týsdagur 5. januar 1993síða 15

Burtur við | KOB A ————— Tíðindablaðið (ET). Thomas Arabo, landsstýrismaður: -Alt ov oftani kemur tað fyri, at einstakir løg- tingsmenn lamskjóta politisku skipanina við ein- = um ávísum vetorætti. Hetta tolir okkara parla- mentariska skipan ikki, og vónandi kemur pol- tiska skipanin í 1993 at virka smidligari, og at vit í framtíðini fara at góðtaka meirilutaavgerð- ir, har einstakir persónar so mugu góðtaka, at teir verða stemmaðir niður, tað veri seg í einum løgtingi, einum flokki ella eini samgongu skriv- ar Thomas Arabo, landsstýrismaður m.a. í greinini. Vánaligar tíðir hava nógv svartaprát við sær. Jú meira svart verður tosað, verri tykjast tíðirnar, stórri verð- ur mismóuð. Hyggja vit nú við árslok 1992 at, hvussu útlitini verða fyri 1993, so eru tað nøkur ting, sum eru verri enn fyri einum ári síð- ani, men so eru tað uppaftur onnur ung, har vit eru betur fyri og kunnu síggja ljósari upp á tað. Tað hevur mangan verið ført fram, at fyrr enn skil kemur á primeru vinnuna, so kann ikki væntast, at framgongd verður í se- kunderu vinnuni. Hetta er bara ein veruleiki. Glottar í fiskiskapi Hyggja vit nú at fyritreyt- unum fyri primeru vinnuna, so má sigast, at her eru áv ís- ir glottar. Kvoturnar, ið flotin hevur fingið eystan- fyri, eru frægari enn síðsta år, og Ísland er á sama stød. Vesturi í havi sær frægari út í ár og tað av fleiri orsøkum. Fiskifrødingar meta, at fiskiskapurin á Flemish Cap møguliga fer at taka seg uppaftur, á Hatton Bank hava føroyskir trolarar funnið nýtiligar leiðir og hava fingið ein ávísan kunnleika at fiska har. Vest- uri á Reykjanesrygginum vóru góðar royndir gjørdar í 1992, og tað sær út til, at einir 4-5 bátar fara at fiska har ein part av árinum. Hepnast hetta nøkulunda, so skuldi hetta givið væl av pengum. Á Føroyaleidini siga ráðgevarar landsstýri- sins fiskiskapin verða á sama stæði sum í 1992. Samanumtikið so másigast, at glottar eru viðvíkjandi fortreytunum fyri at reka fiskiskap Serframleiðslur! Líkindini hjá vinnulívinum á landi í 1992 vóru ógvuliga vánalig at arbeiða í, men hóast hetta so má ein á sanna, at nakrar av kósun- um, sum vinnulívið setti sær, hava verið rættar, og rættar kósir skal ein halda. Hyggja vit at fiskiidnadin- um á landi, so er tað veru- leiki, at tær mongdir, sum komnar eru upp á land, hava verið smáar. Fleiri flaka- virki eru farin á heysin og standa stongd. Arbeitt verð- ur tó við at fáa tey latin upp aftur. Tey virki, sum hava verið opin alt árið, hava lagt sína framleiðslu um til serfram- leiðslu. Langtíðar málsetn- ingurin hjá fiskiidnadinum er heilt greiður: tað er at framleiða verur, sum koma so tætt ul kundan í sølu- landinum sum gjørligt, ti har fæst besti prísur, men har verða eisini sett harð- astu krgv. Av góðskaðum verum verða framleidd í ár uml 8.500-9.000 tons, og svarar tað ul eina råvørunøgd upp á eini 25.000 tons. Av isadum fløkum, ið eis- ini verða seld so at siga beinleiðis ul brúkaran, verða útflutt 3.500 tons í ár, so svarar tað ul eina råvøru- nøgd upp á umleið 10.000 tons. Samanumtikið kann so- statt sigast, at uml. 35.000 tons, t.v.s. knøpp helvtin av ti råvørunøgd, sum er kom in upp å land i Føroyum i år, er framleidd so tætt ul tað liðið, sum gevur tann besta prísin, sum nú einaferð er gjørligt. Sjálvur haldi eg hetta er gou klárað av fiski- ídnaðinum í slíkum tíðum við lítlum arbeiðskapitali Fiskurin úr Barentshavinum Um nú fiskiidnadurin í 1993 hevði kunnað arbeitt soleiðis, at 50.000 tons av råvøru vóru gjørd ul liðug- vøru i landinum og fram til brúkaran, so he vdi tað verið ófart, og vit høvdu verið komin langt á leið til at havt ein fiskiidnad, sum í veru- leikanum er ein matveru- ídnaður. Hetta hevur verið ein målsetningur í mong ár Vónandi fara tey virki, sum í dag standa sull, at hugsa tann vegin, tá tey lata upp- aftur, tí enn er nógv rávgra, ið vit kunnu nýta. Tad er t.d. harmiligt at síggja, at øll tey 15.000 tonsini vit fáa í Ba- rentshavinum fara ul út- lendskar havnir, har aðrir virka tey víðari til brúks- klárar verur. Hetta átti ikki at hildið fram rættiliga leingi. Tað gevur so líða meining, tí mongdirnar eru stórar, ið koma úr Barents- havinum, og arbeiðspláss- ini eru lutfalsliga fá, hóast tey eru góð. Rentur og av- dráttir fyri bátarnar, ið eru har uppi, fara beinleiðis til norskar bankar, so føroyska samfelagið fær ikki nógv burturúr, uttan at vit miða ímóti, at veran verður løgd upp her, so at heimafólkið kann arbeiða hana. b # Ihomas Arabo Innflutti fiskurin I 1992 hildu royndimar við innfluttum fiski fram, og sær tað út ul, at hetta fer at vinda upp á seg í 1993, so at virki burturav kunnu leggja seg efur at nýta hesa råvøru. Roynt hevur verið at fingið útlendskar fyritðkur hend- anvegin at keypt flakavirki ella at framleitt á flakavirk)- um. Talan hevur verið um russisk og sponsk felag, og tekin eru um, at okkurt av hesum feløgum er í reali- tetssamráðingum við fer- oyskt flakavirki um at lata upp aftur og framleiða og selja út frá føroyskum øki. Vónandi fer hetta at hepn- ast. Skipasmidjusåttmålarnir vid eystanloyndini koma ætlandi at halda fram, sjålvt um viðurskifuni har eru rættuliga óstæðug. Olju- vinna kemur ikki í 1993, tað vita vit, men landsstýrið byrjaði fyri einum góðum ári síðani at hjálpa fólki at byggja upp førlcika innan hesa vinnu og fáa fólk í ar- beiði, soleiðis at vit kunnu fáa innlit í, hvat henda vinna stendur fyri, og hvat hon ber í sær. Í løtuni munnu einir 30 føroyingar arbeiða i ti enska parunum av Norð- sjónum, og arbeitt verður við at fáa føroyingar inn í danska og norska partin eis- ini, so hetta er eitt ski, sum fer at fáa ein sterri og stórri Hetta landið hevur fingið n lokalpoliuskum áhugamálum hjá serskøltum týdning fyri okkum Arbeiðsloysið Størst: trupulleikin í samfe lagnum í dag er arbeiðsloys ið. Arbeiðsloysið er ein av leiðing av øSrum skipanum, sum ikki hava hildið. Tann vandamesta skipanin, ið ikki heldur í dag, er penga- skipanin. Høvudsuppgåvan hjá poliukarunum máli vera at fáa hesa skipan at virka nøkulunda rímiliga og fáa okkara kredittvirði aftur á føtur Hetta verður ein fyritreyt fyri at fáa meiri virksemi í landinum. Føroyingar í stór um tali fara út av landinum at arbeiða, og var hetta ein gongd leið fyrr. Er tað fyri eitt ávíst tíðarskeið, so hugsi eg ikki, at nakar tekur skaða av atkoma út í onnur lond og síggja, hvussu aðrir bera seg at; men er tað soleiðis, at fólk flytir burtur frá okkum fyri allar tíðir, so er tað harmiligt, tá ið ein nú vil búgva her heima Í úðum sum hesum er tað alneyðugt, at politíski myndugleikin virkar sum hann skal, og her kundi so verið eitt hjartasuff, ti tann poliuska viðgerðarprosess- in er alt ov long, serliga tá ið avgerdimar skulu takast rættiliga skjótt. Fólkaræðið Spurningurin er so eisini, Nr. 1-5. JANUAR 1993 Síða 15 g miki um vit nýta tað fólkaræði sum vit hava fingið, á rættan hátt. Vit hava eitt løgung við 32 limum, men hóast hetta koma vit alt ov ofta út fyn, at:ávísir løgungslimar koma vid sinum sermålum sum kunnu vera lokalpolu isk ella annað, men alt ov ofta kemur tað fyri, at ein stakir limir lamskjóta polit isku skipanina við einum á vísum vetorætu. Hetta tolir okkara perlamentariska skipan ikki, og vónandi kemur poliuska skipanin í 1993 at virka smidligari, og at vit í framtíðin fara at taka meinlutaavgerdiu, har ein- stakir persånar so mugu góðtaka, at teir verða stemmaðir niður, tað ven seg í einum løgtingi, einum flokki ella eini samgongu, so mugu teir fylgja við hin- um. Hatta eru spælireglur- nar, og læra vit ikki tær, koma vit onga leið. Hetta landið hevur fingið nóg mikið av at verða stýrt av lokalpoliuskum åhugamål- um hjå serskøltum Annars fari eg at enda vid at ynskja øllum gott nyggjår og góða vón fyri 1993. Tað verður striggid fyri øll; men eg ivist ikki í, at tað fer at ganga, um øll gera sina skyldu. Thomas Arabo