hósdagur 27. januar 1994síða 10

Síða 10 Nr. 18 — 27. JANUAR 1994 Tíðindablaðið [ sosialurin | Endurreisingarnevnd landsstyrisins í niðurstýðu sini: Få lond upplivað slíka folkaflyting i fridartid — Tad, sum longu er farid fram, kemur at fåa munandi fylgjur, og heldur flytingin fram vid somu gði, so er ilt at hugsa sær, hvussu føroyska samfelagið fer at klára framtíðina, siga Rolf Guttesen, Eyðun á Rógvi og Martin Gaard, ið hava mannað endurreisingarneund landsstýrisins, ið nú er komin við stóru frágreiðing síni. Tíðindablaðið Sosialurin prentar i dag samandráttin, nevndin hevur gjørt Fólkaflytingin, sum er farin fram í Føroyum hesi sein- astu árini, er ein álvarslig hóttan ímóti grundarlag- num hjá Føroyum sum sam- felag. Fá lond, um yvirhgvur nakað, hava upplivað slíka fólkaflyting í friðartíðum. Flytingin ávirkar bæði ald- urssamansetingina og bú- setingarmynstur. Tað, sum longu er farið fram, kemur at fáa munandi fylgjur, og heldur flytingin fram við somu gði, so er ilt at hugsa sær, hvussu føroyska sam- felagið fer at klára framtíð- ina. Selektiviteturin í flyting- ini, sum fer við teimum ungu og vinnuføru, broytir samansetingina av íbúgv- unum viðvíkjandi aldri og kyni. Teir vinnuføru aldurs- bólkarnir minka, meðan tal- ið av fólki í pensiónistaaldri koma at gerast fleiri. Burð- artalið kemur at minka og deyðatalið at vaksa. Møgu- leiki er fyri, at deyðatalið verður stórri enn burðartal- ið um heilt fá ár, og verður landinum, sum vit meta hana at verða í komandi árum, ger, at flytingin helst fer at halda fram, hóast eingin kann siga við vissu, hvussu stór fráflytingin verður. Vísir á fylgjurnar av flytingini Nevndin hevur sæð tað sum einauppgávu at vísa á fylgj- umar av flytingini og at koma við uppskotum, sum kunnu skapa fortreytir í landinum, sum langtskygt skulu minka um hesa flyt- ing. Nevndin metir, at einasta, ið steðgar burturflytingini erumarbeiðsloysið minkar, og skapt verða arbeiðspláss. Somuleiðis má livistødid í Føroyum kunna sammetast við tað, sum er í granna- londunum, serliga í Dan- mark. Føroyski búskapurin hevur í dag stórar trupul- leikar. Niðurgongdin sein- astu árini hevur verið ógvuslig, og uttanlands- skuldin er stór. Serliga tann almenna skuldin er vaksin nógv orsakað av teimum stóru lánunum frá danska statinum til bjarging av bankunum og til gjald av veðhaldum fyri privat virk- ir. Vinnulívið hart rakt Vinnulívið er eintáttað og viðkvæmt og varð tí hart rakt, tá bæði fiskanggd og -prísir minkaðu. Ikki er útlit til, at kvotur og fiskanggdir úr føroyskum sjógvi verða : útflutningsvirðið gkjast, er neyðugt, at fiskivinna og fiskiídnaður laga teirra virki, soleiðis at sum mest fæst burturúr. Gjaldsjavnaframskriv- ingarnar hjá nevndini vísa, at tann privata skuldin fer at minka skjótt og broytast til ein ágóða. Hetta ger, at samlaða uttanlandsskuldin fer at minka. Ilt er at siga, hvussu stór henda minking verður, einamest tí at torført er at meta um gongdina á ikki-skrásettu postunum á gjaldsjavnanum. Samlaða uttanlandsskuldin, ið var 7,8 mia. kr. í 1992, kemur tó við verandi gongd helst at liggja millum 2,2 og 5 mia. kr. í 1998. Landskassaroknskapurin hevur víst hall tey seinastu árni. Sambært okkara fram- skrivingum verður fram- vegis hall komandi árini, verður gongdin ikki broytt, soleiðis at landskassin fær hægri inntøkur, lægri út- reiðslur ella bæði tvey. Vaksandi skuld So leingi hall er á lands- kassaroknskapinum, fer skuldin at vaksa. Bráðneyð- ugt er at venda skeivu gongdini, bæði tí at tað helst verður trupult og kostnað- armikið hjá landskassanum og at fíggja eitt støðugt undirskot uttan statsveð- hald, og tí at tað kann gerast trupult at basa uttanlands- skuldini seinni, tá nýtslan vindur uppá seg aftur. Har- afturat kemur, at høga skuldin ger landskassan sera viðkvæman við broyt- ingum í rentustødinum. Nevndin er komin til ta nidurstødu, at neyðugt er við eini meira haldgóðari loysn á trupulleikunum hjá landskassanum. Hetta gerst Víst verður á, at ein samlað loysn kundi bygt á eina kombinatión av øktum inn- Umsíður er endurreis- ingarnevnd landsstýris- ins liðug við sína stóru frágreiðing um, hvussu Føroyar skulu endur- reisast. Uttast vinstru- megin: Óli Samró, skriv- ari, Rolf Guttesen, for- maður, Eyðun á Rógvi og Martin Gaard tókum av rentuskatti, spar- ingum og kreppustuðli úr Danmark. Kommunurnar Ma fyri Tann búskaparliga stødan hjá kommununum er út av lagi! Kommunumar hava sum heild eina skuld, sum svarar til meira enn tríggjar skatta- líkningar. Um eingin um- fígging fer fram, skulu kommunurnar árliga gjalda meira enn 50% av skatta- Hesum kann eingin komm- una liva við í longdini. Tí verður arbeitt við eini umfígging við tí endamáli at lækka rentustigið og at leingja um avdráttartíðina. Ein umfígging av lands- kassa- og ríkisveðhaldi hevði eftir okkara hugsan givið kommununum tey Eisini verður neyðugt í og eftirliti við kommunun- um og eini kommunalari út-