mikudagur 19. januar 1994síða 2

Húsaneyðin Bæði av figgjarstovnum, polit- ikarum og mongum sethúsaeig- arum varð danska fíggjareftir- litið mestsum skrætt úr skinn- inum, tá tað á sinni ásetti meðal- virði á sethúsum okkara til 500 túsund í Havn og 350 túsund úti um landið. Tianverri hava alsamt vaksandi tvingsilssølurnar síðan vist, at hetta ikki verður so langt av leið, eftirsum mestsum nýggj sethús í góðum standi longu hava fingist fyri nærum hesar pengarnar á uppbodssølu í fútarættinum. At tað bæði er synd og skomm, at myndugleikar okkara saman við fíggjarstovnum ikki fyrr hava gjørt sær greitt, hvussu illa stóð til við veruliga sethúsavirð- inum, kunnu vit nú bert harmast um. Eisini — og ikki minni— at tær loysnir, sum mugu fåast í lag fyri eitt nú dýru húsini frá áttatiár- unum og onnur, sum vegna broytt inntøkuvidurskifti snøgt sagt ikki orka meira, bert skulu fbirtast av uppreistrarkendum trysti, heldur enn av loysnum, sum figgingarstovnar og mynd- ugleikar skuldu havt rokkið fyri árum síðan. Legiðkanska, at vitikki fyrr enn nú hava fingið sethúsaskuldara- feløg at tala sek teirra, ið ringast eru fyri. Um tað er okkum íborið at tala sum minst um egin figgj- arviðurskifti og nærum als ikki um skuld, so >skammiligt<, slík kann hava verið hildin at verið, erk anska ikki heilt greitt. Men at meira nú verður talað manna millum um egin peningaviður- skifti, herundir húsaskuldina alla, skulu vit ikki ivast í. Skuldina minka vit ikki við hes- um, men taka avgjørt broddin av »skommini« við ikki at kunna halda lániskyldur okkara — gera hana onkunsvegna kollektiva og lættari at skifta orð um, og skilja tá avtornar, at so nógv fleiri, enn vit hildu, eru í somu stóðu. Hverjar loysnir hesi feløg hava at leggja afturat nú framda rentubatanum og kanska aftur lækkaðum kommunuskattapro- senti, vita vit ikki fyri vist. Vita tó, at tey ikki lata sær lynda nevndu lættar einsamall- ar og at evsta endamál teirra er at røkka einum láns- og húsa- virði, samsvarandi tí, fíggjar- eftirlitið ásetti í sambandi við niðurskriving av húsaognum peningastovnanna. Tað vil so vera, at áhugin hjá teimum, ið lítiðella einki skylda í eitt nú húsum sínum, neyvan er hin sami at finna einhverja loysn, sum hjá teimum mongu, sum sita við stóru húsaskuldini uttan minsta útlit fyri at kunna greiða hana. Samanumtikið halda vit tó, at fatanin fyri trupulleikunum hjá hesum seinastu nú er so mikið fræg í fólkinum og eisini millum politikarar okkara, at okkurt verður roynt afturat tí fyribils fráboðaða rentu- og skattalætt- anum. Annað kunnu vit ikki loyva okkum, skal alt ikki fara á bláman. Stóri og fyri mong eymi spurningurin er bert hvussu og um okkurt líkinda »rættvisi« kann spyrjast burturúr. Avtaka vit t.d. húsalánsgrunn- in og áleggja vit hinum peninga- stovnunum at greiða hansara skyldur, lata vit húsalánsgrunn- in yvirtakagll húsalán frá hinum peningastovnunum til eitthvert, líknandi tí virði, hesir hava lagt upp fyri í burturleggingum, lækka vit bara skatt og rentur so tað aftur ber til hjá teimum flestu — ella okkurt heilt triðja. Hvussu víkir og vendir er tørv- urin á lætta stórur. Sjálvsagt er tað ymiskt sum hver einstakur dugir at fara um peningin og har- við hvussu ødrvisi »kundi verid«, varð nytslan skilabetri. Spekula- tiónir sum hesar hjálpa tó neyv- an nøkrum teirra, sum nú í al- samt størri tali rýma frá húsi og heimi í onnur lond — enn minni peningastovnunum. Ti má virkast skjótt, fyrst og fremst teimum til frama, sum onga verðsins vón hava um eitt framtíðar heim i Føroyum, har- næst fyri hinum gllum, sum lætt- liga kunnu fara sama veg, vita tey sær ikki skjótt skilabetri útlit til at greiða sínar skyldur enn higartil. Útnorður samstarvið: Foroyar luttaka í fleiri verkætlanum Játtaðar eru 2,4 milliónir í ár. Hesar skulu nýtast til fimtan verkætlanir og Føroyar luttaka í tíggju av hesum Útnorðurssamstarvið er ein av stovnunum hjá Norður- landaráðnum. Samstarvið hevur til endamáls at stuðla verkætlanum, sum verða settar í verk í Føroyum, í Íslandi og í Grønlandi. Samstarvið verður stjórnað av eini 6-manna nevnd, har hvørt landið velur 2 limir. Utnordurssamstarvid studl- ar samarbeidi tvørtur um landamørkini, bædi tå talan er um samarbeidi millum virkir, einstaklingar ella al- mennar stovnar. Fyri árið 1994 vórðu falt játtaðar kr. 2.425.000,- og nevndin hevur avgjørt at stuðla hesum tiltókum: Felags fiskastovnar Samstarvsverkætlan sum fevnir um kanningar og skrásetingar av felags fiska- stovnum í norðuratlantiska havøkinum. Øll try londini í útnorði eru við í hesi verk- ætlan. Kr. 350.000. Artemia og algur Granskingarverkætlan, ið hevur til endamáls at ala artemia (lítið krabbadýr) og algur at nýta sum byrjunar- fóður til kalvayngul. Sam- starvsætlan millum Ísland og Føroyar. Kr. 250.000. Brosmufiskari Royndarveida å Sudureyst- urlandinum eftir brosmu vid rúsum. Sakkøn fólk úr Noregi standa fyri royndar- veiðuni. Kr. 200.000. Fundur um igulkersveiðu Stuðul til fund í Føroyum um igulker har islendskir serfrødingar luttaka. Kr. 30.000. Ferðavinnusamstarv Stuðul til Vestnorden Tour- ist Board, sum játtar pening til ymisk ferðamannatiltók til frama fyri ferðavinnuna í Fulkubbavinna Royndarframleiðsla = av fullkubbabringum i Nordurgrønlandi. | Sam- starvsverkætlan = millum Grønland og Ísland. Kr. 50.000. Kópalýsi Stuðul til kanning av kópa- lýsi fyri at fáa greiðu á hvørja åvirkan hetta hevur á fólk. Verkætlanin verður fyriskipað úr Grønlandi. Kr. 120.000. Håvakjøt og -brósk Royndarframleiðsla úr hávabróski, -livur og -kjøti. Samstarvsverkætlan mill- um Ísland og Grønland. Kr. 60.000. Sidsøgulig verkætlan Føroyar-Grønland Stuðul til innsavning av sið- søguligum heimildum um virksemi føroyinga i Grøn- landi í okkara øld. Innsavn- ingin snýr seg um samrød- ur, myndir, ljósmyndir og skráseting av teimum sið- søguligu sporum, ið eru eft- ir virksemi føroyinga í Grønlandi umleið 1925— 1960. Samstarvsverkætlan millum Føroyar og Grøn- land. Kr. 110.000. Kunningartilfar um um- hvørvishættisligt rusk Verkætlanin fevnir um gerð av kunningartilfari til inn- savning av umhvørvishætt- isligum ruski. Endamálið við verkætlanini er at út- vega tilfar tilrenovatiónsfe- lagsskapir og -myndugleik- ar, so hesir kunnu fara undir upplysingaråtøk. Verkætl- anin verður fyriskipad úr Føroyum. Kr. 175.000. Dátusamskifti i Útnorðri Verkætlan sum fevnir um dátusamskiftiskervi, sum skal kunna nýtast innan skúlaverkið — frá fólkaskúla til fróðskaparsetur. Sam- starvsverkætlan millu øll trý londini í útnorðri. Kr. 200.000. Sølusamstarv viðv. rækjum Samstarvsverkætlan mill- um framleidarar og seljarar úr Føroyum, Grønlandi, Ís- landi og Noregi um samar- beidi og felags marknadar- føring av >kaltvatnsrækj- um«. Kr. 130.000. Fiskivinnubygdir Verkætlanin fevnir um eina kanning av bygdum í Norð- urlondum, sum hava fiski- vinnu sum einasta vinnu- grundarlag. fdnadarbygn- ingar, møguleikar og forð- ingar verða lýst og greinað sundur. Verkætlanin verður fyriskipað úr Íslandi. Kr. 70.000. Landbúnaðar gransking Uppbygging og samskipan av samstarvi millum tey 3 londini í útnorðri innan i ing og - menning í Utnordri. Verk- ætlanin verður fyriskipað úr Íslandi. Kr. 80.000. Royndir við neytasløgum Verkætlanin snýr seg um fóðurroyndir, har saman- beringar verða gjørdar mill- um tað íslendska neyta- slagið og tað stórra føroyska við atliti til kostnadarstødi. Samstarvsverkætlan mill- um Føroyar og Ísland. Kr. 200.000. VW Passat Árg. 85, nýsýnaður, góð dekk og í góð- um standi — til solu. Tlf. 71249 Amnesty international dag og friggjedag kl. 10-16. Tlf. 15816. 85