týsdagur 1. februar 1994síða 16

Síða 16 mNr.21—1. FEBRUAR 1994 so vegurin varð stongd- ur, til teir einaferð fyrra- myrkrinum kveldið, so tí varð held- ur bíðað, til tað lýsti sunnumorgunin. hj. uni at koma framvid. — Jåst har, sum skalva- lopið var, er vegurin sera smalur og bratt er eisini, Tímalærari í støddfrødi Søkt verdur eftir timalærara i stødd- frødi at byrja á Fiskivinnuskúlanum í Vestmanna 1. mars 1994. Tímatalið svarar til 3/4 starv. Umsekjarar skulu hava universitets- útbúgving sum studentaskúla- og HF- lærari ella javnbjóðis útbúgving. Løn sambært sáttmála millum Føroya Landsstýri og Yrkisfelag studenta- skúla- og HF-lærara við serligum ískoyti fyri lærarar á Fiskivinnuskúla- num. Umsóknir við ljósprentum av próvskjal- um v.m. skulu sendast skúlastjóranum í seinasta lagi 15. februar 1994. Fiskivinnuskúlin, Postrúm 96, 350 Vestmanna KRAFTFÓÐUR Frá sterstu kraftfóðurverksmiðjuni í Skotlandi N. E. F. hava vit fingið SE Í / FM. P. LANDBRUK - 470 Eiði Avgreiðslan í Nesvík, tlf. 22316 Eftir arbeiðstíð: Tlf. 23408 - 21535 - Fax. 22469 | Blindastovnur Føroya — hevur opið mándag-fríggjadag kl. 9-16. - Eftir Kerstin Hellbom Ein alheimsóbótavanlukka floyndum. Roykingin er ein hin størsta hóttanin móti Tað sigur Lars-Erik Holm, fyrrv. yvirlækni á radiumheiminum og nú fyristóðumaður á um- hvørvis- og heilsustovnin- um í fólkaheilsustovninum. Hóast hann sjálvur væl veit um skaðaárinini av tubbak- inum, varð hann skakaður, tá hann í summar las ta enska læknafrgði-tíðarritið The Lancet. Har kunngjørdi Richard Peto, professari, ein av heimsins kendastu epidemiologum, sínar met- ingar um, hvussu mongum menniskjum tubbaksroyk- ingin fer at beina fyri í nærmastu framtíð. Peto hevur gjørt sínar metingar eftir hagtølum um roykivanar í ídnaðarlond- unum, og eftir hagtglum yvir fólk, ið eru deyð av lungnakrabba og hjarta- og æðrasjúkum. Við tí sum grundarlagi hevur hann funnið fram til, at ein fjórð- ingsmillión menniskju fara at doyggja av roykingini áðrenn ár 2029. Talið av deyðum verður at økjast aftan á ár 2000, men longu í nítjan hundrað og nítiárnum fara 21 milli- ónir av menniskjum í ídn- aðarlondunum at doyggja av royking, harav 5-6 milli- ónir í Vestureuropu. Eina meting av teimum tilafturs- komnu londunum hevur Peto ikki, men av tí hørðu har fer fram við tubbaks- verum bendir alt á, at stødan verður líka so álvarsom sum í teimum framkomnu lond- unum. 250 milliónir menniskju í ídnaðarlondunum verða at doyggja í ítíð av sjúkum, ið standast av tubbaksroyking Sambært útrokning- um doyggja minst 10.000 svlar um árið av sjúkum, ið standast av royking Peto hevur ikki hugt nærri at Sviðtjóð, men sambært rokningar doyggja her mill- um tíggju og tólv túsund av sjúkum persónum um árið orsakað av royking. Saman- umtikið verða tað í nítiár- unum upp ímóti eitt hundr- að og tjúgu túsund persón- ar. — Um leið fjórði hver dagligi roykjari fer at doyggja av royking síni ella av roykingini sum med- er tubbakkid ein vanda orsøk, sum politikararnir einki vilja gera við. Sig mær um cni árdrá sum hevði verið loyvdur um ein fjórðingur av brúkarun- um doyði av honum, sigur Lars-Erik Holm. — At tað júst er tubbaks- roykurin, sum elvir sjúkur- nar er greitt avgjøt. Einki annað evni, uttan kanska joniserandi stråling, er vorðið so kannað og E granskað sum tubbaks- roykur. 57.000 vísindaligar ritgerðir eru avgreiddar um evnið síðani 1950, og hevur tikið saman skaðaárin tubbaksins í skjølum, sum tilsamans bólgnaðu upp til 8000 síður. Roykari styttur í meðal lívið 15 ár. Vanliga er deysorsøkin krabbamein í ymsum líki, hjarta- og æðra- sjúkur, lungnasjúkur og heilabløding. Sjúkur, ið eisini eru atvold í skerdum livføri áðrenn deyðan í ótíð. Roykjaratalið í Sviðtjóð hevur verið støðugt síðstu tíggju árini. Umleið 30.000 uum árið doyggja ella halda uppat vid at roykja, men líka so nógv byrja. Fyrst og fremst er tað ungdómur, sum byrjar. Lars-Erik Holm styðjar uppskotið frá tubb- aksútgreiningini um eitt 18 ára aldursmark til keyp av tubbaksvørum, lýsingaral- bann og stóra príshækking av tubbakki, snúsi og siga- rettum. — Hetta eru tiltøk, sum skulu hjálpa ungdóminum at standa ímóti teimum kreftum, sum vilja hava Fyri tjúgu árum síðani lut- tók Harry Hákansson sum lýsingamaður fyri Prince. Fyri tað fekk hann eina longd av sígarettum um vikuna í eit ár. Í byrjanini av 1992 kundi prógvast, at hann hevði lungnakrabba hann at fara at roykja. Alt prát um bann, sum eina hóttan móti persónliga full- komileikanum og tí fría vilj- anum er bara fåvitskumøsn. Trettan ára gomul standa ikki til svars fyri sínum gerðum, men harafturímóti mugu tey taka ta fullu á- byrgdina og rinda prísin, tá ið sjúkan kemur. Í staðin fyri í tubbaks- ordaskiftinum at seta brennidepilin á >tann fría viljan« átti brennidepilin at verið settur á spurningar sum »nær skulu vit doyggja?« og >hvussu skulu vit liva, áðrenn vit doyggja?<, sigur Lars-Erik Holm. Dr. Jakobsensgeta 14-16 Til. 11951. Fax. 19451