leygardagur 12. juni 1993síða 8

Síða 8 Nr. 109 — 12. JUNI 1993 Árni Olafson, leiðari i føroysk-donsku samrådingarnevndini: -Fiskimark og botn- mark eiga at fylgjast -Tað finst einki dómi í okkara parti av heiminum, har fiskimarkið og botnmark ið ikki fylgjast. Tann, sum ti vil áseta eitt hotnmark, sum ikki fylgir fiskimarkinum, fær eina sera tunga provførslu sigur Arni Olafson, leiðari í foroysk-donsku neyndini, sum samráðist við bretar um markið. Og tá foroyingar meina, at bretar hava góðtikið midlinjuna sum fiskimark, so er tað náttúrligt at koma til ta niðurstøðu, at midlinjan eisini er botnmark. Tíðindablaðið Sosialurin hevur tosað við nýggja leiðaran í neyndini, ið í oktober fer til London á fund við bretar um markið millum Førovar og Bretland. Fyrr í ár var fundur mill um landsstýrið og uttan- ríkisráðið um at broyta samráðingarneyndina so- leiðis, at landsstýrið tók við leidsluni. Tað varð av- gjørt at heita á Arna Olaf- son, serkønur í føroyskum málum í danska uttanrík- isrådnum um at taka sær av leiðsluuppgávuni. Hetta er bert fyribils- arbeiði, tá samraðingarnar við bretar eru loknar, fer hann aftur í síu gamla starv í uttanríkisráðnum. Men hann kemur so kort- ini at hava skrivstovu har. Meðan Arni Olafson burt- urav tekur sær av at leiða føroysku samráðingarnar við bretar skal Mogens Petersen, sum áður hevur åtikid sær arbeidsupp- gåvurnar hjá Arna, at røkja hansara starv i uttanríkisráðnum. Dansk uttanríkismál Hóast samrådingarnevnd- in nú hevur fingið føroyskan formann, so er framvegis talan um eitt danskt uttanríkismál. Tal an er ti framvegis um eina samrådingarnevnd, sum skal samráðast vegna Rik- ið, og har uttanríkisráðið fer at hava síni fólk við í neyndini. Tað var táverandi danski formaðurin í sam- ráðingarneyndini, Thyge Lehman, sum kom við hugskotinum, at føroying- ar tóku á seg leidsluna, soleiðis at vit fingu ein meira framstandandi leik- lut í samráðingunum. Torísr uppgáva. = ' -Nú hevur Thyge Lehman sera drúgvar royndir í samráðingum um markn- aðarspurningar. Verður hetta ikki at torfør upp- gáva at taka á seg eftir hann? Arni Olafson: -Tað er einki at ivast i, at hetta verður ein torfør uppgáva. -Fer tú at klára hana? -Tað má ein vóna. Eg skal so gera mítt ítarsta. Uppá fyrispurning um samráðingarnar við bretar ikki draga ov nógv út sigur Arni Olafson, at tað sjálvandi er ynskiligt, at vit finna eina loysn, so skjótt tað ber til. Men ein ein eigur tó ikki at skunda sær so nógv, at tað kann oyðileggja eitt møguligt úrslit. Og tað skulu jú tveir partar til at skunda sær leggur hann aftrat. Danir og tvistøda Mánadagin fellur so dómur í Jan Mayen- sakini. Vit spurdu Arna Olafson, um tað ikki er eitt sindur torført hjá dønum at ganga inn fyri miðlinjuni í okkara máli og ímóti miðlinjuni í Jan Mayen-sakini! ' Hann vísir á, at tað er einki sjåldsamt í ti, at eitt land í einum máli hevur eina støðu og í einum ødrum sigur beint tað øv- ugta. Hetta finnast tað fleiri dómi um. -Tað týdningarmesta fyri okkum føroyingar er, at danir í sínum grund gevingum ímóti miðlinjuni ikki hava lagt fram sjónarmið, sum ganga beinleiðis ímóti okkara áhugamálum. Tað var nettup fyri at minka um henda vandan, at Dánjal Nolsee, løgfræðingur og serkønur í Tíðindablaðið Arni Olafson hevur fingið eina sera stóra og torføra uppgåvu, nú hann er vorðin leiðari í nevndini, ið samráðist við bretar um markið havrættarmálum var hjá stæddur í Haag, tá sakin varð fyri í januar Grundgevingarnar áhugaverdar Hvønn í Jun Mayen-d ýdning heldur tu murin fær fyri gongdina í okkara samráðingum -Eg rokni vid, at báðir partar fara at Maycn-dómin við stórum áhuga. Ikki just ti lesa Jan sera at ursliid verður so áhugavert, men meira hverjar grundgevingarndr verða og hvat dómstólunn metir um ymsar síður av altjóða rættinum. Tað er tó greitt, at tað eru ikki tvey mál, sum líkjast. -Tað eru tey, sum bera ótta fyri, hvat danski leikluturin í hesum máli kann koma at týða fyri Føroyar og sum halda, at danir við at spæla út tvey heilt ymisk kort í báðum málum, kann koma at skaða okkara áhugamál! -Eg haldi ikki ótti er tað rætta orðið. Men tað er greitt, at dómurn kann koma at gagna okkum, og hann kann eisini skaða okkara áhugamál. Loysa upp fyri ivamålum Ami Olafson sigur víðari at tað bæði føroyingar og bretar kunnu vóna, er, at dómstólurin í Haag við Jan Mayen-sakini kann loysa upp fyri og greiða nøkrum ivamålum -Um dómurin í sínum grundgevingum leggur høvudsdentin á nøkur nøkur vidurskifti, sum eru serstøk fyri just Jan Mayen og Grønland, og sum ongan tydning hava fyri Føroyar-Bretland, so verða vit ikki klókari av dóminum. Men verður harafturímóti = dentur lagdur á nøkur meira generell vidurskifu, sum eru felags fyri bæði Grønland-Jan Mayen og Føroyar-Skotland, so kunnu bæði bretar og vit verða eitt sindur klókari um, hvar altjóða rættur stendur í løtuni í ti málinum -Tí er greitt, at bæði bretar og vit mugu meta tað óheppið, at Óvissan un galdandi rætt er so mikið sum hon er. Vi verið nógv betr rokkið eir avtalu, um tað var stórt grundarlag fyri semju ur hvat galdandi rættur í veruleikanun sigur um málið. Tá vist ein, hverjar karmar es arbeiddi innanfyri Ein týðandi dómur -Hvat er tað, sum ger, at vit eru serliga spentir um henda dómin? -Tað vil altíð vera tann nýggjasti dómurin, sum ein er mest spentur um Og nú er tað allur dóm stólurin í síni heild, teir fremstu serførdingarnir í altjóða rætti, sum sigur ein dóm, meðan tað ødrum málum hava verið gerðardómar. stor i, høvdu førir fyri at lir altjóð Bíða eftir dóms- úrskurðinum -Nú vóru tað førovingar sum góvu avbod ul sein astu samráðingarnar við bretar. Er Jan Mayen sakin ein av orsøkunum ul, at tit vilja bíða at tí aftur við bretar Sjálvandi siga, at vil brúka havi ul at endurskoða støðuna sum heild. Og har er tað náttúrligt ikk: at endurskoðar lidnan, fyrr enn vit hava sæð Jan Mayen-dómin Vit spurdu Árni Olaf- son, um hann heldur tað vera rætt av føroyingum ar satsa upp á at fara ul Haag við sakini, um bretar ikki vilja sleppa ella slaka í sínum krøvum. Kann e€tf vilja gera hesa Hóast tað ikki er full semja um, antin bretar hava góðtikið midlinjuna sum fiskimark, so stendur greitt, at tað verður sera torført hjá teimum at koma afturumaftur, nú miðlinjan hevur verið praktiserað sum fiskimark og ti eisini heilt náttúliga eigur at vera botnma 68 r - hvat er praksis alla aðrastaðni F Tr