mikudagur 23. februar 1994síða 20

Síða 20 Nr. 37 — 23. FEBRUAR 1994 Tidindabladid [ søsialurin | ( Lesarabrøv ) Um nyggju studentaskula- skipanina enn eina ferð Opið bræv til Móðurmálslærarafelagið UPPIHALD sum Tilsynsførandi Kunstnari Kunstnarakollegiið hjá Skandinavisk Forening í Rom hevur brúk fyri nýggj- um tilsynsførandi kunstnara frå 1. sep- tember 1994. Uppgávan hjá tí tilsynsførandi kunstn- aranum er fyri tað mesta at syrgja fyri, at tær reglur, sum galda fyri kollegiið, verða hildnar, at geva kunstnarum leið- beining og praktiska hjålp og at røkja dagligar uppgávur í sambandi vid drift- ina av húsinum. Starvið er élønt, men tann tilsynsfør- andi kunstnarin hevur frían bústað (dupultverilsi, og møguliga atelier). Um fíggjarviðurskiftini loyva tí, verður har- umframt útgoldin ein upphædd upp á 800.000 Lire um mánaðin. Tilboðið hevur gildi fyri tíðina 1. sep- tember 1994 til 31. juli 1995 og kann framleingjast vid i mesta lagi einum åri. Umsóknir verða vidgjørdar og avgjørd- ar av stýrinum fyri húsið, og avgerðir- nar verða grundaðar á úttalilsir, sum verða umbiðin frá viðkomandi norður- lendskum kunstnarafeløgum. Dentur verdurtildømis lagdur á eginleikar sum sosialur verumáti, praktiskur sansur, nakað av kunnleika til ítalskt mål og góður kunnleiki til danskt/norskt/ svenskt og eingilskt. Royndir vísa, at starvið hóskar væl til eitt kunstnarapar. Umsókn um uppihald sum tilsynsfør- andi kunstnari verður at senda til Styret i Skandinavisk Forenings Kunstner- kollegium, Via Garibaldi 83, 00153 Roma, sum ekspressbræv ella telefax (39-6-58 17 456). Umsóknarfreist er til 15. april 1994. Nærri upplysingar kunnu fåast frå kollegiinum, att. Sigrid Moen ella Dag Skedsmo, tif/fax 39-6-5817459. Skandinavisk Forenings Kunstner- kollegium í Rom Circolo Scandinavo per Artiste e Scienziati ella vid at venda sær til LISA — Listafólkasamband Foroya Postboks 324 FR-100 Tórshavn Tlf. 1.6546 Njál og Georg BERGMENN dansitónleikur ið dugir tel. 1-1820 lok. 18 Titskriva í Sosialinum tann 18. febr., at tit vóru skuffað yvir sendingina Fimmarin tann 9. febr., tí at eingin nóg greitt vísti, at tikið verður undir við tí, sum víkur at føroyskum og norðurlendskum í nýggja upp- skotinum fyri studentaskúla í Føroyum. Ikki orð talað um, at hetta var visa og greiða getan, vit áttu at ganga«. Eisini eg sum hóast »dansktmælt« varð biðin um at vera við í sendingini, var eitt sindur skuffað. Ov nógv tíð varð brúkt upp á at greiða frá uppskotinum sum heild, ov lítil tíð var eftir til fólk, sum ringdu inn. Tó eri eg ikki samd í, at eingin forsvaraði føroyskt og norðurlendskt, tí øll í út- varpsstovuni vóru fyri tí nýggja uppskotinum! Mentit meina helst, ateingin av teimum dugdi nóg væl at føra fram prévgrundir. Eg rokni við, at tað er tí, tit hava skrivað tykkara viðmerking. Tí havi eg hug til at hyggja eitt sindur at tykkara pr6vførslu. Tað, sum eg haldi vera tað størsta vandamálið við at skerja í donskum, er, at ung- dómur, sum ætlar sær til Dan- markar atnema sær útbúgving, verður ov illa fyri. »Gamalt«, siga tit, »lat fara«. Uttan próv- førslu yvirhøvur! Eingin roynd yvirhøvur at ímynda sær ta stóðu, tann ungi fer at koma í! Um hann t.d. ætlar sær at lesa enskt ella onnur mál í Dan- mark, tá skulu í øllum fórum torførar måliskur umsetast til og år donskum. Ferhann at duganóg vældanskt til tess við kanska bert Í vikutíma í 2 ár í studentaskúlanum? Hví 1 vikutíma í 2 ár? Jú, um tað verður, sum tit ynskja, so skal lærugreinin ikki eita danskt, men norðurlendskt, tí >annað Norðurland er til enn Danmørk«, skriva tit sum ein- astu prévførslu. Jú, tað vita vit, men ber tað til at læra norskt bókmál, nýnorskt, svenskt og dansktplus skrivligtdanskt við 3 vikutímum í 2 ár? Og er tað neyðugt? Eg vil pástanda, at einki Norðurland er so væl fyri målsliga sum Føroyar er nú: Við føroyskum og gøtudonsk- um verður tú skilt í øllum Norðurlondum. Í Íslandi har- afturímóti er danskt næstan dottið burtur, og tá ið fólk hað- ani vitja í Norðurlondum, tosa tey ofta enskt. Um hini norðurlendsku mál- iniskulugkjast, eigur tímatalið ikki at skerjast sum ætlað, tí so verður stødid í donskum ov lágt til framhaldandi lestur í Danmark. >Tit gráta<, tí danskt ikki verður >forðað<, »kigad« og »tynt« í fólkaskúlanum, í sjón- varpinum, í sjónbandabúðum, blaðbúðum, bókabúðum, í um- siting og av teimum, sum hava nomið sær útbúgving í Dan- mørk. Men halda tit, at alt hetta verður bøtt um, um føroyskt fær 2 tímar eyka og danskt 3-4 tímar minni í studentaskúlan- um? Hvat skulu teir 2 eykatímar- nir nýtast til sambært uppskot- inum? Jú, føroyskt skal yvir- taka lærugreinina fornaldar- frødi og (sambært Claus Reist- rup) »ymiskar tættir« úr donsk - um. Hví er ikki longur brúk fyri serkønum lærara innan fornaldarfrødi? Tí nøkur fá antik verk eru umsett til før- oyskt! Hvat skal føroyskt yvir- taka frá donskum? Mær kunn- ugt snýr tað seg um, at tað ikki er neyðugt at læra greining av tekstum (analysa) í donskum, tí tað eigur at verða gjørt í før- oyskum. Eisini verður sagt, at tekstir á donskum skulu lesast í føroyskum, tí so fáir tekstir eru á føroyskum. Viðv. tí seinna: Hvat er vunnið, um danskir tekstir verða lisnir í føroyskum? Og hví ikki nýta serkønar lærarar til at undirvísa í donskum tekst- um? Viðv. tí fyrra: Um tátturin »greining« verður tíkin úr donskum, er einki eftir! Hví? Tí greining er einki mál í sjálv- um sær, men ein arbeiðsháttur, sum verður nýttur fyri at skilja tekstir. Tí verður greining nýtt í øllum málsligum lærugrein- um. Tað, sum er munurin á t.d. greining í fronskum og í donsk- um er, at í fronskum er tann málsligi dugnaskapurin minni, tær vantar orð til at málbera teg nágreiniliga. Í donskum harafturímóti krevst eitt sera stórt og eisini úrtgkuligt (abstrakt) orðatilfar, tí annars verða torførir tekstir ikki skilj- andi. Eisini er brúk fyri eini ná- greiniligari málbering, tá ið torskild hugtøk skulu útgrein- ast. Ein sovorðin málslig upp- gáva hoyrir ikki heima í fólka- skúlanum, men eigur at verða loyst í studentaskúlanum. Tað er satt, atnógv danskt til- far er til taks í Føroyum, men tey ungu nýta tað ofta lítið, enskt er nógv smartari millum tey ungu. OK, latið tey ungu læra gott enskt í staðin fyri, siga tit kanska, og latið tey fara til Onglands at lesa víðari. Jú, men hver hevur ráð til tess? Har er eingin SU og eingin gratis Eg skilji væl og respekteri tykkara ynski um at verja móð- urmálið, men eingin forðar før - oyingum í at gera føroyskt til- far til skúlan, til sjónvarpið o.s.fr. Studentaskúlin — og aðrir miðnámsskúlar — eiga at vera bindilið millum fólkaskúlan og hægri læristovnar. Teir eiga ikki at forða teimum, sum ynskja at nema sær útbúgving í Danmark, í at røkka teirra mál. Tað ber ikki til at síggja burtur frá, at kappingin innan allar út- búgvingar er vorðin nógv harð- ari, enn tá ið fyrra ættarliðið nam sær útbúgving, og at fólkaskúlin í dag tíbetur í størri mun enn fyrr er féroyskur. Vágur, 20. febr. 94 Margit Skov Et pund tid — eller hvad? Der er ting, der betyder meget for os alle sammen. Særlig for dem, der er på jagt efter penge. Noget, som er aktuelt, og vil være aktuelt så længe jorden står, er tiden, men mennesker har i hvert fald aldrig disku- teret dette emne, ja, de har aldrig nævnt dette emne, så mærkeligt det lyder. Vi siger et sekund, en minut, en time, en dag, hvilket gerne bruges for det, vi kalder et døgn. Vi siger en dag, men mener et døgn — søndag, man- dag, tirsdag, onsdag, torsdag, lørdag — så er vi kommet tildet, vikalder en uge. Fire uger og vi har en máned, næsten da. Men sá kommer vi til det, vi kalder et ár. Sikke da tiden den gár. Et ár, ti ár, 100 ár, 1000 ár, en million ár, men nu kan vi ikke følge med mere. Siger vi en 1000.000.000, en milliard år, så er det så stort et tal, at vi ikke kan tælle til en milliard år, om vi så bliver det vi kalder 100 år, gamle, for nu begynder det ligesom at svimle for os. Hvorfor alt dette, det er det rene vås, det er kuns pjat alt- sammen, vi kan godt slå en streg over det hele. Jadet kan vi jo godt, men ved vi, at vi taler om ting, der ikke eksisterer. Tiden den eksister- er jo slet ikke, ja, hvem kan bevise, at tid er noget. Tid kan ikke måles, ånd og materie er videnskabens eneste resultat, tid er intet, og | Kvinnuráðstevnan FORUM94 ALLAR kvinnur eru vælkomnar I Moltustow í såmbandi við til kvinnuråBbstevnuna FORUM 94 í Åbo 1.-6. august 1994. Opið er hvert mikukvøld kl. 20-22. Talefon: 16938/12880 og og faks: 12545. selv om der er nogen der mener noget andet, sá er det ikke sandt. Tager vi dyreverden, mine- ralerne og planteverden, sá er dette ting, der kan ses og føles på. Ånd kan vi heller ikke føle på, men vi kan tænke os til den, også føle den. Men vi kan ikke tænke os til tid, det er umuligt. Gud siger også, at en dag er som 100 år eller 1000 år. For ham står tiden stille, den flytter sig ikke. Men hvorfor har vi valgt at bruge ordet tid, kunne vi ikke bruge et andet ord i stedet for, men hvilket ord vi end bruger, så kommer vi til den konklu- sion, at alt står stille. Jeg har talt med mennesker, der er godtinde i - javi kan sige — godt inde i alt, men de kan blive hysteriske, hvis man kommer ind på dette emne. Sådan noget vrøvl, selv- følgelig går tiden. Tid er kun et ord og ikke andet. Dette kan ikke bortforklares — ja jeg ville geme møde den person, der mener, at tid kan defineres på nogen så fornuftig måde, at der kan blive en diskussion ud af det. Næste gang kommer noget andet, mere aktuelt, som kan få mennesker at tænke mere, end de nu gør. Tænksom