fríggjadagur 18. februar 1994síða 2

Stýrisskipanin Åiitid um nýggja stýrisskipan er nú almannakunngjørt, men enn hevur lítið alment orðaskifti verið um hetta álit. Talan er um sera drugvt og vittfevnandi uppskot og tekur tað drúgva tíð at seta seg inn í hetta stóra til- far, Vit vóna, at hetta drúgva álit fer at verða væl og virðiliga við- gjørt á ellum samfelagsins stig- um. Álitið eigur at koma undir orðaskifti í fjølmidlunum, í polit- isku skipanini, í yrkis- og vinnu- feløgum og ikki minst millum manna. Hetta snýr seg jú ikki um eina vanliga legtingslóg, men um eina lóggávu, sum er meira principiell og meira grundleggjandi enn lógir flest- ar. Álitið við uppskotum til nýggja stýrisskipan átti at veið sent í hvert hús í Føroym, so allir før- oyingar fingu høvi at kunna seg um hvørjar ætlanir politikkarar- nir hava vid framtidar politisku skipan Føroya. Vit eiga heldur ikki at gloyma, at álitið er eitt embætismannaálit evnað til av legfraðingum, ið mugu haldast at vera okkara fremsti serkunn- leiki í stýrisskipanarspurning- um. Alt gott um hetta, men eitt slíkt tilfar eigur eisini at fáa sera Lesarabrøv Viðmerking til kjakið um føroyskt og nordurlendskt i nyggju studentaskulaskipanini Evnið i fimmaranum 9. februar 1994 var nýggja studentaskúla- skipanin. Tað, sum hevur Móð- urmálslærarafelagsins áhuga, er spurningurin féroyskt/norður- lendskt. Við spenningi hevur verið bíðað eftir, at nýggja studentaskúlaskipanin skuldi koma í ljósmála, tí nú fekk før- oyskt umsíðir tann sess, tað langt síðani átti at havt fingið Sjálvandi. Við spenningi varð eisini bíð- að eftir teimum sjónarmiðum í útvarpssendingini, ið fegnaðust um, at lynt varð so væl fyri før- oyskum í nýggja uppskotinum, og at uppskotssmiðirnir gera vat við, at annað Norðurland er til enn Danmørk. Ivadust ikki í, at hver fór at leggja annan eftir at sleppa framat; ið hvussu er lær- ararnir í føroyskum á studenta- skúlanum. Ikki hvønn dag, at so gott høvi býðst. At onkur slapp framat við klassisku grundgevingini, at nú var synd í Føroya ungdómi, at hann var ov illa kålvføddur við donskum máli og mentan, og tískil fór at hava ilt við at fóta sær, tá ið hann skuldi av land- inum at lesa, var altíð væntandi. Hatta er hundrað ára gamalt, stívliga tað. Lat fara. Men áðr- enn nakran vardi, var fimmarin av, tíðin runnin, og einki menn- iskja hevði gjørt vart við, at tikið verður undir við tí, sum víkur at føroyskum og nofðurlendskum í nýggja uppskotinum fyri stu- dentaskúla í Føroyum. Ikki orð talað um, at hetta var vísa og greiða gøtan, vit áttu at ganga Ótrúligt. Ti at ikki hildu vit klassísku grundgevingina um- boða almannahugsanina innan skúlaverkið. Tað ber íkki til, at nakað menniskja í álvara meinar, at hatta náttúrliga og „meinaleysa“ uppskotið skal bera danskt fyri bakka her á landi Tí at líta vit fyrst at fólka- skúlanum. læra føroysk børn eitt nú í Mikladali og í Húsavík danskt úr donskum kenslubók- um, ætlaðar donskum børnum t.d. á Nørrubriu, frá tí at barnið dugir at lesa. og til farið verður úr skúlanum Mong børn hava harafturat danskar bøkur i landalæru. liv- frødi og kristni í barnaskúla- num Taka vit sjeynda flokk og uppeftir, læra føroyskir skúla- næmingar enskt og týskt um dansk. Landalæra, søga, sam- tíðarkunning. kristni umframt alis-/evnafrødi — í støddfrødi er málið næstan rokkið. tíbetur - dastið lisið á donskum máli, ætl- að donskum næmingum og vitu- liga samanborið við donsk við- urskifti. Hetta var fólkaskúlin Um miðnámsskúlarnar og flestu hægri skúlar er bara at siga, at teir eru fleiri bátslongdir fremri. hvat donskum viðvíkur Hava eisini hópin av danskt- mæltum kennarum. Og vit gráta, tí at danskt verð- ur forðað í Føroyum Men enn er hundur ikki hålv- bardur. Meginparturin av út- lendsku sendingunum í Sjón- varpi Føroya hevur danskan tekst ella danska talu, sjálvt barnaløtan verður ikki eird. Allar sjónbandabúðir leiga út filmar við donskum teksti ella talu. Allar marglætis- og blað- búðir kjokkfullar av donskum tíðarritum og dagbløðum, næst- an hvor hill í bókabúðunum stúvað við donskum bókum, bókasevnini rokað av donskum bókum, mong heim gilt av donskum bókum, vit lesa heims- bókmentirnar á donskum. Um- framt øll tey, sum hava verið og nomið sær útbúgving og kunn- leika i Danmørk og koma aftur higar ávirkað av donskum viður- skiftum, hugburði og máli Og vit gráta, tí at danskt verð- ur kúgað í Føroyum. Í umsiting. í rættarmålum, á fíggjarstovnum, í krambúðum o.s.fr. danskt mål allastaðni Og vit gráta. tí at danskt verð- ur týnt í Féroyum Ein og hver sær, at danskt hevur onga neyð í Føroyum, men tá ið fremmant mál hevur vunnið sær sess á so mongum rókum, „svíður tað onkrans búgv.“ Okkara áheitan á allar mynd- ugleikar. ið hava við hetta álvarsmál at gera, er tí: Væl- signaðir leggið doyin á, at hetta fær tær sømdir, tað hevur uppi- borið, og at lærugreinirnar før- oyskt og norðurlendskt vera i samsvari við ynski læraranna í føroyskum og nordurlendskum, at føroyskt fær 12 tímar, og norð- urlendskt við skrivligum donsk- um fær 6 tímar. Føroya ung- dómur hevur tað uppiborið. Tað er sjálvsagdur rættur og sømir seg tjóð, ið sigur seg vera fram- takssinnað mentað. Hetta má ikki lókast burtur og fara aftur um døv orðaleyst. Ti so gerast vit barbarar í orðsins uppruna- ligu merking. At dansktmæltir kennarar og føroyskir fylgisneytar royna at loypa brongul í og ræða okkum Ráðgevingin hjá Kvinnuhúsinum er opin hvenn hósdag frå kl. 19.00—21.00, inngongd hjá KFUM, Oman Pisuvarða 2, ella á tif. 17200. Kvinnuhúsið er opið gerandisdagar frå kl. - 14.30-16.30. Telefonin, 17200, svarar hvønn dag frá kl. 14.30—7.00 á morgni. + fe någreiniliga og drugva politiska viðgerð. Tað skal tí vera okkara vón at politikkararnir geva sær góðar stundir at viðgera allan spurningin um nýggja stýris- skipan. Vit eiga at minnast til, at tað fara at ganga nógv ár, áðr- enn tann stýrisskipan, sum kemur í gildi við nýggju lógini, fer at vera broytt aftur. Vit her á blaðnum fara at royna at birta upp undir eitt breitt orðaskifti um nýggju stýris- skipanina og bjóða vit ollum, id hava ahuga fyri hesum spurn- ingi at siga sína meining. Eisini fer blaðið at venda sær bein- leiðis til løgfrødingar, søgu- Frá Eysturoyar frødingar, samfelagsfreðingar og politikkarar við áheitan um at viðgera uppskotið í blaðnum. Vit fara eisini at bjóða politisku ungmannafeløgunum upp í hetta orðaskifti og vóna vit at tey fara at taka væl móti innbjóð- ingini, tí tað er jú hóast alt tey, sum nú eru ung, ið koma at liva undir nýggju skipanini. Tað er púrt eingin ivi um, at stórur tørv- ur er á nýggjari stýrisskipan, men tað stendur samstundis fast, at vit íkki eiga at seta eina heilt nýggja skipan í verk, sum á mongum økjum er nakað av eini kollvelting uttan eitt breitt og sakliga vælgrundad orða- soslalurin Javnaðarfelag við klassísku grundgevingini, nervar okkum ikki. Latið bara teir knarra og físa. Var eisini ført fram einaferð. at vit liðu mentanardeyðan, slapp føroyskt mál inn um kirkjugátt, gjørdist móðurmálið kenslumál, TV-avísin danska avtikin. Nú hugsa vit ikki um tað. Og somu leiðis er hetta uppskotið eitt týðandi kapittul í stríðinum fram á mál Móðurmálslærarafelagið tek ur fult og heilt undir við tí, sum víkur at føroyskum og donskum í nýggja uppskotinum til stu- dentaskúlan. Høggid nú ikki av hæli og sneiðið av tá. Tær av- leiðingarnar eru alkendar vare ES Halda tað ikki vera neyðugt at blanda upp í kjakið. at øll frå- læra á móðurmálinum gevur bestu úrslit, og eingin kann læra fremmant mál væl, fyrr enn hann dugir sítt egna væl og virði- liga. Lítið meir enn gonguvit man krevjast at skilja tað Vegna Móðurmálslærarafelag Foroya Magni Joensen Rúni Bjarkhamar Herver Jergensen Rannveig Hovgaard Bjarki B. Skaale Frá Hvalbiar Sóknar Javnadarfelag Adalfundur Adalfundur og 1. uppstillingarfundur verdur å Runavikar Sjémansheimi i kvøld 18. februar kl. 19.30 Skrá samb. lógini. Marita løgmadur greiðir frá politisku støduni. Nevndin verður í GAMLA SKÚLA fríggjadagin 18. februar, kl. 20.30 Skrá samb. lógini. Harumframt til við- gerðar: Landsfundurin Handilskvoturnar 8 onnur politisk mál Við á fndinum verður Sverre Midjord, tingmaður. Nevndin