týsdagur 8. mars 1994síða 7

LIN ære pe EP Tidindabladid Arbeidsloysisskipanin fingid pening, men: Fiskiflotin kann koppa skipanini -Verda skipini verda liggjandi vid bryggu i longri tid, kann tad kosta arbeidsloysisskipanini nógvan pening, sigur Súsanna Danielsen, stýrislimur í ALS Tað tykist sum allir partar í stríðnum at bjarga Arbeiðs- loysisskipanini, hava tikið sær stundir til eina hvíld, hóast allir spurningar ikki eru liðugt vidgjørdir enn. Í skrivandi løtu veit eing- in, um stýrið fyri ALS virkar, av tí tað noktaði at skriva lániumsókn til pen- ingastovnarnir. messudag Fyri 10 árum síðan, 12. mars 1984, varð Føroyskt Felag á Vestursælandi stovnað. Í sambandi við stovn- ingardagin hevur felagið boðið limunum til veitslu- hald, sum verður hildið á kendu krónni í Sorg. Ragnhild Sgrensen, formaður í føroyska fel- agnum, sigur vid Sosialin, at tey fara at gera rættiliga nógv burturúr, henda dag- in - Umleið 100 limir eru í felagnum, men av ti at bert eitt ella tvey fólk í hvørjari familju eru limir, so kunnu vit lættliga ger- ast eini 150, tå slík veitsla sum henda verður hildin. Veitslan byrjar við borðhaldi kl. 18 leygar- dagin 12. mars. Borðreitt verður við "kgldum borði", men til nátturða verður drýlur við føroyskum viðskera at fáa. - Okkara veitslur plaga at verða ógvuliga hugna- ligar og skemtiligar, sigur Ragnhild Sørensen. - Hesaferd fara "Frænd- ur" at spæla til dans, og Einki frætt Súsanna Danielsen, deild- arstjóri í Tinganesi og limur í stýrinum fyri ALS: - Vit noktadi fyri låntøku- ni, og vit hava einki hoyrt frå Jóannesi Eidesgaard, landsstýrismanni í arbeiðs- marknaðarmálum. Í løtuni eru flestu lands- stýrisfólk á norðurlanda- 10 ára hald á Vestursælandi Føroyskt Felag á Vestursælandi hevur 10 ára stovningarveitslu á Sorg Storkro grækaris- vónandi verður føroyski dansurin, sum eisini er á skránni, góður. Í ár hava vit gjørt av at halda veitsl- una úti, t.v.s. at nevndin, sum annars plagar at skipa fyri øllum, skal fáa ein frí- dag. Tí kostar tað 250 krónur at luttaka, men vit vóna at limirnir góðtaka, at tað kostar eitt sindur meira enn vanligt. Fyribils hava 80 fólk teknað seg, sigur Ragn- hild Sørensen. Felagið á Vestursæ- landi er virkið felag. Tey hava fleiri veitslur árliga, umframt at felagið skipar fyri skúla. Steintór Ras- musssen undirvísir í før- oyskum. Annars er eisini nógv ungfólk í felagnum, og Ragnhild Sørensen held- ur, at fleiri ungfólk fara á skúla í Danmark í hesum døgum, enn áður. Ungdómsdeildin hevur eisini fingist við kappróð- ur. Felagið eigur kapp- róðrarbát, eitt seksmanna- far, sum eitur Vesturfarið. - I september í fjør, skip- aðu vit fyri kappróðri á Sorg vatninum, har einir fundi í Svøriki. Høgni Joen- sen, formaður í stýrinum, og Óli Jacobsen stýrislimur í ALS, eru eisini burtur- staddir hesa vikuna. - Vit vita, at skipanin fær einar 160 mió. krónur í inn- gjaldi í ár, men at útgjaldið verður umleið 210 mió. krónur, sigur Súsanna Dan- ielsen. átta bátar luttóku. - Luttakarnir vóru fólk í øllum aldursbólkum. Tað var ógvuliga stuttligt at fáa vitjan av føroyingum frá hinum feløgunum, sig- ur Ragnhild Sørensen. Seinastu årini hava dan- ir og aðrir nordurlending- ar vist kappróðrinum ser- ligan ans. Eitt nú, tá kapp- róður var í Ishøj seinast, luttóku norrmenn og sviar í kappingini, sigur Ragn- hild Sørensen í telefon- práti við Sosialin. Dagny Ragnhild Sørensen, formaður i Føroyskt Felag å Vestursælandi og býráðslimur i Sorø - Er nóg mikið vid 50 mið. króna låntøkuni í ár? - Tað skuldi ikki verið heilt av leið, um einki annað óvæntað hendir. Eitt nú eru skipini komin inn í dag, og Óvist er, nær tey fara út aftur. - Verða skipini liggjandi, kann tað hava meinitreidsl- ur við sær fyri Arbeiðsloys- isskipanina, eitt nú um eingin skulu flakafólk um ALS skulu hava stórri út- gjald enn væntað, sigur Súsanna Danielsen. Ingeborg Vinther, limur í stýrinum fyri ALS, hevur heldur einki hoyrt um stød- una hjá stýrinum júst nú. Landsstýrið hevur ábyrgdina - Tað var tó eitt samt stýrið, sum noktadi fyri låntøkuni. Vit meta ikki, at skipanin tolir slíka meirútreiðslu. Hon er nóg vánalig sum er, og við rullandi útgjaldinum kunnu vit ikki bera í bøtu- flaka fyri låntøkuni, sigur Ingeborg Vinther. Ingeborg Vinther veit ikki, hvat meira skal til, áðr- enn stýrið verður broytt. Hon veit um eitt lógar- uppskot sum er borið niðan í tingið, sum sigur, (at um landsstýrið einki skikkað uppskot fær til styrislim, velur landsstýrið stýrislim- in, tó so at løntakarar og ar- beiðsgevarar verða umboð- aðir best møguligt. skal seta skikkað fólk. bikv.) - Heldur tú at arbeiðs- marknaðarpartarnir kunnu bera ALS í slíkum tíðum sum hesum? - Nei, tað er Ogjørligt. Vit orka ikki at bera útreiðsl- urnar, og tí noyðast vit at fáa Arbeiðsloysisskipanina á fíggjarlógina. Tað nyttar einki at taka lán omaná lán. - Tað er júst tað, sum hevur koyrt landið á húsa- gang. - Stýrið noktaði at taka lán til ALS, men hevur stýrið ikki ábyrgdina av, at arbeiðsleys fáa stuðul? - Arbeidsloysisskipanin hevur tikið lán, sum lands- stýrið veðheldur fyri. Stýrið átekur sær ikki ábyrgdina fyri láninum, sigur Inge- Framhald á síðu 9 Nr. 46 — 8. MARS 1994 Síða 7 vikan Dagny Joensen skrivar: I famu viku var tað málið um at bjarga Arbeiðsloys- isskipanini, lógin um handilskvotur, og ein setningur í skrivi frá landsstýrinum til donsku stjórnina, sum skaptu ruðuleika og gsing. Viteru so von við atokkurt kreppumál stingur seg upp um dagarnar, at tað nærum tykist 6vanligt, um ein frið- arlig vika er av og á. Av hesum torføru málum skilst, hvussu ørkymlandi tað er fyri vanlig fólk at fylgja við. Eitt nú, tá ið tingfólk høvdu orðaskifti um handilskvotumar. Ongin vildi eiga tær, men samtyktar vóru tær kortini. Hálvan tíma seinni tosaðu fiskimenn longu um at avtaka lógina. Viðvíkjandi Arbeiðsloysisskipanini játtaði tingið landsstýrinum heimild at loyva ALS at lána upp til 50 mió. krónur, móti landskassaveðhaldi, eftir at danska stjórnin hevði givið sítt viðmæli. Trupulleikin er bert, at stýrið fyri ALS, sum eftir lógini átti at senda lánium- sóknina, noktaði at gera tað. Meðan hetta fer fram, standa eini 5000 fólk á berum og vitað sær ongan møgu- leika til arbeiðið ella stuðul, um kassin í ALS verður enn tómari enn hann er frammanundan. Einferd fór eg til Grønlands við flogfari. Saman við mær var ein eldri kona úr Norðurjútlandi, sum ongantíð áður hevði ferðast við flogfari. Onki mark var fyri henn- ara bangilsi, at fara longu loftleiðina til Grønlands. Sum vanligter, tá ferðin byrjar, greiddu flogternurnar fólki frá, hvat tey skulu gera, um okkurt óvanligt hendi á leiðini. Konan í Jútlandi tók tað ógvuliga illa upp, at flogtern- urnar smílandi greiddi frá hesum. Hon helt fyri: - Hatta kunnu tær ikki vera bekentar! Tað hugsi eg ofta um í hesum døgum, tá vit fáa so nógvar og mótsigandi upplýsingar og sjónarmið um støðuna í Føroyum í dag. Og kortini er tað neyðugt at tosa um hesi mál, venda og snara sjónarmiðunum, sum ikki altíð tykjast at verða júst tað, sum vit hava bestan hugin at takast við. Sendingin "Anno 2002" var sera áhugaverð, hóast ikki lættisoppur á nakran hátt. Tað er torført at stinga út í kortið, hvussu verður her á klettunum um nøkur ár, við grundarlag í tí, sum er farið fram seinastu tvey árini. Mínir tankar spelaðu baklens til konuna í flogfari- num, og eg helt við hvørt, at hatta kundi Tróndur Djur- huus og allir hinir serkønu, ikki verða bekentir. Ikki tí, eg ivist onga løtu í, at forsøgnin var vælmeint, men hin- vegin, so vóru so nógv hagtøl og framrokningar nýttar, at tad bert kann verða ein meting um framtíðina, og ikki ein 100 pst. sonn forsøgn. Eitt nú, um nú fiskurin kemur aftur, kann ikki takast við í eini forsøgn, men hon kann t.d. nýtast til at meta um, hvussu nógvir føroyingar fara at verða føddir í hesum landi frameftir. Har er framtíðin eitt sindur vónleys í løtuni. So er tað oljuvinnan sum møguliga kann geva okkurt av sær í framtíðini, og so er tað ferðavinnan sum ger ein verr, men tað er bert ikki nóg mikið at liva av. Hvussu menniskjuni skulu lívbjarga sær, sum ikki fara av landinum, er ein onnur søga. I Føroyum eins og um allan knøttin er arbeiðsloysi, og tíverri eru forsøgn- irnar allastaðni í Europa - ið hvussu so er - at arbeiðs- loysið ikki kann basast. Spurningurin er bert, hvussu samfelagið skal breyðfgða tey, sum ikki eru so heppin at fáa innivist á arbeiðsmarknaðinum. Søgan um ALS prógvar, at tað ikki ber til at lata teimum arbeiðsleysu av yvirskotinum hjá arbeidsmarknadarpørtunum, men at tað verður neyðugt at skaffa skipanini pening umvegis. Tað hava teir eisini mett er neyðugt í gðrum londum, har serkgnir arbeiða við ymsum vælferðarskipanum. Eitt sjónarmið er, atum fólk eru ov fátæk, kunnu tey ikki menna sínar náttúrligu gávur. Ti kann fåtækradømi forða fólki í at nýta teir møguleikar, sum livið annars hevur at bjóða tí einstaka. Tað er ein vanlukka fyri land og fólk. Tað verður tí ein spumingur um at yvirliva, men hvussu? Eitt uppskot til ferðavinnuna er, at teir skipa fyri so- neyndum yvirlivilsisskeiðum, sum fólk aðrastaðni lata nógvan pening fyri at sleppa at royna, hvar markið fyri teirra avbjóðingum er. Ríkfólk kunnu bara koma til Føroya at royna seg. Her fara vit ikki á yvirlivilsisskeið - hvør dagur hjá nógvum er ein spurninur at yvirliva, men sjálvandi - tey hava eisini goldið ein sámuligan prís!