týsdagur 30. november 1993síða 14

Síða 14 Nr. 228 — 30. NOVEMBER 1993 Virðing og samband millum ættarliðini Vit prenta her setanarrøduna, sum Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður í almannamálum helt, tá stevnan Eldra- dagar 1993 varð sett í Norðurlanda- húsinum ðu pension:star — góða samkoma! * r r {Ullr rá ” undt Ana u i iritg du teir unid øgda ndad nedan g orð, id slek r 4 i 7 talu< efur Heðini Brú, og burtur úr hesum brotinum er yvirsknfun ul »Føroysku eldradagarnar 1993« tikin: »Gott er at kenna hitan av hondum, ið sleptu« Góðu pensionistar. Erliga vil eg siga, at eg síggi tað sum ein stóran heiður at kunna fáa møguleikan at seta hesa ráðsteynu, sum ta fyrstu av sínum slag í Føroyum, og skal tað verða min vón, at nakað kemur at sita eftir bæði hjá poliukarum, pensionistum og annars fólki flest Nøkur dimm og gráskýggjeru ríkin inn í føroyska gerandisdagin. Vit uppliva eina tíð, sum fyri okkum, ið enn eru á miðalaldri, er tann daprasta, vit kenna. Men fyri tykk- um, sum eru pensionistar, er henda tíðin ein endurtøka av kreppunum í tríati- og fimti- årunum. Tess betur duga pensionistarnir eisini at meta kreppuni, hóast teir eisini merkja hana. + Dag og dagliga hoyra vit um ræðuligu på. fylgjurnar av kreppuni. Vit hoyra um virkir, ag ið fara á húsagang. Vit hoyra um skip, ið 23. fara undir hamaran. Vithoyraum bankar, ið ++'eru í kreppu. Vit hoyra um hús, sum verða seld á tvingsilssølu. Vit hoyra um fólk í hundraða tali, sum flýta av landinum, og vit hoyra um eitt met høgt arbeiðsloysi. Sam- =- Stundis hoyra vit um sparingar á øllum øk- um, og eisin: hoyra vit um øktar byrðar, ið „verða lagdar oman á herðarnar á skatt- aim Bjaldarunum. UN Y FK; Stutt kann sigast um samtelagsstøduna í tørovum í dag jon setur risakrøv ul hvønn einstakan av okkum. I roynd og veru 1 royndartíð fyri tað førovska fólkið, nú tað sansar at:allastaðni Kendi svenski politikarin Olof Palme hevur einaferð sagt, at poltukkur er at vilja wovungar Uttan iva sera beinrakið sagt ut vilja nakað er gjarna tengt saman við um KOSUNaðI 10 KOSEL ikra Inoarhga løtu, hóast tær eru faar vUr all ui HUKATT ugsað um hvussu spennandi og inspirerandi og kon truktivt poltuska arbeiðið man hava verið tey góðu árini, tá pengar enn voru í Føroy- um. Ein poliukan í dag hevur ikki møgu leika at taka orðini hjá Palme til sin í sama mun. Uppgávan nú er sum frægast at verja. Frá fyrr at kunna raðfest tað, sum skuldi byggjast upp, situr tú í dag og raðfesur tað, sum skal halda uppat at virka, ti ráðini ikki longur eru ul tað So hetta er sanniliga eisini ein sonn royndartíð fyri poliukararnar. Tað hevur altíð verið lættari og hugabetri atbýttút, heldur enn sum nú at taka innaftur. Tó er kravið ul okkum í dag meira at duga á at skyna, hvat er vert at varðveita, og hvat kunnu vit vera fyriuttan. Sanniliga ikki nak- að lætt val. So dagsins politikkur er ikki so nógv »at vilja« men heldur »at verja< sam- felagið á ein slíkan hátt, at tað framvegis kann kallast eitt vælferðarsamfelag, um kanska nakað repað Sjálvsagt eru her økir, sum tit pensionist- ar meta, at vit møguliga ikki verja nóg væl, men høvi býðst í morgin til at viðgera hesar spurningarnar. Eg havi mangan eisini hugsað um, hvussu vit fara at hugsa, tá ið kreppan hasar av. Her eri eg sannførdur um, at vit fara í okkara privata lívi at raðfesta ødrvisi. Eg ivist onga løtu í, at vit fara at finna onnur virði í lívinum, enn tey vit høvdu, tá ið Umleid 500 fólk vóru stødd í stóra salinum í Norðurlandahúsinum í vikuskifiinum “ Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður ; x num Tal eldraárini fáa Citt gott innihald verðin< var um at taka okkum av fótum Og júst sum fuglurin Føniks lætu sær á upp úr øskuni, so heyja seg upp nýggj hug- tók sum eitt nú lívsvirði. Tað er alt meira vanligt at hoyra fólk leggja dent á annað enn tey materialistisku virðini Innast inni trúgv eg, at vit aftan á krepp- una fara at hava eitt nógv sunnari og betri innihald í okkara tilveru. Ein uggi er so, at alt hevur eina tidarav- marking — eisini kreppan. Men nú skal eg ikki bert tosa um krepp- una og hennara sváru fylgjur, og heldur ikki, hvussu vit frægast eru før fyri at varð- veita vælferdarsamfelagid Føroyar ul betri tíðir, tí tað kunnu vit eisini gera á fundinum í morgin. Góðu pensionistar — hesir báðir dagar eru tykkara — so lat okkum tosa um tykkara vid- urskifti og um tey viðurskifti, ið okkum bíða, tá ið vit verða pensionitar. Tað er vorðið alt meira vanligt, at tosað verður um lívsvirði, og her hugsi eg serliga um lívsvirðið hjá okkara pensionistum. Sjálvandi eru tey gomlu størsta aku við í eldrapolitikkinum. Tað, at ein er virkin, so leingi kreftirnar eru til tess, er besta trygdin fyri, at eldraårini fáa eitt gott innihald. Ofta verður aldurdómurin roknaður sum nakað, ið ikki er serliga vakurt ella attrak- tivt. Vit vilja helst ikki verða mint á, at deyðin bíðar okkum — tískil er aldurdómur- in ikki tann náttúrlig: parturin av lívsgongd- ini sum hann sjálvandi náttúrliga skuldi verið. Nógv síggja tey gomlu sum ein stóran og gráan bólk, sum tørvar áræði og áhuga fyri lívinum rundan um tey. Tey eru ofta einsa- møll og hugtung, og nógv okkara hava hug ul at vísa samkenslu, vit vísa eitt alt ov stórt hjálpsemi, og mangan tosa vit við tey gomlu sum við barnagarðsbórn. Treyðugt vilja vit lata tey taka ábyrgd av egnum lívi. Men fyri mong er aldurdómurin ein tíð, sum er eins góð og mennandi sum bam- dómurin, ungdómurin og manndómurin kann vera tað. Tí eru tey gomlu líka so fjøl- broytt og líka so négv einstaklingar, sum menniskju í øðrum aldursbólkum eru tað. Mong okkara hava eisini ta fatan, at tey gomlu keða seg og ikki duga at stytta sær stundir. Og mong, sum júst eru pensioner- að, kunnu eisini merkja tað á henda hátt , ; , , L, + På ro . , at ein er virkin, so ieingt Sum krefu Tidindabladid CL Sjálvandi eru tey gomlu aktivid í eldrapoliukki rnar eru {ll less, er Þe Men aldurdémurin eigur heldur at vera tann tíðin, sum gevur møguleika ul at fara undir tiltók, man annars áður ikki hevur havt tíð til. Nýggj ultøk og nýggj arbeiði, sum eru óroynd. Eisini skulu vit vita, at vit øll eiga evnir, sum vit ongantíð hava gjørt brúk av og sum tískil skulu finnast fram Við øðrum orðum, tað snýr seg um at liva lívið, tí vit fáa ikki møguleika at angra, tá ið vit liggja og skulu siga lívinum farvæl. Pensionistafeløgini hava fingið stóra undirtøku kring alt landið, og tað er tí, at tey hava prógvað, at tey veruliga liva upp til endamálið. Nógv av hesum feløgunum eru sera virkin og taka lut í dagsins kjaki, og hava hesi viðurskifti havt ávirkan á tann einstaka pensionistin, soleiðis at hesin eis- ini er vordin meira virkin. Feløgini syrgja fyri, at limirnir ikki sleppa at fella í fátt, men við ultøkum heldur tey virkin. Fyri ein sunnan eldrapoliukk hava hesi felag ómetaliga stóran tydning. Nú skal eg ikki siga, at bingo er eydnan í aldurdómin- um, og kundi eg persónliga ynskt, at feløg- ini gjørdu sína ávirkan munandi meira gald- andi í samfelagsspurningum. Henda ávirk- an, borin fram av lívsroyndum, hevdi verið ein tiltrongdur og neyðugur partur av sam- felagskjakinum. Tá høvdu tit ikki flýtt okk- um eina tóma tægu, og kundu vit yngru tá borið vidførid longur fram á vegin. Fyri nøkrum er lívsvirði tað ikki at vera til yvirs. Fyri onnur er tað at ferðast, og fyri uppaftur onnur er tað at hava avgerðarrætt yvir sær sjálvum. Lívsvirði kann bert met- ast av teimum gomlu sjålvum — og ikki ødr- um. Men lívsvirði er ikki bert tað, ein sjálvur er harri yvir. Tað kann fyri nøkur vera hetta at vera saman við menniskjum, ein sjálvur hevur valt, tað er at vera saman við menn- iskjum, einum dámar, ella at búgva, har ein ynskir. Lívsvirði ereisini tað, sjálvur at fyri- skipa tí dagliga degnum. Tað kann eisini vera eitt smil frá øOrum menniskjum ella at verða fevndur av fólki, sum dåma ein og eru góð við ein. Tað er ein torfør tíð, vit liva í. Tíðin er torfør fyri okkara børn at búnast í, tíðin er torfør fyri tað einstaka húskið at skapa tryggleika og samanhald í, og tíðin er torfør — sta trygdin fyri, at He EL |