týsdagur 4. januar 1994síða 2

Blaðið og nýggja árið TORFØRU tíðirnar merkja eisini blað- útgávuna í Føroyum. Vit hava hesi seinastu árini sæð, hvussu fleiri av blødunum hava verið noydd til at steðga útgávuni, ja rætt og slætt eru vorðin nidurløgd. Blaðdeyði er annars ikki nakað ókent fyribrigdi kring allan heimin og tí er tað heldur ikki nakað óvanligt í tí, at eitt lítið samfelag sum okkara ikki orkar at bera so mong blød, sum vóru fyri bert fáum árum síðani. Dagblaðið, Tingakrossur og Friu Før- oyar, ið hava verið - um ikki gerandis gestir - so kortini vikublað, eru ikki útkomin ella hava ligið í dvala í stytri og longri tíð. Óvist er hvussu lagnan verður hjá hesum blødunum og um tey í heila tíkið koma útaftur. Megna tey tað ódnartak tað er at byrja útgávu av nýggjum, so skulu tey vera vælkomin. Tess fleiri eru við í kappingini um at gera tað dygdarbesta blaðið tess stórri er avbjóðingin. HÓAST tað er eydnast Tíðindablaðnum Sosialinum at koma út fimm ferðir um vikuna alt árið í fjør, so hava vit eisini merkt ringu tíðirnar. Eitt nú hava vit verið noydd til at avmarka síðutalið fyri harvið at minka um pappírútreiðslurnar. Hetta hevur sjálvandi nervað blaðið í ávísan mun, tí vit hava ikki kunnað tikið okkum so væl av gllum tí innsenda tilfarinum. Nógvar greinar eru tí ikki komnar við í blaðið. Hetta er tó tilfar, sum kortini hevur fingið innivist í ødrum blødum. Tad skal vera vón okk- ara, at áhugin fyri blaðnum fer at vaksa so mikið nógv í hesum árinum, at vit eisini vera før fyri at økja um síðutalið og harvið geva út eitt meira fjølbroytt blad. ÆTLANIN er ikki at fremja stórvegis broytingar í hesum árinum, men okkurt er, sum vit fara at royna at betra um og eisini verður okkurt nýtt í blaðnum. Tað at koma út nærum hvgnn dag í viku krevur nógv av gllum starvsfólkunum og teimum mongu, sum kring landið geva okkum eina hjálpandi hond. Ikki minst hevur tað alstóran týdning fyri rakstrarliga úrslitið, at blaðútgávan er stødug og til tíðina. Fimm-daga útgávan er enn rættiliga nýggj, og tí hava vit eisini í fjør stríðst vid at fáa blaðið út rættstundis. Vit halda, at vit nú hava so mikið drúgvar royndir at byggja víðari á, at vit fara at tora at lova okkara lesarum og teimum, sum fáa blaðið út í hvønn krók í landinum, at blaðið fer at koma út til avtalaða tíð. EITT er so síðutal og útkomutíð. Annað er so innihaldið. Her vilja tað sjálvandi vera ymsar meiningar, og vit vilja fegin lurta eftir øllum atfinningum, sum vit vilja brúka til nakað positivt. Hetta at taka í egnan barm - at vísa teimum atfinningarsomu virðing og alla tíðina at hava sum stevnu: at tú kanst gera eina enn betri vøru - verður ein partur av okkara gerandisdegi í hesum árinum eisini. Eitt gott blað er úrslitið av einum “veksulvirkningi" millum tey, ið gera eitt blað, og tey, ið skulu lesa tað. FØROYSKA pressan hevur í farna ári fingið nógvar ábreiðslur fyri at vera ov negativ. Hesin kritikki kunnu vit taka undir við og vilja eisini vit taka hann til okkum. Hóast tað vissuliga er orsøk til at vísa á vánaligu støðuna í landinum og gongdina, so megu vit ansa eftir ikki at detta í ta veitina, at alt bara er svart oman á svart. Tað er ikki bara so. Vit mugu so eisini kenna tað sum okkara ábyrgd, at ikki allir upplýsingar, oll tíðindi og allar søgu bara eru vid til at taka vónina frá fólki, tí vigsuliga eiga vit nógv góð fólk, sum við sínum evn- um, vilja og dirvi eru før fyri at fåa hetta samfelagid å rættkjøl aftur. Harvid er ikki sagt, at pressan ikki eigur at vera krittisk og borandi. Hesi bædi eru tveir av grundarsteinunum undir eini livandi pressu og uttan teir er eingin pressa. SOSIALURIN fer í nýggja árinum at taka upp evni, sum hava atlit til støduna í samfelagnum og fara vit eftir førimuni at royna at lýsa hesi evni og spurningar so gjølla sum stundir og orka nú einafer er til tað. Vit fara eisini at halda fram við at bera lesaru feskastu og nýggjastu tíðindini úr øllum landinum, og vit fara at varðveita og útbyggja teir mongu føstu teigarnar í blaðnum so sum “Lýs- ingatorgið", “Um nøvn”, "Hygg og Hoyr", “Feðingar", “Gudsorðið" osfr. Eisini fer summarítrótturin at verða vidgjørdur eins professionelt og væl sum undanfarin år. Og ikki at gloyma so fara vit framhaldandi at halda lív í orðaskiftinum, sum kanska eigur at vera prioriterað fremri enn nakrantíð áður. Tað er júst í hesum ringu tíðunum, at brúk er fyri, at fólk flest bera fram sínar hugsanir. “Neyðin lærir nakra kvinnu at spinna" sigur orðatakið. Latið orðaskiftið læra okkum at koma víðari á ein sunnan og skila- góðan hátt, har vit hava jarðað gamlar syndir og ólukkur. Latið okkum hyggja frameftir og saman royna at byggja upp hetta landið, sum vit øll eru so góð við. Latið okkum - heldur enn dagliga at útnevna “skurkar" - saman finna fram nýggjar leiðir at ganga og harvið ruddað slóð fyri komandi ættarliðum. Hetta ber í sær, at pláss verður givið teimum ungu og teimum, sum hava royndir, dirvi og lívsvón at vera við til at byggja hetta landið uppaftur. Tí verður ein hin mest týðandi uppgávan í hesum árinum at skapa fortreytir fyri arbeiði her á landi og harvið at steðga fólkastreyminum av landinum. Tvørturimåti eiga vit at venda hesum streymi og skapa møguleikar fyri teimum, sum eru úti og nema sær kunnleika og royndir, at koma heimaftur at byggja landið uppaftur. KUNNU vit sum blað vera við til at fylla hesar karmar út, tå hava vit røkt okkara part av samfelagsskylduni. Latið okkum øll somul triva í tey so vælsøgdu orðini: spyr ikki hvat land títt kann gera fyri teg, men spyr, hvat tú kanst gera fyri land títt. Ein grundleggjandi for- treyt fyri fylgja hesum setningi er, at tú hevur eitt land og eitt fólk. Vit hava enn bæði tvey, hóast skuldin er stór og stødan ring. Tað ringasta er at fella í fátt og missa vónina. Við góðum fólki ber til at koma aftur á beint. Vit eiga eitt gott fólk og eitt ríkt land. Tað ræður um, at hesi finna saman og seta sær skynsemi, vit og skil sum stavnhald. Tí vilja vit sum blað hjálpa til við. Gevið húkinum meira Nú menn eru farnir at tosa um kvotabyti, sýnist sum at teir eru sera Ósamdir, og var heldur ikki annað væntandi, ti sum øllum kunnugt, so er veruleikin tann, at tað er alt ov lítið at býta. Og hví so er, tað vita eis- ini allir. Tað er ovfisking, og hvør ið hevur ovfiskað, tað vita teir eisini. Men alt sum kemur fram, bendir á sama borðið, at trolararnir skulu hava fyrsta rætt, og fáa tað mesat av kvotuni — teir sum hava niðurfiskað stovnarnar. Tá ið eg sigi soleiðis, er tað tí, at nú er stødan á Før- oya grunninum akkurát so- leiðis sum vit hava sagt og ávarað ímóti igjøgnum mestsum alla hesa gldina. Tað, sum undrar meg mest er, hví ið menn blíva við at tvíhalda um trolarar- nar. Tít.d. I.C.E.S. sigur, tá talan er um veiðu av kyrra- havstoski: (citat) >Eyðkent fyri hesa veiðu er, at trolið tekur munandi meira av smáfiski enn línan<. Verða framskrivingar av veiðuni gjørdar, um åvikavist lína 1: »Um ynskt verður at ella trol eigur at verða nýtt, koma teir m.a. fram til: undan ári, so verður veiðan í vekt hægri við línu<. 2: „við somu veidunøgd fiskar línan eldri og fiska- etandi fisk, sum aftur hevði býtt um tilgongdina, um predatión er avgerandi fyri tilgongd og 3: línan kann vera loyvd eftir at T.A.C. fyri trolarar er nátt< (citat endað). Og hyggja vit so igjøgn- um frágreiðingina hjá Bygnadarnevndini, so stendur m.a. á síðu 13 (citat): >Smáfiskur, ið beint er komin niður á botn, krógvar seg aftan fyri steinar og vgksur og millum korallir. Grót verður bert fyri ein part flutt av reiðskapi, og vøkstur undir Føroyum er mest á grunnum vatni, har troling ikki er loyvd« (citatendað). Og taðer tað, sum trolar- arnir gera. Teir flyta grótið, oyðileggja gróðurin, knúsa korallimar og hver veit hvussu leingi korallirnar hava um at vaksa aftur, 10 — 100 ella 1000 ár, um tær í heilatikið koma aftur. Og so er tað norðmaðurin Ásmund Bjordal, Hav- ØM ADT A stovnurin er støðugur år Aldursbýti á toski á prosentum í japansku trol- og línuveiðuni í Beringshavinum