hósdagur 24. februar 1994síða 4

Síða 4 Nr. 38 — 24. FEBRUAR 1994 Marita Petersen, lógmaður: Vit mugu taka í egnan barm áðrenn vit biðja um nakað frá ødrum -Skulu vit til at biðja um nýggjar samráðingar við danir um m.a. at strika skuld, so mugu vit fyrst sjålvi vísa, at vit eru fór fyri at fremja neyðugar broytingar hjá okkum sjálvum sigur Marita Petersen, løgmadur í viðmerkingum til úttalilsini hjá danska búskaparfróðinginum Lise Lyck hesa seinastu vikuna. Hon vísti við hesum m.a. til broyttan bygnað innan fiskivinnuna, sum enn ikki er samtyktur, hóast hesin er liður í seinastu avtaluni við danir. Vit spurdu løgmann, hvørja viðmerking hon hevur til orðini hjá Lise Lyck um, at vit føroyingar hava verið óðrvísi viðfarnir í bankakreppum enn td. tey á Born- holm. Tá Lise Lyck samanber okkum við Bornholm og sigur, at tað eru ikki bara fólkið á Bornholm, sum hevur goldið fyri at bjarga einum banka har men allir danir, so haldi eg, at vit føroyingar mugu gera støduna upp. -Uppfata vit okkum sum verandi eitt danskt amt og hvat høvdu vit sagt, um danir høvdu farið við okkum, sum vóru vit Bornholm. Marita Petersen sigur, at Bornholm er eitt danskt amt, men tað eru Føroyar ikki, og hon heldur ikki, at føroyingar uppfata seg ella leggja f at verda mettir sum eitt danskt amt. -Eg seti stórt spurnartekin vid, um føroyingar ynskja, at vit skulu vidfarast sum vóru vit eitt danskt amt. Vit hava jú í nokkso stór- an mun, eisini har talan er um felagsøki, biðið danir um at halda fingrarnar burtur. Tað frátekur tó ikki teimum donsku myndugleikunum ta ábyrgd teir hava og áttu at havt sigur Marita og heldur fram: -Ein kann sjálvandi siga, at skipanin, sum kom í 1948 og sum Lise Lyck setir spurnartekin við, ikki hevur virkað til fulnar. Tað var so tann skipanin, sum tað bar til at fáa semju um millum danir og føroyingar. Ein slík skipan vil altíð vera merkt av neyðsemjum, og tað er eingin ivi um, at tað í Heimastýrislógini eru við- urskifti, sum áttu at verið endurskoðað. Eitt nú í felagsmálum, har ábyrgd og kompetanca eru 6- greið. Hetta átti at verið Marita Petersen sigur víðari, at vit haraftrat an 4 RO oe, Marita Petersen, løgmadir: -Eg haldi ikki, at føroyingar kenna seg sum eru vit eitt danskt amt og vit leggja heldur ikki í, at danir uppfata okkum sum eitt danskt amt innanhýsis áttu at komið ásamt um eina skipan, har tað ikki vera kommunalar nevndir, sum stýra í veru- leikanum. -Kunnu vit fáa hetta upp á pláss, so hava vit politiskt verið við til at skapa eitt grundarlag fyri einum greiðari ábyrgdar- og avgerðarbýti í hesum samfelagnum. Nýggj stýrisskipan Løgmadur sigur, at tað longu eru tíkin stig til eina nýggja stýrisskipan. Upp- skotið, sum liggur á borð- inum, vísir okkum m.a., hvgrjir veikleikar eru í okkara egnu innanhýsis skipan og sum mugu broy- tast. Uppskotið leggur ikki upp til at broyta sjálva Heimastýrislógina. Men tað merkir ikki, at hon kortini skal broytast sigur Marita Petersen. -Skulu vit frá før- oyskari síðu fara at sam- ráðast við danir um nakað sum helst og seta nøkur ynski fram, so mugu vit eisini politiskt vísa, at vit eru før fyri at fáa gjørt tær neyðugu broytingarnar heima hjá okkum sjálvum. -Men er tað ikki júst á hesum øki, at tað er so trupult. Tá vit t.d. frá serkønum fólki fáa at vita, hverjar broytingar eiga at gerast í eitt nú sjúkra- húsverkinum, tá er alt á gosi! -Tað kann ein so siga, men tað er jú veruleikin. Eg haldi, at tað er av avgerandi týdningi, skulu vit fáa annað lag á, at meta um teir veikleikar, sum eru í verandi skipan- um. Tað veri seg á sjúkra- húsgkinum eins og á so mongum ødrum økjum. Broyta hugburå Løgmadur sigur vidari, at skulu vit royna at finna eina politiska loysn, so mugu vit frá føroyskari síðu vísa, at vit evna at gera nakað. -Hvør skal gera tað? -Allir teir politisku flokkarnir. Eitt er tað, at vit kanska vilja gera tað á pappírinum, men vilja vit veruliga gera hesar broyt- ingar og broyta hugburð samsvarandi? Marita Petersen heldur fyri, at vit sjálvandi kunnu stinga út í kortið og siga, at nú skal kommunulógin broytast, vallógin á sama hátt men tað, sum tørvur er á, er ein broyting í hugsunarháttinum hjá okkum øllum. -Eg meini íkki vit kunnu fara til nakran og biðja um at fáa strikad skuld, um vit ikki eru samd um, at nakað skal gerast her hjá okkum sjálvum eisini. -Men onkur má koma við útspælinum! -Hyggja vit eftir, hvat longu er gjørt, so er tað ikki so lítið. Vit hava tikið stig til eina nýggja nýggja stýrisskipan, sum er eitt stig á røttu leiðini. Har- aftrat hava vit tikið stig til at fara undir arbeiðið á tí Tíðindablaðið (SK figgjarliga økinum, tvs. har tann stóri veikleikin er í viðurskiftunum millum Føroyar og Danmark. M.a. har vit vilja peika á, at okkurt ikki hevur verið føroyskt sermál men har danir hava havt ábyrgdina, Danir hinvegin hava sagt, at vit hava heimastýri, og tí hava teir ikki viljað blandað seg so nógv upp í og hava hildið seg utt- anfyri. Og hetta hevur kanska eisini verið ynskt frá báðum síðum. Fólk eru tí farin undir at kanna kapitaløkid og hvat skal gerast fyri at forða fyri, at søgan ikki endurtekur seg. Her skal nú gerast eitt analysuar- beiði. Tann felags dansk-før- oyska nevndin, sum nú skal kanna búskaparligu gongdina í Føroyum í 80- unum, skal eisini kanna hetta og annars nógv annað m.a. hvønn tydning tað hevur havt fyri okkum, at vit hava fingið stuðul úr Danmark, ast vit hava sama gjaldoyra sum danir, at kreditfelagslán hava kunnað streymað inn í landið uttan nakað eftirlit osfr. Undirskotið á fíggjarlógini -Um nú skeivt er atborið í øllum bankamálinum og danir hava sett okkum treytir og krøv út frá skeivum grundarlag, vil tað tá ikki vera rætt at taka uppaftur samráðing- arnar við danir? -Tað er møguligt, at okkurt kundi verið gjørt ødrvisi. Eg eri ikki ósamd við Lise Lyck í tí, at tað var skeivt at fremja nið- urskurðir og leggja byrðar á føroyingar upp á eina hálva milliard á vetri í 92, og at tað bara forsterkaði verandi gongd. Tá danir nú vilja hava okkum at minka um und- irskotið á fíggjarlógini við eini kvart milliard, so er tað eisini við úl at nið- urfrysta føroyska búskap- in. Men ein kann eisini hinvegin siga, at skuldu vit havt eina hálva milliard meira í undirskoti í fjør og 250 mill. meira í undirskoti í ár, so skuldu vit onkursvegna fíggja tað undirskotið, og tað er ein av stóru trupulleikunum Marita Petersen viðg- ongur, at danir sjálvandi eisini hava eina stóra ábyrgd av gongdini, men skulu føroyingar verða mettir trúverdugir av døn um og ødrum, so mugu vit eisini sjálvi vísa, at vit eru før fyri at bøta um og rætta upp tað skeiva sum er gjørt. Nýggj samráðing við danir -Hvat sigur tú til at biðja danir um at strika 3 mia. av skuldini? -Tað kann vera, at tað er skilagott at gera tað, men sum stødan er nú, so tyngja tær ikki okkum idag. Kunnu vit fáa við- urskiftini í okkara egna samfelag: okkara politisku skipan, kapitalmarknaðin, vinnulívið osfr. í rætt lag, so hava vit eitt grundarlag at fara víðari við. Vit kunnu tá siga, at vit at gjørt so mikið nógv, at tað hevur skapt tað neyðuga trúvirðið, til tess at vit kunnu biðja um eina nýggja samráðing við dan- ir. Løgmaður sigur, at vit hava gjørt eina avtalu við danir um endurfígging, uttan at vit verða tyngd Framhald á síðu 19 i F | i