leygardagur 27. november 1993síða 12

Síða 12 - Vit, sum eru gomul í dag, hava bert upplivað upp- gangstíðir. Tí er tað eisini sera torført hjá nógum at skilja, at vit nú skulu drag- ast inn í samfelagskreppu- na. Hetta sigur Edith Dahl í Havn, sum í løtuni er á Hvíldarheiminum. Hon ætlar sær niðan í Norður- landahúsið á celdradøgu- num í vikuskifunum. Hon er frísk og ferðug, og kann svara fyri seg. Onøgd við eldrapolitikkin Edith Dahl dylir ikki, at hon er sera ónggd vid eldra- politikkin, sum nú verður førdur. - Politikarnir mugu seta seg niður og umhugsa, hvar teir aðrastaðni kunnu skerja og spara. Teir kunnu ikki leggja eftir tí veikasta liði- num, sum eru pensionistar, gomul og sjúk, tí har er einki at fara efur, sigur Ed th Dahl ur Immu ni vmiskt, hvussu Tad er sá eldri fólk hava tað Í dag mun Ul tíðina hjá mammu Tá gingu kvinnurnar ikki út at arbeiða onkur heima, vera um hana og tí var altíð kundi sum Eg minnist sjálvandi ei Simi tíðina, tá tey gomlu liv du av náði inni hjá børnu num, men so kom fólkape nsiónin, og tá kendu tey gomlu seg meira sjálvstað- ug, og kundu lata eitt ískoyti til húsarhaldið Vit kunnu bert ikki sam anbera eldri tíð við okkara, tí nú eru umstødurnar so nógv, nógv ødrvisi, sigur Edith Dahl. Gomul tola Ikki ótryggleikan - Tað hevur stóran týdning fyri tey gomlu, hvussu tey hava havt tað gjøgnum lívið, tí tað setur dám á eld- radagarnar. Hevur tú havt strævið liv, so tolir tú ikki henda ótryggleikan, at tú ongantíð veit, um tú hevur nóg mikið ul mat og heili- vág. - Nú hava politikarnir lagt skatt á pensiónina, umframt at heilivágur er vorðin dýr- ari. Eg havi tørv á tablett- um, sum kosta tvær ferðir so nógv í dag, enn áður. Tað er ein postur, sum nógv ikki tola, tí tey hava so lítið at liva av frammanundan. - Politikarnir mugu finna aðrar leiðir at fáa pening inn, enn um pensiónina. - Tað sigi eg, hóast eg siti gott og fjálgt á hvíldarheim- inum, og fái alt upp í hend- umar. Kortini vil eg átala eg førda politikkin, ti so nógv onnur eru illa fyri, og tí viðurskiftini hjágomlum í dag er nógv versnað, sigur Edith Dahl. Nr. 227 — 27. NOVEMBER 1993 Nú eru árini mong og livsroyndirnar drúgvar: Tey eldru mett I Edith Dahl Edith Dahl: - Eg minnist sjálvandi eisini tíðina, tá tey gomlu livdu av náði inni hjá børnu- num, men so kom fólkapensiónin, og tá kendu tey gomlu seg meira sjålvstødug og kundu lata eitt ískoyti til húsarhaldið. Vit kunnu ikki samanbera eldri tíð við okkara, ti umstød- urnar eru so nógv, nógv ødrvisi Ungu ættarliðini hava sitt at stridast við - Her hugsi eg um rgktar- sjúklingar, gomul og hjálp- arleys, sum eru cinsamøll heima, tí einki pláss er fyri teimum aðrastaðni. Heimahjálparin roynir at gera sitt arbeiði, men hon er smábýtt millum heimini, og hevur nærum bert stundir at venda á gólvinum, áðrenn hon fer avstað aftur. - Tey avvarandi eru nú eisini verri fyri. Um tey vil- du hjálpt teimum gomlu, so havatey ikki ráð til tað. Eis ini ungu ættarlidini hava sítt at stridast við. Tað er ikki tí tey skúgva ábyrgdina frá sær, men tí tey ikki megna tað. - Sjálvandi eru ikki øll gomul fólk illa fyri, men har illa stendur til, er ringt, sig- ur Edith Dahl. Edith Dahl hevur eina 83 ára gamla systir, sum er púra óhjálpin og liggur í seingini heima. - Einki pláss er fyri henni, og tí noyðist hon at liggja heima. Heimajhálpin kem- ur til hana, men familjan noyðist at gjalda fólki fyri at sita hjá henni fleiri tímar dagliga, tí hon ikki kann vera einsamøll. Neyðugt at stovna fleiri heim fyri gomul - Nú noyðist dóttirin at flyta inn til mammuna, fyri at hon ikki skal liggja einsamøll um náttina. Tað er ófor- svarligt at lata hana verða einasamalla, tí hon er so ússalig. - Eg haldi at tað er neyð- ugt at stovna fleiri heim, har gomul og sjúk fólk kunnu krónum og oyrum - Ongin spyr um, hvønn tørv tey gomlu hava. Tað verður bert tosad um, hvussu nógv alt kostar, sigur 79 ára gamla vera. - Eg veit ikki, hvat polit ikamir hugsa, men tað kann ikki vera rætt, at sjúk fólk skulu liggja cinsamøll um náttina, og koruni er tað vanligt at gomul liggja púrt einsamøll heima, men tað er óforsvarligt í nógvum før um, sigur Edith Dahl Heldur tú at eldra dagarnir kunnu beta um umstødurnar hjá gomilum og sjukum í du Eg veit ikki, men sjálv andi er tað sumbrandi fyri tann einstaka at sleppa út, hitta onnur, og at tosa um síni vidurskift Konufólk hava meira umsorgan enn menn - Hvat heldur tú um, at einki konufólk er umboðað á pallborðsfundinum? Tað er út av lagi ván aliga skipað fyri. Tað er nú einaferð soleiðis: menn duga ikki so væl at síggja hvønn tørv gomul hava. - Tað hevði tí verið meira náttúrligt, at td. heima- hjálparar, sjúkarsystrar og aðrar kvinnur, sum eru um tey gomlu í gerandisdeg- num, sótu við slíkt pall- borð, sum vita hvat málið snýr seg um. - Kvinnan er tann, sum hevur skil fyri og dugur at hava umsorganfyri sínum, á heilt ødrvisi háu enn menn. Tað er ikki at leggja monn- um til last, men tað er bara so, sigur Edith Dahl. - Hava tey ungu ikki somu virðing fyri teimum eldru, sum t.d. tit høvdu í sínari tíð? - Eg haldi, at vit hava hug at leggja teimum ungu ov nógvar lastir til. Eg havi ið hvussu so er bert alt gott at bera teimum ungu. - Tosar tú til kenslurnar við tey ungu, so vita tey, hvussu tey skulu bera seg at móti okkum gomlu. - Tey ungu kenna kanska ikki ábyrgd á sama hátt sum vit gjørdu, men tað er eisini tíðin og nógv broytta fam- iljumynstrið, sum er atvold- in. - Hóast tað sær út sum óvilji, so er tað ikki rætt at Tíðindablaðið CH siga, at tey ungu eru á- byrgdarleys. Veruleikin er tann, at tey ungu eisini eru so hart fyrispent, at tey ikki altíð eru før fyri at taka sær av teimum gomlu. - Eru tey gomlu merkt av ringu tíðunum? - Tað eru tey avgjørt. Tað sæst einamest av, at tå vit hittast, so verður nærum bert tosað um vánaligu tíð- imar. Ótryggleikin valdar nógvastaðni, tí gomul fólk tola ikki slíka afturgongd. Tey falla skjótari í fátt enn tey ungu. - Hava gomul so ongan góðan at halda seg ul, so er tað tungt at bera, eins og tað er lítið hugaligt at liggja teimum ungu til byrðu í dag, sum ikki hava nóg mikið til sítt egna. Takið konufólkini við í ráðum Hevur tú eini góð ráð til poluikaran í dag? Fer Skulu finna sær eitt skilagott konufólk, sum kennir vidurskiftini og tørv in hjá teimum eldru, og sum er før fyri at geva teimur vóð ráð Tad kann ikki vera rætt at vit skulu góðtaka at gom ul verða mett í krónum og oyrum, og ikki efur tørvi heldur Edith Dahl Orð; Dagny Mynd: Kalmar ——— | Gummistyvlar 149,- Gummiskógvar Termodraktir | 875, 39-4f | Bjargingar- DON. LL … | | = Í | P/F PW-ÍSINKRAM | | FR-660 Søldarfjørdur | Tlf. 41166 - 84166 | THOMSON LANDSINS LÆGSTU PRISIR il Dygdar sjónvarp i nógv- um ymsum støddum og sniðum SatrOnic Saltangarå Tlf. 48940