mikudagur 1. desember 1993síða 2

FRÆLSI-— JAVNAÐUR — BROÐRALAG 66. ÁRGANGUR " Fyritaksstjóri Kisan Dabí Joensen - Térfinn Smith - | Uppseting PA Sesiakuri Argjum 110 Tórshærn Ljósmyndari: Kalmar Líndenskor Hilmar Jan Hansen - Prent: Pt Pressan 1881 | Teisíon: 11828 Telefax: 14720 Nevndarsessir! NÚ hava vit upplivað so nógvar skelkir í samfelagnum hetta seinasta árið, at tað skal nógv ul fyri at fáa fólk at gerast kløkk ella bilsin av nøkrum sum helst Stóru bankarnir missa eginkapital, og nýggj innspræning verður gjørd frá almennari síðu. Fossbankin stongir med alla og fólk missa pening og arbeiði. Soleiðis kundi verið hildið fram. Mitt í øllum hesum meldrinum fáa vit so at vita, at stjórin í Fíggingargrunninum heldur tað vera eitt gott hugskot at velja fiskivinnustjóran í Tinganesi í nevndina í Føroya Banka. TEY eru helst mong, sum ikki hava givið sær stórvegis fær um hesi "smá" tíðindi, tí her er so nógv annað. Men spurningurin er, um tað ikki júst er rætt at stegða á og hefta seg meira við júst hetta nevndarvalid. Ikki tí at maðurin eitur antin hetta ella hatta, men meira út frá spurninginum, um tað í heila tíkið er sambærligt at lata ein av hægstu em- bætismonnunum í Tinganesi, sjálvan fiskivinnustjóran, røkja ein nevndarsess í einum av bankunum! IKKI so lítið av rumbli hevur annars staðist um júst hetta at velja lykla- persónar í samfelagnum í eitt banka- nevndir. Tosað hevur verið um inhabilitet, um hetta at velja persónar í slíkar nevndir sum hava ov mikið at gera frammanundan og so hetta at velja velja persónar, sum hava verið við í yvirbjóðingini í 80-unum og ovurbrúk- inum at umsita týðandi nevndarsessir oman á tað heila. Vit sóu, hvat hendi, tá stjórin í SEV varð valdur til nevnd- arformann i Føroya Banka. Hann mátt seinni taka seg aftur so ella so. At fiskivinnustjórin í Tinganesi nú hevur játtað at fara í nevndina í sama banka kann tykjast mongum ovboðið. Ti - er tað ikki vandi fyri, at hesin persónur skal ul at tæna fleiri harrum - lands- stýrinum ødrumegin og bankanum hinumegin. Spurningurin er um ikki fiskivinnustjórin kemur at vera in- habilur fyri tað fyrsta í bankanum, síðani í Tinganesi og harnæst á báðum stóðum í senn! Ber tað í heila tikið til hjá einum persóni í einum so tydningarmiklum almennum starvi eisini at kunna røkja åhugamålini hjå einum banka? Eftir okkara tykki er hetta líuð sambæriligt. Við blaðið í dag sigur sami maður, at hann hevur ikki havt stundir rættiliga at umráða seg, men er talan um åhugakonfliktir, so er talan um eina nýggja stødu, sum landsstýrið má taka stæðu til. Tað eru so hansara orð, men spurningurin er eisini, um ikki embætismaður í so týðandi sessi átti at gjørt sær hetta greitt longu áðrenn hann í heila tikið játtaði at taka við starvinum! TAÐ undrar annars, at fyrispurningurin frá Fíggingargrunninum ul fiskivinnu- stjóran at taka við slíkum starvi kemur so seint sum bert fáar tímar, áðrenn eykaaðalfundur verður hildin. Annars undrar tað okkum eisini stórliga, at sami Fíggingargrunnur, sum jú er tann, ið hevur stóran part av valdinum í Før- oyum í dag, skal loyva sær at útnevna varastjóran í Den Danske Bank til nevndarformann f Føroya Banka. Her skilja vit ikki logikkin: um somu tíð sum danski bankin sleppur sær undan skyldum sínum í Føroyum og hann annars er komin í sera ringt ljós millum føroyingar, so tekur leiðslan í Figginga- rgrunninum uttan at spyrja nakran eftir og velur varastóran í danska bankanum í oddasessin í Føroya Banka. HVAT gongur fyri seg spyrja mong? Hvat hendir veruliga aftanfyri leiktjøldini og hvørja ávirkan hevur landssins stýri í heila ukid á tær stóru avgerðirnar, sum verða tiknar um framtíðina hjá hesum samfelagnum kundi verið spurt! Og hví skuldi Fossbankin nú bráddliga avhøvdast kunnu vit halda fram við at spyrja! Var tað rætt og náttúrligt at gera tað ella var hetta bara ein roynd frá “ókendum kreftum” at forða einum banka við út- lendskum kapitali at fáa fastari fótafesti í framtíðar Føroyum? Og nú so lítið fæst at vita og øll bara mugu taka til gitingarnar, so verður aftur og aftur spurt: er alt hetta bert ein liður í einum stórum “komplotu" um rikidømid í undirgrundini, ella er alt hetta sum hendir veruliga tað skilabesta at gera í eini roynd at fáa hetta land á føtur aftur??? T SPURNARTEKINI eru mong og tey bara rúgva seg upp. Alt ímeðan hetta hendir flyta føroyingar av landinum og føroyingar flyta eisini pengar sínar av landinum. Einki sýnist at kunna halda teimum aftur, tí her er einki at vera verandi til. Og tað eru longu tey, sum meta støðuna so ålvarsama, at tey samanbera hana við, tá írar máttu rýma til Amerika undan fåtækradøminum og høpisleysu støduni í heimlandinum! MIKKELSEN verður sagdur at vera sterkasti maður í Føroyum í dag. Tað er hann sum avger gongdina. Valið av neyndarlimum og formonnum í bank- unum eru bert brikkar í einum stórum talvi. Harra Mikkelsen: er tað so og er tað rætt, at hver tann einasti leikur í hesum talvi fyri langari tíð síðani er umhugsaður? Hvat er tað út vilja við framtíðar Føroyum og føroyingum, tit, sum í veruleikanum hava buktina og báðar endar!!! Tú skyldar Føroya fólk eitt svar upp á hesar og so mangar aðrar spurningar. Og somuleiðis til aftur- vendandi spurningin: heldur tú teg hava - nú eftir einum ári sum stjóri í Fíggingargrunninum - nóg gott innlit í føroyska samfelagið og ti, sum tænir hesum samfelag best , til at taka stórar avgerðir, sum ikki bert fólk í dag, men so sanniliga eisini komandi ættarliðav føroyingum koma at liva undir? Og til landsstyri og løgting: hvat vita tit og hvat meta tit - og hvørjar leikir hava tit umhugsað í komandi tíð? upptskuroyndum og endalig- um royndum eiga ikki at slak- ast (rætt einum vissum persóni lítlafingur...), men um nakað heldur gerst effektivari. (Og sleppið øllum misskiltum/und- irbrotligum minnilutakenslum um, at føroyskt er ikki eins gott og onnur mål. Føroyskt er nógv betri, um nakað). -Lesarabrøv ; Gevid børnunum mergjada fødslu, bædi handaliga og andaliga Ringid! - og vit skriva (O11820 Vár í Olavsstovu meinar, attað er best, at eitt barn sjálvt velur sína andaligu fødslu, (= bøk- ur). Í veruleikanum verða tað tá onnur, ið velja fyri barnið, tí barnið kann bert velja ímillum tær bøkur, ið tøkar eru. Dentur eigur í úrvalinum altíð at verða lagdur á (góðar) føroyskar bøkur, fyrst og fremst. Síðani íslendskar ella enskar, ið jú líkast nógv meira føroyskum viðurskiftum. Tann ógrundaði, ératinelli, ið nøkur hava ímóti góðum, føroyskum talu- og skriftmáli og orðum, hesin ill- vilji er ein gamaldags, púra reaksjoner deyðvekt, ið nøkur, sum altíð reflexivt eru ímóti tí nýggja og rætta, dragsa við sær. Tó kunu hesi eins lítið forða óspiltum føroyskum at vinna fullan frama. Sum aftur- haldið í sínari tíð orkaði at forða ti nýggja rock'n roll dansinum, ið spjaddist um all- an vesturheim og longur. Byggjum á klettagrundina. Tað er longst sum best. Spell, at íslendingar, ið koma hendan vegin, tala danskt ella norskt/ svenskt, men ikki íslendskt ella føroyskt. Fólk undirmeta seg sjálv, um tey halda seg onki íslendskt skilja. Íslendingar skulu tala ein mun skilligari og ótíttari enn vant. Føroyingar skulu gera sær ómak at lurta væl eftir. Tá man tað mesta/alt verða væl skilt. Tað ger onki, um ikki øll tala, føroyingar hoyra, er reip-rennandi havra suppa, ella mjólkarvatn. Tað er sunt og gott at fáa ektaða sunna turra ella roykta, ella aðra harða fødslu, sum tå tyggir sjálvur væl við jakslum tínum. H. K. Lakxness, kendur ís- lendskur Nobel-prísvinnari í bókmentum (og hann skrivaði bert á rót íslendskum, uttan hvat sum henda seg kundi, onkra enska grein). H. K. Lax- ness skrivaði í eini grein, at tey børn, ið byrja mentabreytina við: Lítla, gula hønan fann ræ. Tað var lítið fræ, tey børn standa seg verri í lívinum enn hini, ið byrjaðu lestur við at statla seg igjøgnum. Munsters hugleiðingar, ella: Ísland, far- sælda Frón, eftir Jónas Hall- grímsson, er H. K. Laxness á beinari leið. Vár vil lata børnini sjálv velja andaligu fødslu sina. Hvussu við tí handaligu fødsl uni? Um barnið einans vil eta kongabomm ella bismarks bollar ella bróstsukur ella sukurlátu ella anna sukur, skal barnið so fáa sín vilja? Og um barnið einans vil drekka jolly- kola ella koka-kola ella pepsi kola ella sodavatn, onki annað, skal barnið eisini tá fáa sín vilja? Skulu foreldrini ikki blanda seg upp í, ti »barnid veit sjálvt best<? Men flestu for eldur munnu tó hugsa, at barnið eigur at fáa mergjaða, sunna fødslu, bæði andaliga og handaliga. Men tað er ábyrgd arleyst, um barnauppalarar/ foreldur siga vid børnini: Pass- ið tykkum sjálv, gerið alt, sum titvilja, út vita best. Verjar (for- eldrini) barnanna blaka tá ábyrgdarskyldu sína frá sær. Frá ti at børn verða fødd, til tey eru myndug, mega tey læra rættan atburð og alt. Tað læra tey ikki av sær sjálvum, men verða ógvuliga nógv ávirkað av umhvervinum (foreldrum/ systkjum/vinum/sðrum), með- an tey mennast og vaksa. Gerið ikki sum eftir gamlari søgn, Psammetik, Egypta kongur, sum fyri at vita hvat mål varð talað, avbyrgdi 2 neyðars børn frá tey vóru fødd, til 12 ára aldur. Tástaðni fingu tey loyvi at koma saman við ødrum. Men tå dugdu tey sjálv- andi onki at tala. Eittans orð dugdu tey, tað frýgiska BEKA, týðir breyð, og hetta frýgiska orð rópaðu bæði børnini, aftur og aftur. Symbolistiskt kann tað tulkast, sum um tey rópaðu eftir andaligari fødslu. Men Psammetik kongur útlegði úr- slitið so, at frýgiskt er elsta mál heimsins, men tí er onki hald í. Foreldrini hava alla ábyrgd- ina, bæði handaliga og anda- liga, av børnum sínum, til tey eru myndug. Foreldur eiga at stuðla og vegleiða síni børn. Børn hava altíð brúk fyri atonkur er (veru- liga) góður við tey. Og at lata bømini gera akkurát sum tey vilja(taðer í lagi við hvert, men ikki altíð), tað er misskilt góðska, ella likasæla. Krøvini í føroyskum í øllum til: A NR } Á 7 Sjúrður Jógvansson TROLARI Ynskist 35—45 m hekkutrolari ynskist til keyps vid ongum reidskapi. Skrokkur og maskinari mugu vera í góðum standi. Áhugi er eisini fyri ødrum stállínuskip- um í somu stødd. Vinarligast sendið uppl. og prísupp- skot (á skandinaviskum ella enskum) Fax. no. (009) 46 8 7103090 ADC. reisøn Láarvegur 14 - Tórshavn Tlf. 15828 - Fax 15893 1 ARBEIDSHANDSKAR til oll endamál — bæði á sjógvi og landi