fríggjadagur 5. mai 2000síða 2

Árliga musikkskúlastevnan, har allir musikkskúlar í mu- sikkskúlaskipanini eru við, verður í Eysturskúlanum og Norðurlandahúsinum um vikuskuiftið. Konsertir verða í hesum sambandi í Norðurlanda- húsinum fríggjakvøld og leygarkvøld við einstakling- um og bólkum, sum eru fyr- ireikaðir heimanífrá, og sunnudagin verður tað framført, sum bólkarnir hava lært á stevnuni. Næstan 400 næmingar eru við hesaferð, og teir leika saman í rútmiskum bólkum, í Big Band, á klav- er og gittara, í hornorkestri, blási- og strúkiorkestrum, og sangarar eru eisini við. Allir bólkar venja í Eyst- urskúlanum, meðan klaver- leikarar venja í hølunum hjá Tórshavnar Musikkskúla. Konsertirnar fríggja- kvøldið og leygarkvøldið eru ókeypis, men sunnudag- in verður kostnaðurin Kr 20,- fyri atgongumerki. Musikkskúlastevna um vikuskiftið Løgreglan ger grein 13 kanningar Tey seinastu tvey árini hevur politiið gjørt sokall- aðar grein 13 kanningar av ferðsluni, beint eftir at Ráðið Fyri Ferðslutrygd hevði havt sítt átak um ljós. Trygdarspurninginum verður ikki givin nóg stór- an ans í ferðsluni, tí stutt eftir vóru dømi um bilar, har ljósini ikki vóru í lagi. Kanningar vísa eisini tað, at førarnir ofta ikki hava koyrikortið hjá sær. Tey í bilinum eru ikki øll líka røsk at nýta trygdar- beltið. Hesum - og um øll hava skift dekkini til summar- dekk - fer politiið serliga at kanna í mai og nakað inn í juni mánað. Sjálvandi vóna vit ikki, at bøturnar gerast ov mangar. Hetta fáa vit tó ikki at vita fyrrenn kann- ingarnar eru liðnar. Seks í pyjamas á Oyrabakka Komandi vikuskifti fer Klaksvíkar Sjónleikarfelag til Oyrabakka við skemti- leikinum »Seks í pyjamas«, har spælt verður fríggja- kvøldið kl. 21, leygardagin kl. 17 og 20 og sunnudagin kl. 17. Undirtøkan til leikin hev- ur verið sera góð. Útivið 2.300 fólk hava sæð leikin higartil og bert tveir leikir hava áður megnað at savnað so nógvar áskoðarar. Tað vóru leikirnar Landastrokið, ið varð spældur í 1982 og Sildarok, ið var framførdur í 1989. Atgongumerki til sýning- arnar á Oyrabakka kunnu bíleggjast á telefon nr. 222068 og í Eydnuni, tele- fon nr. 422322, 1 tíma und- an sýning. Eftir framførslurnar á Oyrabakka verður farið til Suðuroyar, har spælt verð- ur í Roynhøllini leygardagin 13. mai. Landstevna hjá Javna ár 2000 Javni skipar fyri mentun- arstevnu 5.-7. mei 2000. Listaframsýning verður í smiðuni í Lítluvík 5. mei kl 17:00, Elin Lindskov setur framsýningina. Leygardagin 6.mei kl 10.00 verður skrúðgonga frá Bursatanga niðan í Grasagarð har Høgni Hoy- dal setur stevnuna. Eisini verður fimleika- framførsla-felagssangur o. a kl 10-16 verður lista- framsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Kl 13-16 opnar Verkhúsið Virkni við fram- sýningini „Atlantis“ ein ferð eftir havins botni. 6. mei 2000 kl 18:00 verður veitsla við harmon- ikudansi og frásøgu- fólkum. Kostnaður: Vaksin 150 Børn 7-14 ár hálvan prís. Sunnudagin 7. mei verð- ur Gudstænasta í Havnar kirkju við Bjarna Bæk. Báðar listaframsýningar- nar eru opnar frá kl 14-17. 15 Plantu- pakkar til MBF Eftir áheitan frá fólki, ið av einhvørjari orsøk ikki orka at standa í bíðirøð at fáa ein av teimum 500 úflýggingarseðlunum, hevur býargartnarin lati 15 útflýggingarseðlar til MBF ( Meginfelag teirra brekaðu í Føroyum ). Hesi fólk kunna so ístaðin fara út í MBF-húsið, á Íslandsvegur 10c, leygardagin 6.mai, millum kl14 og 16, at fáa sær ein útflýggingarseðil. Bilframsýning í Vágum 2000 FS-Vágar fer aftur í ár at hava eina bilframsýning í Ítróttarhølliniá Giljanesi. Framsýningin verður vik- uskiftið tann 06. og 07. mai. Síðsta vár, tá framsýn- ingin var, tóku fólk sera væl undir við tiltakinum og vóru umleið 1300 vitj- andi (vaksin) í høllini. Sum skilst kom væl burt- urúr, eisini hjá framsýn- arunum. Fyri at geva framsýnar- unum so gott pláss sum til ber, er plássið avmark- að til 7 bilhandlarar. Hesir eru Norðbil, Reyni Ser- vice, Jóhannes Berg, P/f Bilsølan v/Øssur Johann- esen, Ivan Johansen Sp/f, DB Bilar og Eyðbjørn Hansen Bilsøla. Umframt hesar framsýna Súkklu- handilin í Kollafirði og Mótabúðin L‘Ey eisini. Eins og síðst, fer FS- Vágar at gera framsýn- ingina áhugaverda fyri tey vitjandi við ymiskum til- tøkum og undirhaldi. Báðar dagarnar verður mótaframsýning og Ragnar í Vík fer at syngja eins og kaffisøla verður og undirhald fyri børnum. Sum nakað nýtt í ár, verður ein telda burturlut- að og ein kapping veðrur millum skúlaflokkar, um hvussu nógv børn kunnu verða í einum bili í senn. Sum nakað heilt serligt, verður eisini avdúkað, hvør útróðrarbátur í oynni fiskaði mest síðsta ár. Vinnarin fær steyp hand- að. Framsýningin verður opin leygardagin og sunn- udagin frá kl. 14 til 21. Bygdaráðsformaðurin í Sørvági, Petur Kruse, set- ur stevnuna leygardagin kl. 15. 3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 86 - 5. mai 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Oljan og fullveldið ALLIR fjølmiðlarnir her heima og eisini nógvir í Danmark hava gjørt nógv burtur úr samráðingunum í Keypmann- ahavn í vikuni. Meðan okkara heimligu miðlar bera tíðindi frá okkara samráðingarfólkum um góðar og konstruktivar samráðingar, har danska stjórnin hevur víst seg at ganga mongum av ynskjum okkara á møti, so er tónin ein annar í donsku miðlunum. Har verður næstan øvugt víst á, at harða danska linjan heldur fram, og at føroyska samráðingarnevndin fekk lítið og einki burtur úr. Eitt er sjálvandi, hvussu samráðingarfólkini sjálvi útleggja úr- slitið, eitt annað er, hvussu miðlarnir og viðmerkjarar gera tað. Tí verður eisini áhugavert at hoyra tær við- merkingar, sum koma aftrat. EIN spurningur, sum ikki hevur verið nógv umrøddur, men sum er vorðin nevndur í bløðunum og eisini á sjálvum tíðindafundinum er tann leiklutur, sum møgu- ligar framtíðar oljuinntøkur kunnu ella skulu hava í samráðingunum og í framtíðar viðurskiftunum millum Føroyar og Danmark. Tað ljóðar, at føroyingar hava nevnt møguleikan fyri at gera oljuinntøkur til part av eini samráðingarloysn. Nyrup staðfesti á tíðinafundinum, at oljan hevði verið uppi og vent undir samráðingunum. Hvat tað so enn merkir. EFTIR samráðingarnar er komið fram, at bæði Fólka- flokkurin og Sjálvstýrisflokkurin eru fyri at útseta tað teir kalla ígildiskomanina av einum sáttmála millum Danmark og Føroyar. Hvat liggur í hesum kundi verið áhugavert at vita meira um. Gitt kann sjálvandi verða um eitt og annað. Sjálvandi kann ein orsøk vera, at hesir flokkar hava fingið kaldar føtur og ikki longur eru hugaðir at tvinga seg sjálvar til at fylgja linju Tjóðveldisfloksins um eina skjóta tilgongd í hesum máli. MEN kann eisini annað liggja aftan fyri sum t.d. oljukortið, sum samráðingarnevnd okkara spældi út ella bara minti danir á undir samráðingunum? Formaður Tjóðveldis- floksins hevur fleiri ferðir sagt, at møguligar komandi oljuinntøkur skulu ikki tengjast saman við fullveldisætl- anini. Men nú tá føroyska nevndin hevur fingið greitt at vita frá dønum, at skiftistíðin verður ikki fleiri enn tey umrøddu 4-5 árini, so kann sjálvandi hugsast, at sami Tjóðveldisformaður er farin at hugsa um „oljukortið“ og harvið er gingin við til at minka eitt sindur um fullveld- isferðina. Tí soleingi vit ikki vita, um olja finst ella ikki, so kann hetta „trumfkort“ ikki brúkast í praksis, hóast tað í dag er góður tónleikur í hugaheiminum. Landsstýrið er sjálvandi vitandi um og roynir at rudda slóð fyri, at oljufeløg kunnu seta hol á landgrunnin longu í næsta ár. Tvs. umleið eitt hálvt ár, áðrenn løgtingsval verður aftur. So eitt tankaeksperiment kundi verið hetta, at landsstýrið hevur einki ímóti at leggja fullveldismálið á ís til møgulig olja spríkir upp úr undirgrundini. Men tað hevur brúk fyri, at hetta hendir áðrenn valið í mai 2002. Í HESUM sambandi er eisini vert at taka í aftur tað, sum fyrrverandi formaðurin í donsku ráðleggingarnevndini viðv. Føroyum, Skakk-Nielsen segði við Sosialin í fjør. Høvuðsboðsskapur hansara var tann, at lykilin til føroyskt fullveldi ella sjálvstýri uttan danskan blokk vóru komandi oljuinntøkur. Uttan tær og við eini stuttari skiftistíð fyri avtøku av blokki metti hesin danski búskaparfrøðingurin, at fullveldisætlanin hjá landsstýrinum ongan sum helst møguleika hevði. Tað er helst hetta, sum landsstýrið og ikki minst formaður Tjóðveldisfloksins tigandi hevur sannað. Nú er at bíða eftir oljuni. Tað merkir so aftur, at tað bara er ein spurningur um tíð, nær landsstýrið fær rætta høvið at leggja eina nóg trygga ætlan til fólkaat- kvøðu. Men tað er eisini ein spurningur um at renna kapp við tíðina. Tí oljuleitingin byrjar á heysti ár 2001, og vit skulu hava val á vári 2002. Spurningurin er so, um ikki danir við at lata okkum fulla rættin til undirgrundina, eisini góvu okkum besta trumfkortið til sjálvstýri ella fullveldi. Onkur hevur so ivast í, um vit løgfrøðiliga eiga henda rætt. Um ikki, so er greitt, at danir eiga at týðandi kort í hondini, vilja teir partú varðveita Føroyar sum ein part av ríkinum. Time will show. Viðmerking: Hjartaliga takka vit fyri sýnda samkenslu, tá ið elskaði maður, pápi, verpápi og abbi okkara SÍMIN PETUR RASMUSSEN Haraldsund doyði og varð jarðaður. Fyrst vilja vit takka Áslu og Markus fyri teirra hjálp og beinasemi. Takk fyri blómur, kransar, uppringingar og til tykkum, sum komu inn á gólvið. Tøkk til Niels Paula Danielsen prest, fyri stóra hjálp og troystarrík orð. Tøkk til kirkjutænarar, sangarar, berarar og til Hans Andrias á Hædd fyri beinasemi, tað var gott at tað kundi lata seg gera at koyra heim til hús, áðrenn farið varð til Kunoyar. Eisini ein tøkk til Emmaus- kórið fyri vakran sang. Tøkk til tykkum øll, ið hjálptu til í bygdarhúsinum. Takk fyri gávur til Kunoyar kirkju og tøkk til tykkum øll, ið fylgdu honum til hansara seinasta hvíldarstað. Fyri tey avvarðandi Sigga Tøkk Landbúnaður, sanering v. m. Undirritaði ið er føddur í 1937 sum arvingi til festi í Innistovu á Trøllanesi, havi búð og livað av jarðarbrúki alla mína tíð, festi eftir faðir mín í 1968. Sama ár bleiv nýtt fjós bygt við tíggju bás- um, men vegna táverandi um støður vóru ongantíð meira enn seks mjólkikýr í fjósi- num. Tá ið so vegasamband- ið kom í 1985 so komu eisini aðrir møguleikar, fyri tað fyrsta so slapp man av við framleiðsluna, man brendi ikki inni við mjólkini vegna brim og illveður og haraft- urat opnaðu seg stórir møg- uleikar fyri útbygging av garðinum, soleiðis at meira enn ta eina húski kundi fáa sína útkomu av garðinum. Havandi í huga at nú var næsta ættarlið komið til og um tað skuldi støðast í bygd- ini so mátti útkoma til. Við hesum í huga varð søkt til Jarðarráðið um loyvi at velta og byggja nýtt fjós, í fyrsta umfari høvdu vit fimtan hektarar tøkar til velting. Okkum bleiv játtað lán til velting og enntá tilsøgn til nýtt fjós. Hóast lán bleiv játt- að, so síggi eg nú aftaná, at í staðin fyri at siga nei, so varð lánið sett so mikið lágt, at Jarðarráðið hevur roknað við at veltingin bleiv av ongum, men tann írestandi pening- urin varð fingin tilvega privat og so varð farið til verka. Fyri ikki at kollrenna okk- um fíggjarliga, sum so mangur annar, við at byggja fjós fyrst og so velta aftaná, so tóku vit raðfylgjuna mót- satt, vit veltu fyrst nøkur ár, men meðan velt verður, verður fjóstilsøgnin tikin aft- ur av Jarðarráðnum. Eg varð heilt ovfarin, men sjálvandi kundi man ikki taka hetta fyri fult, so hildið var fram við veltingini til goymslur- nar ikki kundu taka alt fóð- urið og verandi fjós var meira enn fult av neytum. So varð aftur farið til Jarð- arráðið, men at sleppa at byggja fjós var kortanei og tann ætlanin, ið eg hevði til loysn av goymslutrupulleik- unum av fóðri, varð koldømd sum ónýtilig, hetta var ein stálbrunnur við sjálvvirkandi ífylling og úttøku. Hetta an- legg var tó ikki verri enn so, at á sama fundi í Jarðarráð- num fekk bóndi í Suður- streymi játtan til líknandi ætlan og enntá fitt av básum játtað afturat verandi fjósi. Tað keðiliga við hesi játt- an var, at tá ið eg tosi við umboðsmannin í Danmark fyri at siga honum at Jarðar- ráðið noktar at fíggja, so sig- ur hann: »Jamen, Jordefon- den har finansieret anlægget til bonden i…« Tá hetta góða anlegg kundi nýtast í Suðurstreymi, so kundi tað saktans eisini nýtast hjá okkum og so varð stálsiloin keypt og fíggjað privat. Tveir mánaðar seinri koyrdu vit fyrsta grasið inn. Tá ið Jarðarráðið hvørki kundi játta mær fjós ella brunn, so mundu teir hava hildið at tað var nóg so skall- ut at fara út aftur við ongum og bjóðaðu mær eina høll sum kundi nýtast til plansilo og goymslu, tá ið so Jarðar- ráðið bjóðaði galdandi studning til súrhoyggjbrunn- ar til høllina, so tók eg av, men at brúka høllina bæði til súrhoyggj og amboð bar ikki til, og tá eg hevði loyst goymslutrupulleikarnar til gras privat, so bleiv høllin nýtt til amboð og annað. Men sum áður sagt, so hekk ein játtan um studning til súrhoyggjbrunn uppi í høllini, tá høllin stóð liðug tók Jarðarráðið studningstil- søgnina aftur. So varð søkt um studning til súrhoyggj- brunnin og varð hesin út- goldin fýra ár eftir at brunn- urin varð tikin í nýtslu. Studningur til súrhoyggj- brunnar verður latin pr. ku- bikkmetur, so tá ið studn- ingurin bleiv goldin út var hann bert umleið helvtin av upprunaligu játtanini. Havi ongantíð átt nakað av týdningi á festikontoini, men táið komandi festari hoyrdi, so keypti hann grundstykki burtur av festinum, og fór hesin peningur ca. 20.000 kr. á festikontoina. Tá ið so und- irritaði bað um peningin til nýtslu á festinum, var mær játtað lán uppá 50.000 kr. sum eg sjálvandi tveitti aftur, fekk eg ikki tað ið stóð á festikontoini so skuldi eg onki hava. Tá bleiv so festi- kontoin endaliga útgoldin. Seinasta, ið eg havi hoyrt frá Jarðarráðnum um fjós- bygging er, at teir vilja strekkja seg til eitt básatal sum er á leið tað sama bása- talið, ið abbi hevði í kjallar- anum, tá ið hann bygdi fyrst í øldini. Annars er tað soleiðis at fígging fæst til fjós bert við at ringja til Sparikassan, alt- so Norðoya Sparikassa. Men ger man nakað á festinum so kannar Jarðarráðið sær hetta, sambært rundskriv frá ráð- num, viðvíkjandi rættindum og skyldum hjá festarum. Rættindunum vóru ikki tey stóru, men skyldurnar vóru haraftur ímóti mangar. Sum til dømis: Alt arbeiði, ið er gjørt ólønt á garðinum. Øll bygging, ið er gjørd á garð- inum, hettar kannar Jarðar- ráðið sær, sjálvt um fígging- in er privat og sjálvt sethús- ini, ið abbi bygdi í 1908 og ongantíð nøkur almenn króna hevur verið í, hetta kannar Jarðarráðið sær. Ja soleiðis verður arbeiði okk- ara niðurgjørt, meðan teir garðar, ið fingu fulla fígg- ing, bæði til velting og bygg- ing í so ríkiligt mát at teir hoyknaðu undir vælvildini frá Jarðarráðnum, nú skulu sanerast. Tíverri eri eg ikki tann ein- asti í útjaðaranum sum so- leiðis er viðfarin, tað eru eis- ini onnur dømi um hetta. Eg fekk tilboð um at grasfram- leiðslan á garðinum skuldi latast sum hoyggj til rossa- menninar í Havn! Onkur annar fekk smokt eitt slaktineytafjós niður yvir herðarnar beint eftir at eitt líknandi fjós bleiv stongt! Tí tað bar seg ikki! Og uppaftur onkur annar fekk tilboð um at gevast við mjólkar- framleiðslu, tí tað kláraðu teir sunnanfyri. Tað er óneyðugt at siga hvar hesi tilboð koma frá. Tað sum kann geva nakað av sær skal dragast inn í mið- staðarøki. Her í bygdini eru trý fjós við eini mjólkarkvotu uppá ca. 110.000 litrar í alt, neyv- an nakar einstakur bóndi í miðstaðarøkinum hevði ver- ið nøgdur við so lítla kvotu. Hesari kvotu liva fýra húski av. Tann roynd at skapa eitt arbeiðsupplegg afturat í bygdini, ið vit fyri skjótt mongum árum síðani fór undir, bleiv kalt og miskun- arleyst steðgað í hálvum gekki av Jarðarráðnum. Hetta eina arbeiðsplássið her í bygdini svarar til umleið 800-1000 arbeiðspláss í mið- staðarøkinum! Sambært mínum festi- brævi og væl saktans øllum øðrum festibrøvum, so skal bóndin búgva í festinum og vit hava einki annað alterna- tiv til landbúnaðin, til at lív- bjarga okkum. Skulu ávísir bøndir saner- ast, so er ikki ov nógv kravt, at vit, ið eru hildnir uttanfyri fígging úr Jarðargrunninum, ella ikki hava ligið sama grunni til byrðu, fáa ogn- arbrøv til festini uttan nakað viðurlag. Tað hevði í hvussu so er verið ein »trøstpremia«. Annars er bert eftir at skoyta uppí, at her í oynni er skuldin til Jarðargrunnin neyvan størri, enn at hon kundi verið goldin aftur við eittans varsli. Jógvan Joensen, bóndi, Trøllanes Tøkk Øllum tykkum mongu, ið komu meg í hug og á ymiskan hátt heiðraðu meg á 75 ára føðingar- degi mínum tjúgunda dag, takki eg hjartaliga. Eina serstaka tøkk fyri ta sera hugnaligu morg- unstund saman við Emmauskórinum og Horn- orkestrinum. Bestu heilsanir Hjørleif Waag Høgnesen Klaksvík