týsdagur 24. august 1993síða 5

Tíðindablaðið (E5T"1 Lise Lyck hevur útbúgving í búskaparfreði Hon er cand. polit. og arbeiðir sum lektari á Handilsháskúlanum í Keypmannahavn. Hon hevur arbeitt nógv við arktiskum búskapi og er tann fyrsta, sum hevur gjørt tjóðarroknskap fyri Grønland. Heis seinastu 10 árini hon hevur arbeitt við arktiskum búskapi hevur hon ferðast nógv í Kanada, Alaska, Sovjetsamveldinum og Grønlandi Hon hevur eisini arbeitt sum serfrødingur og ráðgevi hjá kandisku stjórnini í arktiskum spurnigum Lise Lyck hevur eisini arbeitt nógv við fígging. Tá kreppa tók seg upp í Danmark í 1987 um 6. juli bankan tók hon sær eisini av hesum málinum. Hetta var ein lítil banki, sum før og røkti Lise Lyck áhugamálini hjá upp spararunum í bankanum. Lise Lyck hevur eisini víst stóran á- huga fyri føroyskum viðurskiftum og er hon komin nógv í samband vid føroyingar, ið lesa búskaparfak á Handilsháskúlanum Ut frá kunnleika sínum um búskapir nar í útnorði heldur Lise Lyck seg tí hava rættiliga góðar fortreytir fyri at úttala seg um støduna í Føroyum. Fyri nøkrum mánaðum síðani luttók hon á einum seminari í Roskilde um støðuna í Føroyum. Síðani er bók komin út við m.a. fyrilestrinum hjá henni. Haraftat hevur hon eisini skrivað greinar í danska blaðnum Politiken um Føroyar Vit hava nú biðið Lise Lyck um at gera nakrar viðmerkingar til aktuellu stoðuna í føroysku bankaverdini og Føroyum sum heild -Eg havi varhugan av, at føroysku myndugleik- amir og politikaramir ikki vóru nóg væl vitandi um teir samrådingarmøguleik - ar teir høvdu i eini slikari stødu. Tosad åtti nokk at verið meira tá. -Men heldur tú, at danska bankatilsýnið bar seg ábyrdarleyst at tá? -Soleiðis kann ein ikki siga tað. Luturin hjá bankatilsýninum er kend- ur. Tað hevur sínar upp- gávur at røkja. Men tað er sjálvandi ikki altíð, at mátin at fyrisita slíkt upp á hóskar tl aktuellu støðuna í einum samfelag. -Fyrrverandi fíggjar- málaráðharrin heldur, at danska stjórnin hevur eina ella aðra loyniliga ætlan við øllum tiltókunum! -Eg trúgvi ikki, at danska stjórnin ella em- bætismenn har hava gjørt sær slíkar tankar og æt- lanir. Ein kann tvørt- urímóti siga, at hevði stjórnin vitað, hvat fór at henda eftir 6. oktober, so hevði hon møguliga borið seg ødrvisi at. Lise Lyck sigur annars, at hon tulkaði fundin í mai sum eina roynd frå stat- inum at skapa ålit, men tað vísir seg nú, at tað var Ov seint tá, og tað var ein skeivur máti at gera tað upp á. Samanlegging loysir Ikki grundleggjandi trupulleikarnar -Nú verða bankarnir lagdir saman. Hvat heldur tú um tað? -Tað er ikki serliga gott. Tað loysir heldur ikki teir grundleggjandi trupulleikarnar. Ein sam- anlegging kann kanska gera, at ein kann fremja eitt umbyti í sambandi við solvenskrøv ol. , men hon loysir ongar trupulleikar í sær sjálvum. Eg haldi, at tað, sum er mest umráð- andi í øllum hesum máli, er, at føroyingar fáa størri åvirkan. Trupulleikar av hesum slagnum kunnu bert loysast, um føroying- ar sjålvir koma vid einum åtspæli, sum føroyingar trúgva upp á og arbeiða fram ímóti. -Men tað eru eisini føroyingar, sum halda, at nógvir av okkara politik- arum, vinnulivsmonnum 0.0. hava spælt fallit, og at tað ti er upp á tíðina, at danir koma og siga okk- um, hvussu hetta skal ger- ast! -Um tað er stødan í Føroyum, so hevur tað aftur nakað við álit at gera. Vilja Ld. meira enn 2/3 av fólkinum hava, at tað vera danir, sum koma at vísa vegin einsamallir, so er greitt, at tað ber til at fáa tað neyðuga álitið inn í Lise Lyck heldur tað verður før vera málið. Men tað hav: eg ilt við at tnigva, hóast eg sjálvandi ikki siga tað við vissu, tí eg eri ikki í Før oyum Men tað er greitt, at skulu tit finna eina loysn og hon skal skapa ålit, so má tað vera ein loysn, sum verður borin einum stórum meiriluta av fólkinum Rimuligt við før- oyskum bankastjóra Lise Lyck heldur tað annars vera eitt sera rimu ligt krav, tá føroyingar krevja, at ein av banka stjórunum í nýggja banka- num verður føroyingur Aftur her er tað spurningur um álit -S0 eru tað onnur halda, at einki órímuligt er í, at danir seta krevini og bankastjórarnar, ti tað er danski staturin, vedheldur! -Eg haldi ikki, at ein eigur at siga, at tad eru teir, sum eiga pengarnar, sum eisini skulu hava all- an avgerðarrættin. Talan er um eitt heimastýrandi umráði í ti danska rík- inum. Tað kann ikki vera meiningin, at kapitalurin skal avgera, hvussu alt skal síggja út. -Men heldur tú, at ein bankasamanlegging fer at gera, at tað verður óneyð- ugt at fara aftur til tað almenna at biðja um pengar? -Fáa út ikki gjørt nakað við teir veruligu trupul- leikarnar, eri eg bangin fyri, at neyðugt verður nýggjum nýggjum inn- spræningum í bankar: nar. Tað er enn nógv í føroyska samfelagnum, sum hóttir og sum Óvissa er um - og sum kann koma til gjaldingar so ella so. Og hesum havi eg enn onga loysn sæð á. -Men eg vóni sjálvandi, at ein bankasamanlegging kann gerast ein loysn, men eg má viðganga, at eg als ein sum sum era rimuilg! pyIngur Her teir báðir donsku stjórannur Mynd ikk) eir sannførd um tað Føroyar neyvan á húsagang Vit spurdu Lise Lyck, um danski staturin hevur ráð ul at lata Føroyar fara á husagang! Tað hevur hann, men eg trugvi, at statunn ucyð ugt hevði loyvi ul tess. I aljóða poli ukki vildi tað virkað negativt. Tí rokni eg ikki við, at:tað fer at henda Lise Lyck heldur ikki, at tað er rætt at samanbera støðuna í Føroyum við hana í New Foundlandi í 30-unum, tá landið fór á husagang, verid viljað givið sum hevur trammi i fjølmidlunum Eg vúgvi ikki, at talan verður um nakað bankarátt í føroyska samfelagnum, men fyri meg er tað ein spurningur um, hvussu dýrar loysnirnar verða. Tess dýrari tær gerast, soleiðis sum eg síggja tað, tess verri gerast viðurskifuni millum Danmark og Føroyar. -Heldur tú, at vit kunnu sleppa undan nógvum dyr- um loysnum aftrat? -Ein kann enn gera okkurt, men tað hevði verið lættari at gjørt tað frá byrjan við eitt nú at havt tosað meira um av- leiðingarnar og framtíðina. Tað er greitt, at tað er ikki ov seint at gera nakað, men tað er vorðið bæði truplari og dýrari sum tíðin er liðin Skipanin - ikki em- bætismenninir orsskin Vit spurdu Lise Lyck, um ein orsøk til støduna er tann, at vit hava ikki nóg roynd og vitandi embætis- fólk. Tí vísir hon aftur og vísir á, at høvudsorsøkin til støduna er tann, at pengapolitikkurin ikki er eitt heimastyrismål og hon vísir til, at førovingar á ødrum økjum hava góðar og frålikar embæusmenn Tad er greitt t at lå tu hevur ett eki og høvud skompetancan liggur aðra staðni ikk so hevur tå heidur embæusmenn sum eru nóg vitandi um hetta ekið Vil tú har » iga, á alu á na KEGOTA ecenu perninzgaskiDun I hesi stóðuni hevdi tað verið ein loy Tí um ut høvdu kunnað devalu erað, so hevdi útlandið kunnað borið ein stóran part av teimum útreiðsl um, sum nú skulu berast í Men tá ut ikki na slíka skipan, s« áttu ut helst frá faroyskari fyri, høvdu serfraðingahjálp á økinum, sjålvt um tað ikki er tøroyskt heimastýrisøki Førovum hava e ” íða at cvrot t t IOU al Syrgi at ut Føroyingar eiga at fáa sjálvsálitið aftur Nógvir feroyingar halda at hverki landsstýrið ella leguingið hava nakað at skula sagt. Allar avgerðir verða tiknar í Danmark! -Eg haldi, at tit eru komin í eina stødu, har føroysk åvirkan er vorðin minni. Sjålv haldi eg, at leiðin fram er stærri før OYsk åvirkan og við meir jålvsålit Førovingar mugu ul at trågva meira pp á seg álvar a bingir øk er ll i á jálvsáltuð. I Tut mugu ansa efur, á stóða Ikki kemur a gRja mn m ndan um tað t i leiðis at td tek gv av ú k * ? Druk vi { kunna at hugsa Kk strukurt. Og tað er sera umráðandi í hesa tid Kunnu ikki skifta gl! út - eisini órímuligt ley eru mong i Før um halda. al tev, sum hava eithvert vi vu nu €iKd ei » fn , ; , » fortiðina al gera. at verða kift ut. Ei nú tá hankanevndir ol kulu vest Har hava tit sjálvandi eim trupulleki. Tut eru eu IKK 1 iga tað at:fáa lil yóð og tað er hara sum ål nygg; utbugvin fólk og takfólk ul at avloysa tey um bråddliga skulu koyt ast út í myrkund. Tað er greitt, at í nøkrum førum eiga vt at seta nygg) fólk men høvud halda fram, ti talan er ur sera torfør eki. Eg haldi at em eigur at parturin må IKKI dóma øll hest, sum verða skuld sett fyri at hava ábyrgð av stóðum, yvir ein kamb og koyra tey út í myrkunð Tað er órímuligt Heldur tå, at steðan í Feroyum fer at vera vid í einum komandi di fólkaungsvali RSK KM Tað rokni eg avgjørt við jan 4 krund Tit eiga ein gou arlag at byggja å, til eiga MONK i heldur danski búskapar frødingurin vælutbugvin fí jk