mikudagur 30. desember 1992síða 23

Tíðindablaðið CD Nr. 247 — 30. DESEMBER 1992 Sida 23 -Vit fridadu ikki bøin fyrr enn vit høvdu fiskad toskin upp, og tær stongdu leidirnar eru mest fyri at frida tann unga upsan. Tå so upsin kemur út á tað djúpra vatnið, so verður hann fiskadur hart og effektivt. At tað ti er ov lítið av fiski til í ár kemst av tí, at vit fiska so hart, at vit alla tíðina mugu fáa góðar ár- gangir inn. Og er tað bara ein vánaligur árgangur, so minkar fiskiskapurin sigur hann. Upsin Hjalti í Jákupsstovu sigur víðari, at hvat upsanum viðvíkur, so veksur hann upp inni við land. og tá hann verður umleið fýra ára gamal fer hann út og kemur tá verður hann fiskaður. -Taka vit 1000 tílíkar upsar, sum fara út eitt árið, so er veiðutrýstið so høgt, at teir fyrstu 500 verða fiskaðir tað fyrsta árið. Og harumframt eru 200 deyðir av nátúrávum. Eftir eru bert 300 til árið eftir. Og av teimum fiskar tú so aftur helvtina. So til tað triðja árið eru ikki meira enn 100 upsar eftir av teimum 1000, sum komu inn í fiskiskapin tvey ár frammanundan. Og hetta merkir so aftur, at tað tá alla tíðina má vera góð tilgongd. Annars gongur tað galið. Og tí er tað einki løgid í, at tað er lítið av fiski í ár, tí tað er ein lítil árgangur. So verður tað møguliga betri næsta ár, tí nú er so nógvur seiður framvið landi. -Men hann kann eisini fiskast uppá tvey ár og so er liðugt, og so mugu vit vóna, at tá aftur kemur ein nýggjur góður árgangur. Hjalti í Jákupstovu vísir á, at fara vit Ístaðin niður á eitt veiðutrýst, sum er 30%, so menga vit at hækka grundstovnin av tí, sum er til at taka, og tá fær hvørt skipið eisini meira. Hann vísir á, at tað sum eitt nå umrøddu trolarara- menn vilja, er at sleppa at fiska innanfyri stongdu leiðirnar, tí har stendur nakað av smærri upsa. Og fer bert at koma okkum aftur um brekku. Høvudstrupulleikin er tann, at tað samanumtikið eru ov nógv skip. -Nú vísa vestmenn- ingarnir í Sosialinum á, at båtatalid longu er minkað alt ov nógv! -Tað dugi eg ikki at meta um, men tað sæst so ikki á avreiðingunum, og hyggur ein í hagtølini hjá Óla Jacobsen, so høvdu partrolararnir 1000 fleiri dagar í sjónum í fjør enn Vinna einki við at minka meskavidd Hjalti í Jákupsstovu sigur víðari, at hann als ikki er samdur vid monnum i ti, at tað verður tann stóri vinningurin upp á longri sikt at fara frå 145 niður aftur á 135 mm og at lata allar tær stongdu leiðirnar upp aftur. -Vit verandi flota kanst tú kanska fáa nakrar stert- ar aftrat letur tú upp, men tú er eftir eini heilt stuttari tíð uppaftur verri fyri. Stjórin á Fiskirannsókn- arstovuni heldur tað ann- ars vera fullkomiliga meiningsleyst hjá fiski- frødingum at liggja og trætast við fiskimenn um hetta. -Um ikki landið, teir stýrandi og sum kenna hesi viðurskifti uppá kroppin, fjølmiðlarnir 0.0. ikki fara inn og hyggja sjálvi, hvat gongur fyri seg, so er tað heila mein- ingsleyst. -Í einum landi, sum hevur ein so einfalda vinnu sum okkara er tað heilt burturvið, at tað er ein træta millum trolara- menn og Fiskirannsóknar- stovuna og millum snellu- menn og Fiskirannsókn- arstovuna. Hetta er ein træta, sum feløgini sjålvi skuldu tikið upp sínamill- um. Orðaskiftið -Í løgtinginum er tað so, og sum eg fyrr havi fingið nøs fyri, at teir, sum lut- taka í fiskivinnuorðaskift- inum eru fiskimenn og reiðararnir, meðan hinir halda seg til sítt egna. Skúlamenn tosa um skúla ístaðin fyri at tað vóru skúlamenn, sum tosaðu um fiskiskap og fiski- menn, sum tosaðu um skúlar. Tá høvdu vit kanska fingið bíligari skúlar og eina betri styring av fiskiskapinum. Hjalti I Jåkupsstovu sig- ur vidari, at tad er full- komiliga galid vid orda- skiftinum f hesum landi. - Hvat tosa tey t.d. um i skúlunum! Tosa tey kanska um fisk har! Nei. Tosa tey um, hvat vit skulu liva av í framtíðini annað enn fisk! Nei. Hetta átti at verið eit krav, at okkara hgvuðsvinna var ein tvungin lærugrein í samfelagskunnleika og ikki nakað, sum tey bara av tilvild kunnu velja sær. Tá hevði alt samfelags- orðaskifitið kunnað verið ødrvisi og uppbyggjandi og ikki sum nú, har einki kemur burtur úr. Toskurin! Hjalti í Jákupsstovu sigur víðari, at líta vit eftir hag- tølunum hesa øldina, so hevur fiskiskapurin eftir toski ligið millum 20.000 og 40.000 tons. Hann fór niður um 10.000 tons undir krígnum av nátúr- ligum orsøkum, tí menn sluppu ikki út. Men sjálvt undir fyrra heimskríggi var hann upp ímóti 20.000 tonsunum. Tað vísir, at hesin landgrunnurin hesa øldina hevur borið ein rættiliga javnan stovn millum 20.000 og 40.000 tons ella eini 27.000 tons í meðal. Men so kemur tú fram til 1977. Nú skulu vit sjálvir stýra, vit eiga grunnarnar, og vit skulu til at húsast við teimum. Tað, sum undan var, tá bretar fiskaðu tað mesta av toskinum, var, at tá ið teir høvdu fiskað stovnin so langt niður, at tað ikki lønti seg hjá teimum, høvdu teir møguleika at fara onkra aðrastaðni at fiska. Hetta gav bein- anvegin eina vernd, eina friðing. Síðani 1977 hava vit sjálvir veitt her. Og vit hava hildið á t.d. at fiska tosk aftaná, at vit áttu at verið fluttir av fíggjar- ligum orsøkum - og hetta hava vit entå gjørt vid studningi. Skotpremia Og Hjalti i Jåkupsstovu heldur fram: -Vit hava so i dag inni í skipanini, eftir at øll hava fingið at vita - Ices hevur mælt til at steðga fiskiskapinum, vit hava gjørt tað, útróðrar- menn drepa ikki livandi - og nú geva vit skotpremiu, prísískoyti fyri tosk, og harvið hevur tú gjørt okk- ara grundarlag - fiski- mannastættina - útróðrar- menninar til almanna- klientar. Teir fara ikki út at fiska fisk, teir fara út fyri at fiska ein seðil, so teir kunnu fara á almanna- stovuna eftir pengum. Hvat er hetta fyri eitt land vit hava skapt! Og so kann ein klandrast um tað skulu vera 135 mm ella stongdar leiðir ella annað, tað er jú fullkomiliga volapykk sigur hann og heldur fram: -Hava vit ikki nakrar politikarar, sum vilja stýra fyri hesum fólkinum og húsast vid tí råvøru, sum vit eiga, í fullum álvara og út frá tí sannroynd, at tilfeingið er avmarkað, so hjálpir íkki. Vit mugu tí finna ein annan politikk, og tað royna menn nú. Men vit sita við "páholden" pen. IMF-ararnir koma higar og siga okkum , hvat vit Skulu gera. Vit hava ann- ars havt meira enn fimtan ár at funnið út av tí. John Petersen ger eitt gott arbeiði Hjálti í Jákupsstovu heldur annars, at tær atfinningarnar, sum hava verið í fjølmidlunum móti fiskimálaráðharranum, eru fullkomiliga órættvísar. -John Petersen er ein tann besti fiskimálaráð- harrin vit hava havt í mong ár. Tað grundi eg m.a. á, at maðurin hevur sett sær fyri at koma við nøkrum loysnum til frama fyri stovnarnar. Hann hev- ur innsæð, at rávgru- tilfeingið er avmarkað, og at tað má byggjast upp aftur. Hann er førur fyri at taka ópopulerar avgerðir, og hann argumentar fyri teimum. Uppá fyrispurning hvussu framtíðar flotin skal síggja út sigur Hjalti í Jákupsstovu, at tað er júst har tað politiska orðaskift- ið skal fara fram. -Vit mugu fáa eitt pol- itiskt orðaskifti um, hvussu vit stýra fiski- skapinum í síni heild. Vit mugu taka hædd fyri sam- felagnum øllum, at tað er eitt avmarkað tilfeingi. Góðan fisk og ikki dýr og stór skip Vit vita, at í Føroyum eru tað ikki meira enn 10 til 12 tímar at sigla frá ytstu leið í havn og tað eru 12 tímar at sigla úr havn til til næsta land. Tí eri eg ikki upptikin av, at skipini skulu vera tey bestu, tey dýrastu og tey størstu. Tað, sum er avgerandi, er,at tey føra ein góðan fiska upp á land, sum kann viðgerast og sum ein kann fáa góðan prís. Manglar ásannan Hvat boð hevur so stjórin á Fiskirannsóknarstovuni upp á 1993? -Eg haldi tað manglar ein ásannan víða um í hesum landi, hvussu vána- lig stødan er. Eg vænti ikki, at stóðan verður nak- að munandi betri komandi ár, tí vit framvegis bara koma at hava upsan at líta á. Og útheiminum hava vit eina drepressión. Tvs. at tað vit skulu selja tað fer bíliga komandi ár. Men vit mugu benda alt yvir á at viðgera fiskin so langt sum gjørligt i Før- oyum. So mugu vit taka i egn- an barm og royna at finna fram til, hvat vit vilja. Hjalti i Jákusstovu held- ur fyri, at stødan i land- inum er sera álvarssom orsakað av niðurfisking- ingini. - Vit mugu so bara vóna, at nakað kemur und- an av toski, men vit skulu ikki í einum roknistykki - fyri tað at tað hevur verið eitt sindur av gróðri í sjónum eitt ár - halda, at toskurin kemur svimjandi inn aftur á grunnarnar. Tað er sera vandamikil politikkur. Vit kunnu sjálvandi vóna tað, men vit skulu ikki brúka tað í roknistykkinum. jan FYRITØKUR & EINSTAKLINGAR Nú kunnu tit aftur leiga Høllina nakrar tímar til bóltsspæl. Ítróttarhollin á Hálsi Tlf. 11475 (millum kl. 14-18) Kamar til leigu v/ Landavegin við atgongd til kok, bað og vaskikjallara. Tlf. 17595