hósdagur 27. mai 1993síða 11

te Tíðindablaðið CS! Gerast sj av mjøli Tad finnast mangar sjåld samar sjúkur og ein teirra er cøliaki. Hesa sjúkuna hava i dag eini 25 føroysk børn. Sjúkan er tó ikki meira álvarslig enn so, at hon kann fyribyrgjast gevst tann sjúki við at eta mat við gluten í Nú um dagarnar hevði Cøliakifelag Føroya aðal fund og i hesum sambandi hevði felagið boðið kenda danska barnalæknanum Peter Krasilnikoff ul Før oya at halda fyrilestur um sjúkuna A aðalfundinum hjá Cøliakifelag Føroya vóru hes: vald i nevnd: Marita Olsen vard afturvald sum tormadur, Jåkup Mørkøre Andras Olsen er sknvari og síðani eru Brynhild næsttormaður Hansen og etura Haraldsen evndini Hvat er so cøliaki! Hesum verður greitt væl frå í einum faldara, sum felagið hevur givið út og sum vit prenta her Hvat er cøliaki? Cøliaki er sjúka i vilunum Tað eru summi fólk, sum ikki tola at eta mat, ið er gjørdur av mjøli ella korni, sum gluten er í, og tá fáa tey sjúkuna cøliaki. Gluten er eitt slag av eggjahvitaevni (protemi), sum er í rugu, hveiu, byggi og havra. Van- liga hava vilini tøtt bivhår, eisini kallað »villi«. Biv- hárini gera, at vilini upptaka meira av teimum góðu feði evnunum í maunum. Um ein, ið hevur sjúkuna cøli aki, etur mat við gluten í verða bivhárini skadd og týnast heilt Slimhinnan, sum vanliga hevur nógvar knortlutar tægrar, verður flat, og úskil fær kroppurin ikki nokk av fødievni Sjúkueyðkenni Trytur kroppinum fødievni vegna tess, at bivhårini eru vorðin flat, verður sjúku eyðkennið leyst lív, harður opningur, meði, blóðtrot erkvisni, spåklingurin fer aftur og følir seg ikki at:sláa ul Hvussu verður ein varur við sjúkuna? Lyndið ul sjúkuna er viOført og kann bróta ul á Øllun aldri, men fyrsta tekin um ta, tá barn ið er so mikið gamalt, at 130 fær mjølmat, sum gluien er sjúkuna kemur o í. Fyri at fáa vissu fyri, at sjúklingurin hevur cøliaki má hann fara ul kanningar hjá lækna. Tað verður ukið eitt lind petti av vevnadin um innan úr vilunum og í sjóneyku sæst tá, um slím hinnan er vorðin fløt Viðgerð Er vissa fingin fyri, at ein hevur cøliaki, er einasta viðgerð: Glutenfríur kost ur Í fyrstani er aloftast neyð ugt at fáa ulskot av vitamin um og mineralum. I kann tað vera umráðandi, at mjólkarsukur (laktosa) ikki! Fær sjúkling urin bert mat við ongum gluten í, vaksa bivhårini skjótt útaftur, og sjúkling urin tekur fødievni ul sín eins og frisk fólk. Tað er av allarstørsta = týdningi, at maåturin er pura giuteninrur Er minsta vet av rugi, hveru er i malinum byggt ella havra i maunum ger sjúkan um seg aftur beinanvegin Ti má ansast eftir, at hann ið hevur cøliaki, ikk: má eta køkur, keks, makaroni, lið ugtgjørdar rætur, ið vanligt mjøl er í. Í mongum sløgum av sølmeu er eisini gluten Vørulysingar Hjá honum, ið hevur cøli aki, er týdningarmikið at lesa vørulysingarnar gjølla TAN ori lader iogartest, at atlar ing ballaðar matvørur kulu hava vørulvsing á DakKål vuliga umráð andi at:iesa vøruly hverja ferð Kann vera DI tt frá tUR pt ør i Hvat kann ein, ið hevur cøliaki, eta? søg in Ki Ziu T.d. kun ) heil, knust. tiykru i MK), maizena piam hirsa (heil, knust, tiykrur og Få t t i mjøl) OKD VEI n knust, flykrur og mjøl (heil, flykrur og mjøl), hør fræ, soyamjði ólblómu kjarnur og sesamfrø Umframt manfyri nevndu sløg av kom- og mjølvørum, er ein rugva av servidgjørdum vørum, sun einki gluten er i Summi av hesum sløgum Vvpssam eru á goymslu í Ke tøkuni í Hoyvík 4 R Mjølmat TAN , > Ia tur 3 hjá Sha øliak breyðið. M ðatakið ur ð t AK ryg r % kvinn dis i k ? U IMT væ hk + i » t » i KOK k i i fyri at LA i fáa burtur $ komi. So tað er væl gjørligt dagliga at fåa breyð og kok ur, gjørd úr pglutenfrium mjøli, men sjálvandi er tað meira tíðarkrevjandi, ti tað mesta verður ein novadur at baka sjálvur Kostnaður Tad er kostnadarmik 5 at eta glutenfrian mat, ti mjølid og komið ci ferðir lýran enn vanligt mjøl. Frá many ar Almannstovun: kann fåast viðbót ul at keypa mjøl ul sjúklingar kann ikki søkja fyri minar; tað | elag ið mugu teir gera sjálvir. Við bótin er úr 220kr. ul 780 kr im mánað Dansk Cøliaki { R ið } ok av ø k ø iva I N i * & ii K. 4 i AT LIØrovSKI i Í g fekk = ivni På aKiTelaGK rør I neyndini eru: Marita Ol en, 512 Nordragøtu, for ] Heidi Abrahamsen, 490 Strendur maður. úf. 31671 ul næstformadur, tlf. 48552 Andras Olsen, 512 Norra gøtu, skrivar, tlf. 41671 Jåkup Mørkøre, 187 Hvita nes, ultakslimur, tlf. 13914, og Brynhild Hansen, $12 Nordragøtu, ultakslimur tif. 41033 MAÍ 1993 Síða 11 lær ovaru myndirnar vísa, hvussu eitt barn. sum hes ur cøliaki, vanliga sær ut Niðaru myndirnar glutenfrim mati — KOMIN ál » + dd H . f D ” Sama barnið eftir einum ári við Amnesty International Skrivstovan í Vágsbotni er opin månadag, miku- dag og friggjadag ki. 11-16. Tlf. 15816. |