fríggjadagur 22. januar 1993síða 16

Síða 16 JANUAR 1993 Fjolmiðlarnir misskilja norsku råsdrekkahagtølint Vit fara at royna enn eima ferð at greiða frá, hvussu serfrødingar meta at norska rúsdrekkanýtslan í leikanum er sett saman tel, ið vitnýta eru sum oftast tøl og kanningar, sum norska >rusmiddeldirektor- atet< kemur við. Rusmidd- eldirektoratet er tað sama sum >Rúsdrekka og Nar kotikaráðið< í Føroyum og hevur einki við norsku frá haldsrørsluna at gera. Or søkin ul okkara skriving um norsk hagtøl og kanningar skal heldur ikki skiljast sum nakað forsvar av hækking- unum av brennivínsprísun- um í Føroyum. Vit vilja bara gera Føroya fólki vart vid, at ymiskir fjølmiðlar og lesarar hava fingið ta »mis- fatan«, at meira enn helvtin av øllum >rúsdrekka<, ið norðmenn drekka, er heimabrent. Slíkar mis- skiljingar gera at kjakið um okkara nýggju rúsdrekka- lóg verður myndað av veru- leikafjarum mytum, heldur enn objektivum kanningum og faktavitan um rús- drekkanýtslu. veru Orðið »rusdrekka« verður brúkt tilvildarliga! Orsøkin til fleiri misskil)- ingar er m.a., at ordini >rús- drekka, alkohol og brenni- vin« verda blandad saman hvørt um annad. Tå 10 vit Ld. siga, at »helvtin av øll- um rúsdrekka, ið drukkið verður í Noregi, er heima- brent<, er hetta beinleiðis skeivt. Orsøkin til henda skeivleika er at vit blanda orðini rúsdrekka og brenni- vín saman. Við rúsdrekka meinast bæði brennivín, vin og øl. Hvat er alkohol? Við alkohol ella alkohol- prosent meinast nøgdin av reinum alkoholi, sum er i teimum ymsu drykkjunum, t.d. inniheldur vin uml. 12% reint = alkohol, meðan brennivín inniheldur um! 40 ul 50% reint alkohol, og ein øl inniheldur í mesta lagi 5,8% reint alkohol, hetta er ein av orsøkunum til at nýu verða ymsar støddir av gløsum ul teir ymsu drykkirnar. Fyri at finna fram ul ta samlaðunýtsluna av reinum alkoholi (100%) í einum landi, mugu vit sostatt um- rokna tey ymsu slegini til100% reint alkohol. t.d. svarar ein lur av 50% brennivín ul uml. 50 cl. av reinum alkoholi, sum aftur svarar ul uml. ein kassa av el Ein norskur tíðinda- stubbi í Utvarpi Føroya Herfyri hevdi tíðindasend ingin hjá Utvarpi Føroya ein tíðindastubba frá NTB um smugling og heima brenning í Noregi. Um hes in tíðindastubbi var eitt svar upp á eina viðmerking, ið vit høvdu ul Fimmaran 6 januar, vita vit ikki, men lat tað fara. Vit hava frá UF fingið sent omanfyri nevnda telefax, ið UF hevði móttikið frá >Norsk Tele gram Bureau« Í telefaxinum skrivar Egil Damstuen um >NoOrsk Alkohol-poliuk i krise«. Hesin skrivar m.a. citat »Leidslan å vinmonopol- inum metir at teirra handlar einans stóðu fyri uml. 40 prosentum av all- ari brennivinssølu og um- setningi av brennivíni í landinum«, víðari sigur Teknað hevur Nils Petterson, fyri UNF í Sveríki Egil Damstucn »Um tann restriktivi — alkoholpoli- tikkurin hjå Noregi, har vineinkarsølan hevur einarætt at selja vin og brennivin, hevdi virkad i prakis, so vildu tær stats- ligu einkarsølurnar staðið fyri uml. 100 prosentum av ti samlaða umsetning- inum«. Egil sigur at orsøkin til minkingina í søluni av brennivíni eru teir høgu prísirnir, sum hava ført við sær stórri smugling og heimabrenning. ; Sølan av BRENNIVINI er tidarskeidinum 1987 til 92 minkad vid 40 prosent- um. Hetta verður so tikid sum eitt tekin um at smugl- inginer vaksin. Hann nevnir tó at sølan av teimum veik- aru sløgunum er eisini økt í sama tíðarskeiði, og at tann samlaða nýtslan hjá norð- monnum møguligaer mink- að. Alt tað sum Egil Damstu- en skrivar í hesum tíðinda- stubba til UFeru subjeku var metingar. Hann brúkar alla- tíðina orð sum t.d. kanska, man metir, tað er ongin grund til at trúgva o.s.fr. Tad stendur so upp ul okk um at velja hvørjum vit vilja trúgva. Nú er tað soleiðis at vitikki búgva í Noregi, og ti hava vit lítla føling við hvat ið hendir á rúsdrekkagkin- um hjá teimum. Hvat a norsku serfreðingarnir? Vit ringdu hósdagin 14.01. til »Statens institut for alko- hol- og Narkotika forskn- ing« og fingu fatur å Sturla Nordlund, sum er ein tann fremsu akoholforskarin í Noregi, og sum hevur skriv- að hópin av bókum um rús- drekka- og narkotikanýtslu í Noregi (hann hevur einki við norsku fråhaldsrørsluna at gera). Nordlund fortaldi okkum m.a. at tað er rætt at Vín- monopolið metir at tey einans standa fyri uml. 40 prosentum av tí samlaða umsetninginum av Oversigtover nordmenns totalkonsum av alkohol innan og utenfor landet, målt í her ren alkohol, 1989 I 000 Liter pr | % liter innnbygger | Í 15 år og over | — Brennevin 1680 |} ),49 | 62 Vin | 40 11 | 5.2 øl 140 os Í 65 Legal import | | Brennevin 1708 | 0.50 6,3 Vin 683 | 0,19 2.5 Øl 2 | 0,01 0,1 Smugling | Brennevin 971 | 0,29 Í 36 Teknisk sprit | | Brennevin 253 | 0.07 | 09 Konsum í utlandet: Brennevin 1025 | 0,30 3,8 Vin 503 0,15 1,9 Øl 1 223 0,36 45 Konsum på reise til utlandet | | Brennevin 5? | 0,02 0,2 Vin 17 | 0, Øl s2 | 02 0,2 Registrert konsum | Brennevin 4539 | 1,33 16,8 Vin 3310 | 0.97 122 Øl 9 504 2,78 35.1 — ———|——— ————————— —+— —+ —— Totalt 27098 | 7,93 100,1 — — —— ——— Tíðindablaðið brennivíni í Noregi, men at hini 60 prosentini ikki bara er smuglaraspritt og heimabrent brennivín. Hann segði at uml. 10 til 15% verður innflutt við ferðafólki, tvs. at uml. 45% av tí samlaðu brenni- víns = nýtsluni verður smugl..að ella brent ólóg- Kelda >Alkoholens Kilder« 1991 liga. Nú mugu mugu vit minnast til at norðmenn drekka ikki bara brenni- vin og at bæði vin og øl er lógligt at bryggja í Noregi. Norlund segði at uml. 30% av tí ið norðmenn dreka, er brennivín, restin er øl og vín. Um vit nú siga at helvtin av brennivíns-