leygardagur 30. oktober 1993síða 15

Tíðindablaðið Orðaskifti um sjúkrahúsverkið Herfyri varð nýggjasta frágreiðingin um foroyska heilsuverkið við serligum atliti til sjúkrahúsverkið almannakunngjørd. Henda frágreiðing er umbiðin av landsstýrinum og skal vera partur av grundarlagnum fyri stødutakan til framtíðar by gnaðin í foroyska sjúkrahúsverkinum Um góða viku verður stórur fundur í Havn um hesa seinastu frágreiðinga. Í hes um sambandi fer Tíðindablaðið Sosialurin komandi dagarnar at birta upp undir orða skiftið og leggja vit fyri í dag við eini grein í "Sjånarmid” „sum Jákup Petersen, yvir lækni á Klaksvíkar Sjúkrahúsi hevur skrivað til Søsialin Vit fara at heita á lesarar og fólk við tilknýti til heilsuverkid, politikarar o.a. um at luttaka í hesum orðaskiftinum. Sendið okkum tilfarid og skrivið á brævbjålvan “Orðaskifti um sjúkrahúsverkið" teimum bamakonum, sum ein ikki roknaði við skuldu fingið trupulleikar undir føding, fáa tað kortini. Og her er tað av gerandi, at tær hava stutt ul næsta væl virkandi sjúkrahús. Ein kundi sagt, at tað er bert í Havn, at barnakonur kunnu royna at føda heima, tí tær hava stutt ul sjúkra- hús, um tað skuldi gingið galið Føroyska hellsu- verkið bíligari enn tað danska Tað akutta virksemið á uimum sjúkrahúsum verður lagt sum grund fyri, at sjúkrahúsverkið í Føroyum er lutvíst dýrari enn tað danska. Men her síggjast ongar utrokn- ingar. Nakað seinni verð- ur tann stóra lønin hjá ti føroyska starvsfólkinum løgd sum grund fyri tí Nærliggjandi grundir so sum geografi, flutn- ingur, vedurlag og fólka- grundarlagið verður ikki hugsað um. Vit eru hóast alt eitt fáment fólk mitt úti í Atlantshavinum. Nú tað verða gjørdar so nógvar samanlíkningar, kundi ein nevnt, at tað eru 16 sjúkrahús í Grænlandi, og at teirra heilsuverk kostar umleið dupult so nógv sum tað føroyska, hóast fólkagrundarlagið er nakað tað sama. Ann- ars er tað føroyska sjúkra- húsverkið bert 10% dýrari enn tað danska. Og taka vit heilsuverið sum soleiðis, ja, so er tað føroyska heilsuverkið í veruleikanum bíligari enn tað danska. Satt at siga, Blaðstjórin so liggja danskarar lágt samanborið við onnur framkomin lond, tá um ræður útreiðslur ul heilsuverkið. Lond sum USA, Kanada, Franka ríki, Svøriki, Ísland, Tyskland, Sveits, Finland og Noreg liggja all oman fyri Danmark. Og skulu vit samanbera Føroyar við hesi lond, ja, so kostar okkara verk ikki nógv. Trupulleikar kunnu loysast Tað verður ikki lætt at fáa kvalificeraða lækna- manning at uyggja eina fakliga menning og at hava eitt fakligt um- hvørvi, um vit hava 3 sjúkrahús, metir neyndin. Tað hevur í 100 ár ikki verið nakar stórri trupul- leiki at fáa læknamanning til tey føroysku sjúkra- húsini. Men geva vit ikki læknunum góðar umstød- ur og hóskandi lønir, so kann tað blíva ein trupul- leiki. Yvirlæknalønirnar í okkara grannalondum liggja eini 20-50% hægri enn i Føroyum fyri sama arbeiði. Møguleikamir fyri at fara á skeið eru skerdir, og samarbeiðið millum sjúkrahúsini verð- ur ikki stuðlað. Tann fak- liga kunnanin hjá temum ymisku yvirlæknunum verður ikki virðismett og brúkt. Undir sovorðnum um- støðum er tað skiljandi, at summir yvirlæknar velja at fara av aftur landinum. Hjálparlæknar hevur ein altíð kunnað fingið, bert hevur ein valt at lækka lønimar, og harafturat rátt "N Jákup Petersen Tå sjúkrahúsini Heilsustýrinum frá at góðkenna ávísar deildir á teimum smærru sjúkra húsunum sum útbúgving arstød. Hetta gevur sjålv- | sagt wupulleikar. Men allir hesir uupulleikarnur eru ikki stórri enn, at te kunnu loysast, um vilji er ul tess Flutningstíðir Ikki samanberast Flutningstíðir í Føroyum verður ikki hildið at | verða nakar trupulleiki Einar 2—3 tímar til næsta viðgerðar sjúkrahús verð ur hildið at vera rimuligt Um nú danskarar sjålv- ir høvdu ukið avleiðing- arnar av hesum, so høvdu bert verið 3 sjúkrahús eft ir í Danmark. 95 sjúkra- hús høvdu verið reducer- að ul kommunulækna- centur. Eftir høvdu verið eitt sjúkrahús í Árhus, eitt í Odense og so eitt í Keypmannahavn. Tað er Ongin ivi um, at ein tílík skipan hevði gjørt tað danska verkið bíligari at nkið Eitt annað er, hvat danskarar høvdu sagt til hetta! Sum nú eru, hava tað kemur tl 90% av danska fólkinum bert 30 minuttir til eitt vælfungerandi sjúkrahús, har barnakonur, akuttir med. sjúklingar og størri skaðar kunnu fáa eina líkinda endaliga viðgerð, ella send víðari til kvali- ficeraða akutthjálp. Í Før- oyum eru tað bert 70% av fólkinum, sum innan ein hálvan tíma kunnu koma á sjúkrahús. Og hetta vil nevndin broyta ul 40%. Sjålv wygdin undir flutningi er væl lægri enn Í Danmark. Seinastu árini eru einar 3 tyrlur dotnar niður í Føroyum, og eini 7 fólk hava latið lív. Eitt ulsvarandi tal í Danmark tkeyð. Í eimi tilikan stóðu skarar nokk bannað tyrluflutningi Men her i Førovum skal hann økjast. Eis høvdu dan im hinu flutningsvegimir eru mangan vandatullir og ul tíðir Ømøguligir Alt kroystast inn å Landssjúkrahúsið Nevndin ræður sostatt hóast alt ul, at alt skal kroystast inn å Lands sjúkrahúsið. Samstundis meur neyndin, at bygningarnir á Lands sjúkrahúsinum eru niður slitnir, og at tad er ov trongt sum er. Nevndin viðmerkir, at bygningar og plássið í Klaksvík og á Tvøroyn er sum tað skal vera. Tá Klaksvík og Tvøroyn standa fyri ca 30% av framleiðsluni innan sjúkrahúsverkið, síggja vit sostatt fyri okk- um eina ikki so lítla í legu. Nevndin konstaterar, at tað er ov líuð av sam- skipan innan heilsuverið. Ræður til betri samar- beiði, betr stýringstól, betn eftirlit við ti, sum gjørt verður, betri eftirlit við tí samlaða búskapin- um osfr. Hetta er av stór- um týdningi. Higartil hevur verið ein tendensur ul at arbeiða hvor í sínum lagi. Orsøkin til hetta hevur verið, at tey smáu sjúkrahúsini ikki hava havt álit á, at fólk í Havn vildu teimum nakað gott (rapporun er væl aftur eitt prógv um hetta). Men vit noyðast at koma víðari. Noyðast at savna yvirbygningin fyri at kunna stýra verkinum rationelt og trygt. Har- afturat koma so eisini út- tann fakuiska kvalueun Ríki gur ål x M henda skipan eigur sjåls andi eisini at ka gald indi tyr Klaksvíka Sjukra g Suð i SJukranu Óvanliga nógvir feilir Rapporun hevur óvanliga nógvar feilir, lutvíst í hagtølunum, men eisini í meungini av deildum á teimum ymisku sjúkra húsunum. Hverji tól eru og hver teknikkur verður nýttur bæði í kanningar og viðgerðarliðnum Hetta kann sjálvsagt skyldast, at rapporun skuldi gerast i skundi men eisini at informa ti6nir og ráðgeving ikki hava verið beinar nokk Grundarlagið fyn niðurstøðunum hevur sostatt verið heldur veikt og skeivt, og nógvar av niðurstøðunum tykjast merktar av manglandi forstálisi fyri okkara samfelag (uttan fyri Tórs- havn) Øll eru samd um, at okkara heilsuverk stórt sæð er vælfungerandi Tað er bíligt samanborið við okkara grannalond Og samanborið við líkn and: eki eru vit serdeilis bilig. Vit hava ikki møgu- leika at veita somu tæn- astu sum td. Danmark, har umi. 90% av fólkin- um hava møguleika fyri kvalificeraðari viðgerð innan ein hálvan tíma Men 70% av føroyingun- um hava hóast alt henda møguleika sum er Stuðlið og styrkið smáu sjukrahúsini Við at:stuðla og SIYTKja y småu Sjukrahusini, og bruka teir ta t ik i udverla i hesa stød g Lad k ur IK k mn ra tt k at reducera tey mi ul at verða nkin uttan kirurg og með inara, ja, so lækka vil tænastuna langt miður um danskan standars At nevndin ikki meur at hetta hevur nakran ydning fyri barnakonur akuttar med. sjúkl og støm skaðar, skiln eg kk =rættuliga. Kani visa, at:tað hevur tydning og danir góðkenna sjålvir undir ongum umstødum eina tilika loysn. Hor verður uttan iva ul stóran ampa fyri fólkið og sjúk lingar ukrahu ingar ungar Vit fara at:síggja eitt støm tal av minni væl eydnaðum flutningum Harafturat fara vit óivað at síggja týðandi ílegur á Landssjúkrahúsinum (sum longu eru gjørdar í Klaksvík og á Tvøroyri) Ein ikki so líul fløga ul flutningstøl, og harafturat koma so flutningsút- reiðslumar. Tann 30% økingin av akuviteunum á Landssjúkrahúsinum fer nokk at kosta nakað eis im Vinarliga Jákp Petersen, 1. res. læge Ort. Kir. afd. U 2162 Rigshospitalet Blegdamsvej 9 2100 København Ø