mikudagur 13. januar 1993síða 12

Síða 12 Í viðtalu við }.12.92 sturir Sosialin Bjarti Mohr, fiskaselustjóri fyri, 100-tals mió. kr. av manspardum kapitali ytir ut Førovum uttan inds Fingin kann væl vera vid Biarta at tta er hættislig gongd samdur Men samtíðis mæla aðrir Í at seta rentuna niður, ti að er neyðugt fyri vinnu : og fyri vanliga sethusa garan ægri iVKasti eitt tatsobligatiónir. Ella leit I til meira vådakent rK emi, sum tó hevur góð ut t fyri storun avkasti Soleiðis peninga stovnar vinnan og lieg- ng landsstyr virka E husast v ið peningi dag, idrar tað ongan, at peng rnir lara av landinum í mn um at Unna sterri vggleika aðrastaðni Peningastovnarnir hava einki lært Peningastovnarnir hava enn einki lært av vitjanini i Finanstilsvnet í heyst Uttan at endurtaka að m.a førdi .a. hetta fram Virðið á virkisgøgnum Kipum flaKavirkKjun indilsbygningum o.s.fr inn vera prisurin er at verða goldin fyri tey iltjoda handli og vandli g ikki tann peningur. ið ettur er ! lev og møguliiga skrivaður eftir viður sendum skattareglum Men Finanstilsynet visti eisini á, at virðið á virkisgegnum eins væl (og betur) kann vera tað virði, sum rakstrarvinningurin frá hesum gegnum kann forrenta. (Her kunnu vit viðmerkja, at eigari og leiðsla áseta hetta virði. Flestu kenna demi um, at væl útgjert rakstrargagn í hondunum á einari leiðslu er ikki fert fyri at forrenta nakað, meðan tað undir aðrari leiðslu forrentar munandi meir enn ílagda peningin). Síggja vit burtur frá tí sum stendur í klombrun- um, og ístaðin meta um virðið á feroyskum rakst- rargegnum eftir hátti Fi- nanstilsynets, so er ikki trupult at finna »veru- ligu« virðini á føroyskum fiskiskipum og flakavirkj- 'Nr. 7 — 13. JANUAR 1993 iøri á Kjartan Kristiansen, stj Menn- ingarstovuni um fóroyingar: Seta kikaran fyri tað blinda eygað -At oya úr egnum rúmi í næsta rúm lættir ikki um bátin. Hann sókkur, og við honum peningastovnar, vinna og landskassi. Hetta skilir kapitalurin. Tí leitar uppsparing føroyinga skjótari burtur fyri ikki at verða byrgd inni og mist í hesum spæli. At forða, leggja snarur fyri burturflyting av kapitalinum, bert skundar undir tráan kapitalsins eftir tryggari viðurskiftum. Einans endurskoðað virðing fyri kapitalinum og opinleiki kann venda gongdini í Fóroyum. Verandi spæl hins snilda, at lumpa tann býtta, fórir til undirgangs, fremst hjá tí snilda skrivar Kjartan Kristiansen, stjóri á Menningarstovuni m.a. í greinini. Hann vísir á, at hugsa vit ikki um dagin í morgin og framtíðina, so endar heilt galið og leggur við hesum upp til orðaskifti. um. Kanska eisini á skipa- og virkisbóikum við higar- til konstateraðari virkis- ætlan. Fullur råvørukost- naður og nettu seluprísur eru helst tilkomilig tel, eins og tað ber til at áseta kostnaðin á insatsfaktor- unum. Út frá hesum ber til at rokna seg fram til virðini á virkjum og skip- um. Í stríðnum um stedd og býti av >-ílegustudningi num« og av tilfeinginum tykjast peningastovnar, vinnufyritøkur og løgting landsstýri hava sett kikar- an fyri blinda eygad og av- visa ti, at virkisgøgnini eiga at verða sett til tað virði, sum teirra inntjen- ing kann forrenta. Ístaðin nýta teir stedd og býti til at halda uppi tí virðinum á virkisgegnunum, sum stendur »békad« í pen- ingastovnum og veðhald- um. Harvið blaka teir góð- ar pengar eftir vánaligum. Vinningur verður helst negativur, og sostatt er virðið á virkisgegnunum eisini 0. Onkur situr í slíkum spæli við svartaperi. Men at oysa úr egnum rúmi i næsta rúm lættir ikki um båtin. Hann sekkur, og við honum peningastovn- ar, vinna og landskassi. Slík kraddarahugsan batar ikki — heldur ikki upp á styttri sikt. Stødan í ellum landinum er nú meir lívshættislig enn so. Hetta skilir kapitalurin Tí leitar uppsparing feroy- inga skjótari og skjótari burtur fyri ikki at verða byrgd inni og mist í hes- um spæli. — Tíðindablaðið CI At forða tyýri hesi leggja snarur burturflyting kundar bert undir tráan kapitalsins eftir tryggar! viðurskiftum. Einans end urskoðað virðing fyri kapitalinum og opinleiki kann venda gongdini. Ver andi spæl hins snilda, at lumpa tann bytta, førir til undirgangs, fremst hjá t snilda Vinnan fangi í ólivi- ligum bygnaði, hildin uppi av pen- ingastovnum og løgting/landsstyri | era økist í nøgd, fellur hon í prisi. Gomul annroynd fyr vinnuna im útboð og eftirspurn ng. Kortini KiSt Vinnan al IK VI eti I Kal falla 1V Í Kevpar 1% Í t i i ark iðu ø er toran ørv á he Mer nnuni evåi ne in komið t hugs at seit liskavørur góðskaðar til týska mark naðin, til Somalia fyri tann pris hesi irsraktu eru ter fyri at gjalda) Í kapitaltronga eru tveir vegir at fanga Annar at fylgja marknað arhugsjónini, nevniliga at drýggja og virða kapitalin og halda seg frá vinnum sum ikki ríkiliga forsvara kostnaðin á kapitalinum Men hetta krevur tillag ing og eltiransan av pen ingi, sum føroyingar leingi eru farnir lætt um Hin vegurin er at fåa minka rentukostnadin. Hetta eru studning til at vit meir von vid, og hesin vegur hevur tyrr roynst væl Legting Landsstýri hava drugvar royndir ! at 1 fara í lumman hjá Peri og Póli leggja hægri rentu á van Peningastovnarnir liga borgaran upp ímóti ti, teir faa minni í rentu frå vinnun ti hon orkar IKKI Í gjalda Henda seinra leiðin hev r ført okkum i onda ring rás. Stuðulin, antin hann er veittur av legtingi landsstýri ella av peninga- stovnum, máar steðið undan virðingini fyri marknaðartreytunum hjá kapitalinum og fyri neyð- ugari tillaging til hesar treytir. Tervurin á fram- haldandi stuðuli bert ekist. Men hesin seinri vegur- in er heldur ikki gongdur longur. Ikki bert í Feroy- um, men víða um Vestur- heimin, hava peninga- stovnar seplað góðar pengar burt í kapprenn- ingini um vekstur og marknaðarpartar. Gloym- da virðingin fyri kapitali- num og hansara áhuga- málum hava, sum skilst, borið við sær, at norskir bankar hava mist um 100, svenskir um 300 og 2