leygardagur 27. november 1993síða 3

Tíðindablaðið (SF Tveir føroyingar fingu í 1992 staðfest kyns- sjúkuna gonoré. Talan var um ein mann og einakvinnu — annað var smitta í Føroyum og hitt niðri í Danmark. Hetta er annars tað minsta, ið er staðfest av gonoré í Føroyum tey síðstu tíggju árini. Aft- uri í 1983 fingu 50 før- oyingar gonoré, í 1984 vóru teir 47 í tali, meðan teir í 1985 vóru heilir 74 í tali. Síðani er gingið niðureftir við hagtølunum, og eftir at tað í 1989 og 1990 vóru fýra og í 1991 átta, var talið í 1992 komið nið- ur á tveir føroyingar. Ein stór orsek til, at færri gonoré-tilburðir verða staðfestir í Før- oyum, er óivað størri ansni við samlegu, við tað at AIDS-vandin fær fleiri at brúka hit, enn vanligt heyur verið fyri nøkrum árum síðani. Eingin úlburður av syfilis varð í 1992 stað- festur í Føroyum. Tey síðstu tíggju árini hava tilburðirnir av syfilis ikki verið so nógvir — tveir í 1992, ein í 1988 og tveir í 1983. Heldur ikki varð nak- ar tilburður av kyns- sjúkunum lymfogran- ula og ulcus molle stað- festur í Føroyum í 1992. bj. Hagtølini visa tvey dråp tey síðstu 10 árini 1 di hi | ho > drapynsa ra um tom. í lond k | Ut sea havtolm tibótur. at UNUM KAETLAPE GM í hetta ikki er vanbhet í Foroy um Í tjór var einki dráp sambært nýsejastu frá reunsin frá lands keknanum. -og síðstu tíseju árni hava »bert verið tvey dráp. Annað var í 1984, tá om erøn kndsk kvinna daipin í Kollafirði, og hitt var í 1988, tá em ung kvinna varð dripin å Tvøroyri. varð på , På , . Á = x Feroyingar mugu fara væl um hjartað, ti sjúkur í hjartanum eru nógv mest vanligu dey rsekirnar í Førovum, vísir s u et > P i » sta frágreiðingin frå land LÆKNAN UM * VR Tilvldarkga vald mynd Tridihvør føroyingur doyr av hjartasjuku Av teimum tilsamans 347 føroyingunum, ið doyðu annaðhvort í Føroyum ella Danmark í 1990, høvdu tilsamans 315 onkra hjartasjúku sum deydsorsøk Sambært teimum upplýs ingum, føroysku sóknar prestarnir hava latið lands læknanum ul ársfrágreið- ingina fyri 1992, doyðu til samans 380 føroyingar — av teimum vóru 167 kvinnur og 213 menn. Hesi tel vísa ein deyðiligleika fyri Før oyar upp á samanlagt 8,1% móti 7,9%e árið fyri Av hesum 380 føroying- unum eru fýra deyðir undir slíkum umstødum, at líkið ikki er funnið. Í fjør doyðu fimm børn, ið ikki høvdu nátt eitt ára ald- ur, og vóru tað tveir dreingir og tíggjar gentur. Tvey teirra doyðu innan fyri eitt samdøgur efur at tey vóru fædd, eitt barn var ein mán að gamalt, eitt tríggjar og eitt sjey mánaðir gamalt Tað tekur eitt sindur av tíð at koma við einari fullfíggj aðari uppgerð yvir deyðs orsøkirmar hjá føroyingum, ti ul tess skulu de ydsattest irnar vera tøkar, so Lí eru tey nyggjast tølini av hesum slagi frå 1990 Tridihvør doyr av hjartasjúku Men tey visa nøkunlunda tað sama sum tølini frå ár- unum frammanundan, og neyvan kann heldur roknast við, at stórvegis broytingar eru at síggja fyri 1992 í mun ul øll tey undanfarnu árini Sambært tølunum fyri 1990, ið hava staði í deyðs attestunum, doyggja flestu føroyingar av onkran hjara sjúku. Av teimum 347, ið doyðu í 1990, doyðu 115 av hjartasjúkum — tað svarar ul, at hjartasjúkur gera enda á tndjahvørjum føroyingt Við ødrum orðum gera føroyingar klókt í at fara væl um hjartað Næststørsta deydsorsøk in millum føroyingar er sjúka í heilanum, so sum bl6dtøppur í heilanum ella heilabløding hj. Nr. 227 — 27 NOVEMBER 1993 Sida 3 rmmps Hesi seinnu árini er tað vorðið meira og meira vanligt, at bæði kvinnur og menn vilja taka burt- | urávikavist møguleikan | at:verða við barn ella at gera við barn. Hetta er | tað, ið á feroyskum máli | kallast at gerast lívsser ur. Síðstu tíggju árini hava tilsamans 322 føroying- ar — 37 menn og 285 | kvinnur — ynskt at fåa »skrivad fyri«, so tey ikki hava møguleika at fáa børn Talid hevur gjøgnum 80-árini og nú eisini í 90-árunum verið á veg uppeftir, og í fjør nåddi Fleiri livssør enn nakrantíð tað higartil toppin, tå ikki færri enn 75 feroy ingar gjørdust lívssenr Av hesum vóru fimm mans og heilar 70 kvinn- ur. Somu tøl vóru í 1991 åvikavist fimm mans og 39 kvinnur og í 1990 fimm mans og 46 kvinn ur Um ein ynskir at ger ast lívsserur, skal serligt loyvi fáast ul tess. Ein slík umsókn vidgjørd í eman sokallaðan sten lísatiónsneynd. Hendan hevði í fjør tilsamans fjúrtan fundir, har tey 75 lívsseru í fjør fingu åt aðar sínar umsóknir r mee — Landslæknin verið á fleiri skeiðum og fund- um uttanlands í 1992 Innan øll umráði er tað av týdningi at fylgja við | menningin uttanlands | og at fáa íblástur og lær | dóm frá eðrum. Hetta | hevur Hegni Debes Jo | ensen, landslækni, eis | im åsannad, og ulsamans | var hann í fjør seks ferðir | avlandinum á skeiðum | fundum og ødrum, 13 | hevur við embæti hans | ara algera | Í februar mánaði var | hann á mimembæus læknafundi i danska heilsustynnum um fyri byrging og aftur í apríl á fundi har um viðgerð av kærum og ðrum. Tvær ferðir var hann í novem ber mánaði á mimem bæusfundi — fyrru ferð var tað fundur fyri em bæuslæknar, ið hava við umsiting at gera, og ta seinnu ferðina var tað fundur um umhvørvis medisinskar spurningar Í døgunum 22. ul 2å apríl í fjør var læknin um medisinaldirektør fundi í Helsingfors, og 22. og 23. oktober var hann á blaðsyórnar fund: i NOMESKO (Nordisk Medicinalstaususk K muilé bløm lands á norðurlendsk ið hesaferð var í Stockholm bj Hegni Debes landslækni Joensen Seks folk i Føroyum valdu i 1992 at taka lívið av sær Tey sidstu tiggju år- ini hava tilsamans 48 fólk i Føroyum tikid livid av sær sjålvum. Millum teirra eisini ein franskur sjómaður Árið 1992 gjørdist tað árið, tá talið á teimum, ið valdu at taka sítt egna lív — doyðu fyri egnari hond — aftur var á veg uppeftir. Tilsamans seks fólk i Før- oyum valdu hendan útveg- in, og er tað tað mesta síðani 1988, tá eisini seks før- oyingar tóku lívið av sær sjálvum. Í 1991 vóru teir fýra og í 1990 fimm í tali meðan bert ein føroyingur tók lívið av sær sjálvum í 1989. Tað mesta tey síðstu tíggju árini var annars í 1985, tásjey fólk doyðu fyri egnari hond Í árunum frá 1983 il 1992 hava ulsamans 48 fólk í Føroyum valt sjálvmorð sum ein seinasta útveg. Av hesum er ein franskur sjó maður Teir ulburðirnir i 1992 vóru hesir Ein 52 ára gamal maður doyði av nitrazepam- og rúsdrekkaeitran. Evmå nitra zepam er nervaheilivågur, eitt slag av stesolid, ið van- liga ikki er vandamikið í sjálvum sær, men kann vera tað saman við rúsdrekka Ein 42 ára gamal maður doyði av truxaleitran. Trux al er heilivágur, 18 mest verdur nyltur av måanio depressivum fólki. Og tað er eisini evnið saroten, 18 en 59 ára gomul kvinna doyði av Ein $1 ára gam! maður doyði av løstunum, tá hann datt oman i brattlendi, með an ein 17 ára gamal maður skjyt seg við einari seyða byrsu og em 52 ára gamal maður skjeyt høglbyrsu , » … seg YIÓ Einar hj