nýggi stórin á Tvøroyar flaka- virki droymir um. Hetta eisini at kunna fara eftir ti semipelagiska fiskinum eins og tú fer eftir botnfiskinum við húki, er eitt av endamál- unum við umrødda skipi og so hetta at kunna fara út á djúpt vatn eftir teim- um fiskasløgum, sum í dag ikki fáast uttan við troli. John Smith heldur tað vera sera umráðandi at fiska stórri part av upsa- num við snellu, tí tá fáa vit ein lítaleysan fisk upp. Í dag eru tað bert fáir bátar, sum hava eina brúk- iliga stødd og sum kunnu fiskifrødingunum. Sidani hevdi Sosialurin samrødu vid tveir trolara- skiparar år Vestmanna. Hesir vóru ógvuliga 6- nøgdir vid arbeidi hjå okkara fiskifrødingum, sum teir hildu lurta alt ov lítið eftir fiskimonnum. Nú vit eru vit ársenda og júst spurningurin um fiskastovnarar eru av so alstórum týdningi hava vit vent okkum til leiðaran á Fiskirannsóknarstovuni og fingið eitt prát um støðuna og viðmerkingar til skipararnar á Vestmenningi og Grønanesi. veiða upsa vid snellu. Upsin er tann størsti stovnurin næst svartkjaft- inum og skal tað muna nakað at veiða upsa við snellu, so mugu vit til at byggja tílík før eisini til heimapartin umframt til útflutnings. Tann flotin, sum fiskar við snellu í dag, hevur ein meðalaldur millum 30 og 40 ár. Loysnin Tá John Smith tosar um hetta skipið sum framtíðar loysnina, bæði hvat okkara egnu grunnum og útflutningi viðvíkur, so er tað tí, at tå her hevur fingið eitt amboð sum ger, at vit ikki enda aftur í eini stóðu við fiskaloysi, tí hesin fiskiskapurin er so lættur at stýra. Hetta er eisini nakað onnur lond leggja stóran dent á og vit síggja tí eina nátúrliga broyting í skipamynstrininum, har stórri og størri dentur verður lagdur á húkaveiðu heldur enn trol. John Smith heldur tó, at tað ber eisini til at oyða grunnar við snellu og línu, Hjalti í Jákupsstovu er ikki samdur við teir báðar trolaraskipararnar um, at meskavíddin eigur at vaksa og at stongdu leiðir- nar eiga at verða latnar uppaftur. Útróðrarmenn siga nakað heilt annað -Eg var í Klaksvík herfyri og helt fyrilestur fyri um- leið 100 útróðrarmonnum. Teir søgdu allir sum ein, at vit fiskifræðingar lurta ov nógv eftir trolara- monnum og halda við teimum. So ein og hvor skilir, hvussu torfør og tí er hann eisini tals- maður fyri, at vit fara undir at býta út kvotur til skip - eisini sjálvt um hesar verða gjørdar um- setiligar - tó skulu leggjast ávísar treytir við. Ahugi aftur fyri fiski Hann heldur eisini ein fyrimun verða við nýggja skipinum, at fólk fara at vísa fiskivinnuni stórri áhuga aftur, tí hetta skipið sverður eitt gott arbeiðs- pláss. Eisini tí kunnu vit rokna við at fáa lítaleysan fisk til lands. Treytin fyri at fáa sum mest burtur úr fiskinum er nettup hes, at tú tekur ikki meira fisk umborð enn tað tú klárar at arbeiða undan. Her vita vit, at línan hevur sínar nátúrligu av- marking, tí tað er sjáldan meira enn ein fiskur á hvgrjum húki. Men taka vit snelluna, so kann ein lætt koma út fyri rok- fiskiskapi, har tað við van- ligu bátunum kann verða ilt at arbeiða fiskin undan. Har er trupulleikin oftani tann, at tå klårar ikki at arbeiða undan og dekkið stødan hjá okkum er. Hjalti í Jákupsstovu vís- ir á, at hann hevur roynt at greiða fólki frá støduni hjá fiskastovunum og tað ætlar hann at halda fram við ti. -Í 1985 fiskaðu vit 140.000 tons, í fjør 100.000 tons og í ár fiska vit 80.000 tons. Hevdi tú alla veiðuna, sum varð landað í 1985 og seldi hana á uppboðssgluni í januar í ár, hevði hon eitt virði uppá 1300 mill. Tók tú so tað, sum var veitt í fjør og seldi hesa í ár, so hevði hon eitt virði upp á 800 mill. kr. Tvs. at í reinum krónum ein aftur- gongd uppá umleið 500 mill. kr. Tekur tú so at umsetir tað víðari og Sigur, at manningarnar Skulu hava 40%, so eru tað 200 mill. kr. minni til teirra ella 1000 arbeiðspláss færri á sjón- um. Tey 40.000 tonsini vit hava fingið minni, eru fimm av teimum stóru flakavirkjunum. Hjalti í Jákupsstovu sig- ur víðari, at hetta er tað, sum vit mugu liva við, og tí sær landið eisini út sum tað ger. Ov seinir at friða Hann tekur fult og heilt undir við tí sum John Pet- ersen, fiskimálaráðharri segði í útvarpinum herfyri, nevniliga at hesar stongdu leidimar og henda víðkanin av meskavíddini kom ikki fyrr enn tað var Ov seint. tískil fyllist. Væl innrættað Nýggja skipið hjá John Smith er gjørt soleiðis, at tú sleppur av við fiskin alt fyri eitt. Tær nýtist ikki at fara av reyvuni fram mið- skips við fiskinum. Ístaðin er ein vatnrenna løgd framvið øllum snellunum, soleiðis at fiskurin fer í rennuna og víðari inn í paunarnar við rennandi Sjógvi. Rennan er partur av skottinum. Tú blóðgar fiskin og handar hann í rennuna, haðani hann so fer í paunarnar - við renn- andi sjógvi til itblødingar. John Smith ivast ikki i, at hetta nýggja skipaslagið verður kappingarfort.. Tað hevur verið tosað um, hvussu stórur ein kom- andi útróðrarbátur eigur at vera, nú vit skulu til at endurnýggja flotan. Sjálv- ur heldur John Smith, at tað er ein teoretisk minstastødd á slíkum skipi og heldur hann umrøddu stødd vera ta réttu. Verð- ur skipið ov lítið, so kann tað lætt gerast ein klepp- ur, tí at fiskidagatailid tå verður ov lítið til at røkka at gjalda kostnaðin. -Tað sum er mest um- ráðandi er, at vit fáa ein lítaleysan fisk til lands, soleiðis at fiskurin vit skulu gera meira burtur úr er so góður, at mest fæst fyri hann. Sonurin við Tað er so ikki bert John Smith, sum hevur arbeitt við hesum áhugaverda skipaprojekti. Eisini son- urin Leon hevur víst skipinum stóran áhuga. Hann hevur júst tikið prógv sum sivilverkfrødingur, har detailprojektering av nýggja skipinum var endaliga prévtøkuupp- gávan og sum hann fekk besta karrakter fyri. John Smith kennir seg sannførdan um, at hetta er tað skipið, sum okkara floti í størsta mun skal fevna um í framtíðini. Ynskiligt hevði nú verið at bygt eini tvey skip í Føroyum og síðani latið eina kompetenta sendi- ” Tibindabladid CL nevnd farid av landinum vid hesum lidna skipa- pakkanum og komið heimaftur við sáttmálum - soleiðis, at skipasmidj- unum verða tryggjað ar- beidi nøkur ár fram og ikki minst, at hesi skip verða goldin við tí, sum vit hava mest fyri neyðini - FISK TIL OKKARA FISKA VIRKI. Heimaftur John Smith sigur at enda, at neyðugt verður at fáa teir útlagnu og útbúnu føroyingarnir heimaftur at standa fyri øllum hesum, medan vit gomlu seta okkum afturi i rong og kanska kunnað hjálpa til við onkrum áminnandi um, hvussu ein ikki eigur at gera. jan