týsdagur 18. mai 1993síða 19

; | Tidindabladid I. Málið kann ikki varðveit- ast og verjast av nøkrum fáum, lærdum og klókum monnum. Vit mugu oll vera við. Tað er gerandismálið hjá okkum øllum, málstríðið stendur um. Tí mugu øll eisini kunna siga sína hugsan um tað. Í samfull tiggju ár skrivaði Svenning Tausen málteigin í Sosialinum. Hann skriv- aði og skrivaði og skriv- aði. Tað var alt sera skilagott, men tað eydn- aðist honum tíverri ikki at birta uppundir nakað málkjak. Sjáldan var hes- in málteigur havdur á lofu, og sjáldan sóust les- arabrøv fyri ella ímóti ti, Svenning segði. So gavst Svenning. Og fyri at teigurin ikki skuldi detta burtur, nú eingin fastur skrivari var, gjørdi Sosialurin ein sonevndan »opnan« målteig. Ætlan- in var at gera ein litlan pall, har øll, sum vildu, kundu bera fram sjónar mið um málspurningar Síðani hevur teigurin birt uppundir nógv mál- kjak, og nógv hava gjørt sær hugsanir um mál og målrøkt. Teigurin hevur soleiðis verið við ul at bøtt um målsligu tilvitan- ina. Og tað er júst tað, endamålid við honum må vera. Gerandismálið Málið er okkara størsta og tydningarmesta virði. tað er karmur um alt, og grundarlag undir øllum samfelagnum. Uttan tað høvdu vit ikki verið tl sum sjålvstødugt fólk, okkara identitetur livir og doyr við okkara máli Ti er týdningarmesta uppgáva okkara at varð veita málið. At verja tað so tað ikki líður somu lagnu sum so ómetaliga nógv onnur små mál. Tað er ein uppgåva, sum er munandi meira krevjandi í dag, enn fyri bert fáum árum síðani Og hon kann bert lo} ast, um málsliga tilvit anin er stór millum van lig fólk. Fær målslig líka sæla loyvi at vinna fram er eingin vón. Tí málið kann ikki varðveitast av nøkrum fáum, lærdum og klókum fólkum. Tað er gerandismálið hjá okkum øllum, stríðið stendur um. Og júst tí er tað skila gott at hava ein almennan málteig, har oll kunnu siga sina hugsan ella seta fram spurningar Hátíðarligt og fínt Endamálið hjá målrøktar fólki má vera, at skapa målsliga ulvitan og máls ligan áhuga millum van lig fólk, so gerandismálið batnar. Hetta hevur ikki eydn ast nóg væl farnu árini Ein orsøk til tað er, at tað hevur ikki verið ger andismálið, umrøtt hevur Tað snýr seg um gerandismálið Tey, sum farnu vikurnar hav ilskast so nógv inn á málteigin, og antin vilja noktað teimum, sum nú skrivað at gera tað, ella kravt, at navn skal vera undir, mugu ikki fáa sín vilja. Tey, sum higartil hava skrivað teigin, hava skrivað hann á vanligum máli fyri vanlig fólk. Og vanlig fólk hava tikið stóðu fyri og ímóti. Soleiðis skal tað vera. Málið er ein livandt organisma, sum øll eiga lut í, 0 rætt at siga sína hugsan um. Teimum sum vilja steðga hesum, skal Sostalurin geva eini boð: Málteigurin er | opin! Skrivið sjálvi! skrivar Sjúrður Skaale í »Sjønamid« í dag vo sum øll hava end í førovskå í mum Ég veit ikki, um Ux kann kallast yrði árum nýtt tøroyskt orð. Tað er fróðskaparseturfor Tad er tað tróðskapar På ri nøkrum síðani tingu gu vil cill ni „KA TY seturlørovskaå, sun | an mun hevur myndað á r ind, álva I ha 1 arð tíðarligt. Og tá hvussu er ikki fyri vanli; Í fle tørum skilja vanlig fólk tað ikk: fólk Lat meg, fyri at sleppa undan øllum misskiljing um, gera heilt greitt, at eg havi stóra virðing fyri ti málrøktararbeiði — orða savning, orðabókuagerð 0.2. — ið gjørt verður á fróðskaparsetrinum Hetta er neyðugt ar beiði — men tað skapar ikki målsligan áhuga og málsliga ulvitan millum vanlig tolk! Tað er ikki við orðabókum og -søvn um, at ein vinnur stríðið um gerandismálið rad gerst bara vid opn im kjaki. Kjáki, har øll sjónarmið sleppa framat og har øll tora at koma fram vid sinum meining- um. Og tað tora vanlig fólk ikki, so leingi mål- spurningar verda hildin at vera håtidarligir og ålv- arsamir og nakað, bert tey ; lærdu hava skil fyri. Tey Í tora tað ikki, so leingi teir Í Í Í Í —— sum tosa alment Cinastu um málspurningar, eru lærðir safmir 2 menn, sum álvar iða okkum frá, hvussu vit skulu siga hetta og hatta Óhátíðarligt og lætt Í opna málteiginum í Sosialinum hevur verið sknvad um mál á ein hátt, sum vit ikki eru von við, tað hevur als ikki verið '{. all hava skilt verið nud hevur tað verið rætuliga skemuligt ini Hvat innihaldinum við víkur hava fleir av teig unum verið sera bein raknir haldi eg men sum heild at tey, sum skriva, fara ov lætt um tann vanda, sum liggur í útlendskum — donskum og enskum — árini Men eg eri korti ikki í iva um, at hetta er rætu mátun at skapa målsliga ulvitan uppá. Bara við at koma við sjónarmiðum um tað mál, vanlig fólk LOSå I lag kanst tú geva teimum eina kenslu av, at hetta er nakað, sum við kemur teimum, nakað sum tey er við í og partur av. Og eiga at gera síu tl at varðverta Endamálið má vera at skapa málsliga tilvitan millum vanlig fólk. Og tað haldi eg hevur eydn- ast. Hvgg bara at øllum orðaskilunum! Hygg bara at øllum sjónarmiðunum ul gamla måtan: Sosialur in skal finna sær onkran lan mann at Skriva, so vil sl klókan, lær ppa und an øllum hesum keði jónarmiðunum * At nokta fólki at fåa orðið, tí ein ur við teimum, er ússa ligt. Tað er eitt. Annað er at teir klóku og lærðu menninir kunnu gott skriva sum er' Mununn er bara hann, at onnur eisini kunnu. Og ti haldi eg avgjørt ikki, at:Sostal urin skal fara frå Hesir hava krav i, ál tann, sum skrivar ul mål teigin, skal seta navnið undir Tað er vanligt, at tey sum hava gjørt mest av at skriva ul málteigin, ikki hava viljað ella torað sett navnið undir. Men Sosial urin krevur ikki. at navn skal vera undir teimum lesarabrøvum, blaðið prentar. Ti ber heldur ikki ul at krevja, at tey, sum skriva ul málteigin, skulu seta navn undir Skrivið sjålvi Tey, sum farnu vikurnar hav ilskast so nógv inn á Ikki cr samd Sosialurin — fimm ferðir um vikuna! Málldigi k anli tjá F » r y NnoKL imum um nu . on $ i dá i gera um lå h » i sn skal verå 1 dikki låns a } r i 3 i 25133 LA » krivaD tCigin, háva sk Í anitg fólk. Og var lig folk hava ukið stød fyri og imod > ið: 1 Í » På - kal tað vera. Máli vd fi Ta í å ti øl i 1 7 ” i ki S i hd | ; SA 9 Sjurður Skaale