fríggjadagur 5. mai 2000síða 3

Edvard Joensen Væntandi politisk ráðlegg- ing er ein stórur trupulleiki, tá hugsað verður um bústað- arviðurskiftini hjá teimum brekaðu í Føroyum. Bjarni Clementsen, leið- ari á Serstovnadeildini, sig- ur, at tað hava seinnu árini verið rættiliga skiftandi landsstýrismenn á økinum. Allir hava ein góðan vilja og skulu kanna málið. Ofta kemur tað ikki longri, tí pengarnir verða prioriter- aðir aðrastaðni. Tað, sum brúk er fyri, sig- ur Bjarni Clementsen, er at politikararnir seta pengar av til íbúðir til hesi fólkini. Bjarni Clementsen metir ikki, at allar hesar kanning- arnar hava verið neyðugar. Tøl og tørvslistar hava ver- ið, tó bara seinastu trý-fýra árini. Men nú er so avgjørt at dagføra teir alla tíðina, sigur Bjarni Clementsen Felagið Javni legði í apríl í ár fram eitt álit, sum greitt vísir tørvin, ið var 1. apríl. Men hann er longu broyttur, sigur Bjarni Clementsen, tí tað ger hann alla tíðina. Fyrr hevur tað verið so- leiðis, at so hvørt sum onkur hevur víst á einhvønn akutt- an tørv, er tað einstaka mál- ið loyst. Ofta fyribils. Men hesum ber ikki til at liva við, og tí hevur Javni nú saman við øðrum gjørt ein nágrein- iligan tørvslista, sum er lagdur fram í tí áliti, sum millum onnur landsstýris- Ov nógvar kanningar og manglandi støðutakan er ein orsøk til, at íbúðarviðurskiftini hjá brekaðum ikki eru nøktandi maðurin í Almanna- og Heilsumálum eisini fekk. -Nú er hesin tørvurin so nágreiniliga ávístur, at tað ber ikki til at bakka, sigur Bjarni Clementsen, leiðari á Serstovnadeildini. Men hóast tað, at álitið hjá Javna varð latið avvarð- andi myndugleikum, sum lovaðu at lesa tað og gera okkurt við tað, er einki frætt aftur enn, sigur Bjarni Clementsen. Tað er ikki rætt at siga, at als einki hendir, sigur Bjarni Clementsen. Tí tað ger tað alla tíðina. Men í mun til veruliga tørvin hendir ógvu- liga lítið. Og tað sindrið, sum hendir, munar ov lítið í heildini. Sjálvandi er tað ein loysn hjá tí einstaka, men í mun til samlaða tørv- in er tað altso ikki nøktandi, sum hent er higartil, sigur hann. Tað er ikki tí, at politiski myndugleikin ikki veit av hesum, sigur leiðarin á Ser- stovnadeildini. Hetta verður gjørt vart við hvørt einasta ár, tá fíggjarlógin verður gjørd. Og nú verður spenn- andi at vita, sigur hann, um tørvurin, sum vístur er á í álitinum hjá Javna, verður tikin við í komandi fíggjar- lóg, sum politikararnir eru í ferð við at gera nú. Tað er rætt, at tað er dýrt at gera eitt sambýli til seks brekað fólk, sigur Bjarni Clementsen. Men tað er neyðugt at gera eitt hús við íbúðum, tí soleiðis eru krøv- ini í dag. Tað er ikki nøkt- andi bara at geva hesum fólkunum eitt kamar onku- staðni. Nú er kravið egin íbúð. Og tað sigur seg sjálvt, at ein bygningur við seks baðirúmum og seks smærri køkum umframt einum stórum felagskøki og øðrum felagsrúmum, kostar meira enn eitt hús við einum av hvørjum, vísir hann á. Tá tosað verður við poli- tikararnar, er viljin altíð góður. Men tað er nú eina- ferð pengunum, brúk er fyri, og teir verða ikki altíð játt- aðir, sum tørvur er á teim- um. Men búfólkini gjalda leigu fyri at búgva. Hesi fólkini fáa vanliga eina pen- sión, sum tey millum annað brúka til at gjalda húsaleigu við. Bjarni Clementsen vísir á, at búgva til dømis seks ella átta fólk í einum sam- býli, skal bygningurin verða øgiliga dýrur, um tey ikki klára at svara hvørjum sítt av pensiónini, tey fáa. Heilt í stað stendur tó ikki, sigur Bjarni Clement- sen. Í løtuni verður arbeitt við einum nýggjum húsið í Klaksvík, har ætlanin er, at pláss skal vera fyri fýra au- tistum og fýra menningar- tarnaðum. Hetta húsið skal ætlandi standa liðugt kom- andi summar, sigur Bjarni Clementsen, leiðari á Ser- stovnadeildini undir Heilsu- røktini og Serforsorgini. Manglandi ráðlegging er ein orsøk til, at bústaðartrupulleikarnir hjá brekaðum í Før- oyum ikki eru loystir, sigur Bjarni Clementsen, leiðari á Serstovnadeildini Mynd: J.K. Vang Vantandi ráðlegging Í hesum døgum verða stovnsplássini í heyst givin teimum hepnu. Tíverri er støðan í høvuðsstaðnum, at tað enn eru alt ov fá ansing- arpláss. Kommunan hevur seinasti árini útvega fleiri nýggj ansingarpláss, men ikki nóg mikið. Tað verður tosað um at opna Havnará, tað nýggj- asta er at yvirtaka Ebenezer og byggja teimum ein nýtt samkomuhús - hvussu nógvar milliónir tosa vit um? Tá vit tosa um pening til barnaansing vísir tað seg, sum um, at tað er púra burt- urvið at byggja fleiri nýggj- ar stovnar eitt ár, hóast hesir ikki kostað ein brøkpart av slíkum ætlanum. Pengar verða brúktir at gjalda niður kommunu- skuldina, summir býráðs- limir tosa um at seta komm- unuskattin niður. Vit í for- eldrafelagnum halda, at tað má raðfestast øðvísi. Setið tykkum sum mál at fáa marruna hjá smábarna- familjum í Havn loysta. Set- ið æru í at seta tykkara merki á Havnina: Leivur Hansensa Vøggustova, Elin Lindenskovsa Barnagarður, Heðin Mortensensa Barna- garður, Katrin Dahlsa Ell- isheim, Lisbeth Petersensa Røktarheim og so framveg- is. Tað er einki skeivt í at fríðka Havnina og hava nógv góð mentunartiltøk og góðar karmar, men loysið teir átrokandi trupulleikar- nir fyrst (ella samstundis). Hvat halda tit borgarnir í Havnini ynskja, nú komm- unuvalið nærkast. Heldur tú, at meira kundi verið gjørt við barnaansing- ina í Havn? Hevur tú fingið at vita, at onki pláss er til títt barn í ár? So er Foreldr- afelagið rætta staðið fyri teg. Aðalfundurin hjá For- eldrafelagnum verður í Mettustovu 8. mai 2000, kl. 20.00. Á fundinum fer Gunnleyg Durhuus, trivnað- arstjóri, at greiða frá um gongdina í útbyggingunum á barnaansingarøkinum, sigur nevndin í foreldrafel- agnum í Havn. Foreldur: Nú er tann stundin… Ert tú ein teirra, sum ikki sleppur aftur til arbeiðis aftur orsakað av væntandi ansing, kom so á aðalfund hjá foreldrafelagnum mánakvøldið. Her verður tosað um, hvussu barnaansingin í Havn kann skipast næstu árini. M.a. fer Gunleyg Durhuus, trivnaðarstjóri, at greiða frá útbygg- ingarætlanunum í Vesturbýnum. 5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 86 - 5. mai 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 86 - 5. mai 2000 Nýggja vaktarskipið varð flotað mánadagin Byggingin gongur sum ætlað og nýggja skipið verður latið Landsstýrinum 1. oktober. Tað verður eitt sera stórt framstig, sigur Vaktar og Bjargingartænastan ÁKI BERTHOLDSEN Byggingin av tí nýggja, før- oyska vaktar- og bjarging- arskipinum, gongur sum ætlað. Tað verður smíðað á „Myklebust“ skipasmiðjuni beint uttan fyri Ålesund í Noregi. Og nú er tað komið so langt, at tað er sjósett. Tað var sennapartin mánadagin, at skipið varð flotað, men enn er sjálvsagt nógv eftir at gera við tað, alt skal gerast innan, tað skal innrættast og øll útgerðin skal setast upp og so skal tað sjálvandi mál- ast. Johan Simonsen á Vaktar- og Bjargingartænastuni, sigur, at sostatt gongur byggingin sum ætlað. Eftir ætlanini skal skipið latast Landsstýrinum 1. okt- ober í ár og tað fer at halda, leggur hann afturat, Sera væl útgjørt Johan Simonsen sigur, at tað nýggja vaktarskipið er sera væl útgjørt. Tað er 63 metrar langt og tað eru næstan 20 metrar longri enn vaktar & bjarg- ingarskipið Tjaldrið, sum er góðar 44 metrar langur. Og tað siglur skjótt, men akkurát, hvussu skjótt tað siglur, er ein loynidómur, sum treyðugt verður upp- lýst, hvat vaktarskipum og herskipum viðvíkur, og tað vil Johan Simonsen heldur ikki avdúka í hesum førum. – Men tað er als ongin ivi um, at nú klára vit at sigla Paul Watson upp, skuldi hann komið aftur. Nýggja Vaktarskipið hev- ur eisini fingið navn, men heldur ikki tað, vil Vaktar- og Bjargingartænastan av- dúka enn. Annars hevur skipið tang- ar og útgerð til at taka olju upp av sjónum, skuldi eitt óhapp hent. – Vit hava eisini góðar umstøður umborð til at hýsa nógvum fólki, skuldi eitt skip gingið burtur og tað varð neyðugt at bjarga nógvum fólkum ísenn. Á nýggja skipinum skulu eisini hentleikar gerast, so at sjómansskúlin kann brúka tað til starvsvenjing hjá næmingunum. Av aðrari, nútímans út- gerð kann nevnast, at nýggja skipið hevur heilt serliga útgerð til at leita eftir fólki í sjónum, ella fólki, sum, t.d. er dottið oman. Tað er ein hitasøkjari, sum ger vart við seg, bein- anvegin hann følir okkurt í sjónum, ella í berginum, sum gevur hita frá sær, eitt nú einum fólki og tað er ótrúliga hent. Eitt, sum hevur verið nógv umrøtt, er tyrlupallurin. Er tað eitt mistak, at tyrlupallur ikki er umborð á skipinum? – Tað hava vit mett er ikki neyðugt, tí tað er ikki so langt at flúgva her um leiðir. – Í sambandi við tað nýggju tilbúgvingina, sum væntandi verður sett í verk, er hugsað um tað, tí skulu nýggjar tyrlur útvegast, verða tær langtberandi og fáa støð á landi. – Og skulu vit hava tyrlu- pall, eru harðar treytir við. – Tá verða so nógv krøv sett, at talan hevð blivið um eitt heilt annað skip. Og Hetta verður nýggja álitið hjá føroyingum á sjónum. Nýggja vaktar-og bjargingarsskipið er longu sjósett, men nú skal tað gerast liðugt innan og málast. Nýggja skipið er væl útgjørt, sigur Johan Simonsen á Vaktar- og Bjargingartænastuni krøvini til manning hevði eisini blivið heilt onnur. Ofta, tá ið skip og fólk koma soleiðis fyri, at tað er neyðugt at seta bjarging í verk, eru tilburðir, har ið skip sigla á land, ella fólk dettur oman. Vit spurdu eisini Johan Simonsen, hvussu hetta nýggja skipið er hóskandi at fara heilt inn undir land, kanska í ringum líkindum at bjarga fólki, ella skipi. Eftir, hvat skilst á honum, er hetta nýggja skipið betri hóskandi til bjarging úti á sjónum, har tað ræður um at koma skjótt fram til skip og fólk í havsneyð – Men annars skuldi tað borið til at komið nokk so nær landi við hesum skip- inum, eisini hóast talan kanska ikki er um so heilt góð líkindi. Við at pumpa sjógv úr tangum, kann skip- ið fáast at flóta væl hægri, enn tað ger vanliga. – Og umframt at hava skrúvur aftan, hevur tað eis- ini síðuskrúvur bæði har frammi og har afturi, og harafturat hevur tað azimuth skrúvu, tað er ein skrúva sum stingur beint niður úr kjølinum og sum kann vendast allar vegir. –Alt hetta ger, at tað ber til at hava skipið púra stilt í sjónum og at halda eina heilt neyva knattstøðu. Men er tað útgrunt, ella er nógvur pálandsvindur, er tað sjálvsagt avmarkað, hvat hetta skipið kann gera. – Men í slíkum føri hava vit eisini Tjaldrið, sum er minni, og sum er sera væl hóskandi til at fara undir land við. Og Tjaldrið, sum varð klassað um nýggjársleitið, er í sera góðum standi enn, so tað heldur í nógv ár aft- urat. Rættari at byggja nýtt Tá ið tað varð samtykt at byggja hetta skipið, vóru tað summi sum mæltu til at keypa danska verjuskipið „Beskytteren“ ístaðin fyri. Men Johan Simonsen i- vast ikki í, at tað var rætt at byggja nýtt skip, sum er skræddaraseymað til okkara viðurskifti. – Vit mugu ikki gloyma, at „Beskytteren“ er eitt gamalt skip. Og tað er spurningurin, hvussu rætt tað er av okkum, at byggja okkara framtíðar trygd á sjónum á eitt skip, sum danir leggja. Johan Simonsen sigur, at tá ið tað nýggja skipið er komið í flotan, er trygdin á sjónum munandi batnað. Tá hevur Vaktar & Bjarg- ingarfelagið tvey skip aft- urat tí nýggja, nevniliga Tjaldrið og Spógvan. Og harafturat hava vit so tað danska verjuskipið, hvørs týdningur ikki skal undirmetast, tí tað skipið er stórt og kemur sera væl við, tá ið skip eru í havsneyð úti á víðum havi og í illveðri. – Tað hava verið hend- ingar, har ið tað hevði verið heilt galið, um vit ikki høvdu havt danska verju- skipið. Tað sóu vit eina best tá ið Ågot var fyri vanlukku her- fyri.Tá var illveður og tað var ikki at bjóða til hjá Tjaldrinum at fara til hjálp- ar. Men tá kundi danska verjuskipið leggja til havs og fara til hjálpar við nógv- ar ferð, og tað hevði ómeta- ligan týdning Hann leggur tó afturat, at við hesum nýggja skipinum hevði eisini borið til at farið til hjálpar tað ferðina. ÁKI BERTHOLDSEN Tað er altíð gott at vera væl fyrireikaður. Ikki minst í politikki kann góð ella vánalig fyrireik- ing skjótt gerast munurin ímillum viðgang og mótgang. Og hóast kommunval ikki verður fyrr út ímóti ársenda, fer javnaðar- flokkurin longu nú at fyrireika seg til komm- unuvalið. Um vikuskiftið fer flokkurin at hava skeið kring landið fyri áhug- aðum limum í flokkin- um og fyri teimum kom- andi valevnunum. Fyrsta skeiðið verður á Hotel Tvøroyri fríggja- kvøldið frá klokkan 18 til út ímóti midnátt. Annað skeiðið verður Fyrireika seg longu til kommuval í heyst Javnaðarflokkurin fer hetta vikuskiftið at hava skeið í kommunalpolitikki fyri komandi valevnum og fyri øllum áhugaðum limum í flokkinum annars evnini til komm- unuvalið. – Tað er ógvuliga um- ráðandi at hava eitt gott samskifti ímillum polit- ikarar og veljaran. Hann nevnir t.d. at fyri nøkrum árum síðani var javnan at hoyra, at fólk høvdu fingið andstygd fyri politikarum. Ein trupulleiki sum gjørdi seg galdandi tá, var, at samskiftið ímillum pol- itikaran og vanliga fólk- ið var ov vánaligt Hann sigur, at eitt av høvuðsmálunum verður uppskotið hjá javnaðar- flokkinum til nýggja, solidariska kommunu- skipan. Uppskotið er at síggja á heimasíðuni hjá javnaðarflokkium, sum eitur: www.javnadar- flokkurin.fo á Hotel Hafnia í Havn, leyg- ardagin klokkan 10 ár morgni til umleið klokkan seks um kvøldið. Og triðja skeiðið verður á á gamla Tekniska skúla í Klaksvík týskvøldið klokk- an sjey til út ímóti midnátt. Orsøkin til, at skeiðini eru júst á hesum støðum, er, at hetta eru øki, har stillað verður upp politiskt til kommunuvalið. men sjálvandi vónar floks- leiðslan, at eisini javnaðar- fólk úr øðrum kommunum eisini koma á skeiðið. Tað verður í mesta mun Eyðálvur Dimon, skrivari javnaðarfloksins, sum stendur fyri skeiðunum. Hann sigur, at í stuttum er meiningin við skeiðunum at leggja eina ætlan fyri, hvussu floksins umboð á besta hátt fáa boðað boð- skap floksins. – Og meiningin er sjálv- sagt eisini at fyrireika val- – Tað hevur stóran týdn- ing at politikarar duga at samskifta við veljaran, sigur Eyðálvur Dimon, skrivari javnaðarfloksins