hósdagur 13. januar 1994síða 6

Síða 6 Krahhameins- Nr. 8 — 13. JANUAR 1994 felagið 15 ár Komandi mánadag eru 15 ár liðin, síðani Føroya Felag móti Krabbameini varð sett á stovn. Í hesum sambandi verður móttóka í felagshølinum mánadagin frå kl. 15 til 17, har formaðurin Jákup Olsen býður vælkomin. Føroya Felag móti Krabba- meini hevur nú 15 ár á baki. Tað var stovnað tann 17. jan. 1979. Í nøkur ár høvdu ætlanir verið um at stovna eitt føroyskt felag fyri fólki, sum hevði áhuga fyri krabbameinssjúkum, við líknandi endamáli sum í hinum norðurlondunum. Í 1978 fingu nakrir limir í Lions felagnum í Tórshavn tað hugskot, at teir 3 Lions- klubbarnir í Feroyum skuldu stovna eitt føroyskt krabbameinsfelag, fáa tað í gongd og stuðla tí í byrjan. Felagið skuldi vera heilt 6- heft av Lions. Nakrir fundir vóru hildnir á heysti 1978, uppskot til viðtgkur varð gjørt og t. 17. jan. 1979 var stovnandi fundur hildin á Hotel Hafnia. Nógv fólk vóru á fundi, og ein nevnd fyri komandi krabbameins- felagnum varð sett. Nevnd- arlimir vóru: Johannes Thomsen, Mogens Eg- holm, Kirsten Olsen og Sanna Dahl Niclasen, øll úr Havn, Agnar á Dul úr Klaksvík, Zacharias Leitis- stein úr Runavík og Mari- anna Jensen úr Vestmanna. Varanevndarlimir vóru Anna Kristina Nolsøe av Tvøroyri og Leon Joensen úr — Sørvågi. Johannes Thomsen varð valdur for- maður, Agnar á Dul næst- formaður og Marianna Jen- sen kassameistari. Heitið á felagum skuldi vera: Føroya Felag móti Krabbameini. Seinast í januar var bræv við girokorti sent í hvørt hús í Føroyum, við åheitan um at gerast limir og senda limagjald. Åheitanin fekk ógvuliga góða undirtøku. Á fyrsta nevndarfundinum t. 26. mars sást, at nú vóru skrásettir um 1.800 limir, og inngoldið var við lima- gjaldi og gåvum umleid 110.000 kr. Sama år studl- aði Lions klub Tórshavn fe- lagnum við 76.000 kr. Fe- lagið hevur seinni eisini fingið fleiri testamentarisk- ar gávur. Í dag er limatalid 3.020. Í nevndini eru nú Jákup Ol- sen, formaður, Poul Søren- sen, næstformaður, Agnar á Dul, kassameistari, Kaj Kallsberg, Marjun Joensen, Oli Jacobsen og Christian Winthereig. Varanevndar- limir eru Kirsten Olsen og Sanna Dahl Niclasen. Høvudsendamålini hjá felagnum hava verið og eru: Á ymiskan hátt at upplýsa um krabbameinssjúkur og um, hvussu tær kunnu fyri- byrgjast. 2. At veita stuðul til gransk- ing av krabbameinssjúkum. 3. Í serligum føri at veita fólki hjálp, sum er komið illa fyri av krabbameins- sjúku. Fyrstu árini var mest dentur lagdur á upplýsandi tiltøk; fyrilestrar vóru hild- nir í nógvum bygdum um fyribyrgjandi kanningar, einstakir bóklingar komu út, og samrødur vóru í út- varpi og blødum. Á Landssjúkrahúsinum var tørvur á tólum, sum vóru nýtt til kanningar av krabbameinssjúkum, og krabbameinsfelagið studl- aði keypi av gammakamera til Landssjúkrahúsið í 1982. Nøkur ár seinni megnaði felagið at geva Lands- sjúkrahúsinum eitt lasertól, sum serstakliga kundi hjálpa sjúklingum við krabbameini í sodningar- um. Í 1983 vóru fyrireikingar gjørdar til at fáa skrásett allar illkynjaðar sjúkur í Føroyum í samarbeiði við tað danska cancerregistar- ið. Av ymiskum grundum, m.a. orsakað av vantandi telduskipan, er henda skrá- seting enn ikki fullfíggjað. Tørvur var á sjúkrasystra- hjálp, og frá 1. november 1983 varð sjúkrasystir sett, fyrst timalønt 15 tímar um vikuna, men frá 1. august 1985 var hon sett í fast starv hálvan dag og kundi so- leiðis vera at hitta fyrra- partin allar gerandisdagar. Síðani 1992 hevur Joan Ziskason røkt fulltíðarstarv sum sjúkrasystur á skrivstovuni hjá felagnum. Mynd Jens C. Vang Tíðindablaðið Sanna Dahl var við til at stovna ; felagið og hevur sitið sum formaður í mong ár. Mynd Jens C Vang Arbeið hennara skuldi vera at hjálpa sjúklingum í trupulleikum teirra, bæði sálarliga og praktisk. Á tí praktiska økinum var mes brúk fyri hjálp til fólk, sum høvdu »stomi«, og til kvinnur, sum høvdu fingið skurðviðgerð fyri krabba- mein í brósti — og at hiålna teimum at fáa protesu. Fyri kvinnur, sum høvdu ella høvdu havt krabbamein í brósti, var ein sjálvhjálpar- bólkur, nevndur >bót til bata< stovnaður í 1984. Endamálið var, at kvinnur, sum vóru blivnar frískar av sjúkuni, skuldu hjálpa teim- um nýopereraðu, so at tær fingu nýtt mót at liva lívið. Eitt tiltak, sum var um- ráðandi at fáa í lag, var ein grunnur til at hjálpa fólki, sum var komið illa fyri av krabbameinssjúku. Í 1986 vóru innsavningar hildnar um alt landið, við lutaseðlum og bingo við tí årsliti, atnærum 500.000 kr. komu inn. Nógv fólk hava tøkk uppiborna fyri ta hjálp, tey góvu felagnum í sam- bandi við hesar innsavning- ar. Á aðalfundi í krabba- meinsfelagnum t. 6. apríl 1987 var hjálpargrunnurin stovnaður, reglugerð varð góðkend og ein trý-manna- nevnd varð vald. Í tí nevnd- ini eru nú: Mogens Egholm, formaður, Jákup Olsen og Sanna Dahl Niclasen. Síðan hevur hjálpar- grunnurin latið pening hvort ár til fólk, sum hava søkt um hjálp. Tey fyrstu árini vóru nevndar- og aðalfundir hjá felagnum hildnir á Hotel Hafnia, sum bjóðaði felag- num høli ókeypis. Hotel Havnia hevur soleiðis studl- að krabbameinsfelagnum ómetaliga væl. Roynt varð leingi at finna bílig høli, og 1. januar 1985 fekk felagið endiliga egna skrivstovu, men har var ógvuliga trongligt. Seinni hevur felagid fing- ið betri umstødur og hevur nú ráðgevingarstovu í leig- aðum góðum og væl hósk- andi hølum. Nú hevur felagið síðan 1. juni 1992 havt sjúkrasystir, Joan Ziskason, setta í starv heilan dag. Hon er sam- stundis skrivar hjá felag- num og kann sameina tey ymisku tiltøkini. Ráðgevingarstovan er op- in hvønn gerandisdag, og sjúklinga og avvarðandi kunnu venda sær til sjúkra- systrina um upplýsing og hjálp. Krabbameinsfelagið virkar fyri, at fólk, sum hava ellahavahavtkrabbameins- sjúku, fáa meiri samband við hvert annað, so at tey ikki føla seg »burturmist«. Fundir hava verið bæði í Havn og í einstøkum bygd- um fyri hesum fólkum og avvarðandi teirra. Ætlanin er at halda fram við tílíkum tiltøkum. Roynt verður eisini at savna minni áhugabólkar av sjúklingum við sama enda- máli sum >bót til bata<, har fólk kunnu tala saman um teirra trupulleikar og vera hvørjum ødrum til hjálpar. Krabbameinsfelagið hev- ur í fleiri ár roynt at virka fyri at fáa serkøna lækna- tænastu viðvíkjandi krabbameinssjúkum (onko- logi) til viðgerð og kontrol av sjúklingum í Føroyum í -