mikudagur 9. mars 1994síða 2

ES og norðuratlantshavið í GJÁR skuldi ein avgerð verða tikin um norskan limaskap í ES. Vit vistu ikki úrslitið av sam- ráðingunum millum Noreg og ES, tá blaðið fór til prentingar, men tað leikaði hart á hjá báðum pørtum. Stríðsspurningurin er ma. rætturin til fiskiskap í norsk- um sjógvi. Norðmenn hava mest- sum gjørt fiskiskapin til ein kard- inalspurning, og tað sama hava ávís av ES-londunum gjørt. Með- an norðmenn ikki vilja hoyra talan um at lata ES-londum fiski- rættindi, so krevja Spania og Portugal henda rætt. MEÐAN tað hevur nógv at siga fyri stórar partar av norskum vinnulívi at koma upp í ES, so eru tað aðrir partar eitt nú veiduparturin av fiskivinnuni, sum ikki ynskir tað. Mett verður, David Anderson. leiðari í bretsku samráðingarneyndini: Semja um markið um nakrar mánaðir Teir vóru væl fyri og í góðum hýri, teir báðir samráðingarleið- ararnir, Árni Olafson og David Anderson, tá teir møttu á fyrsta tíðindafundinum, sum hildin er í sambandi við marknasamráð- at sleppa ES skip at fiska við norsku strendurnar so verður tað mønustingurin hjá småsamfeløg- unum í Norðurnoregi. Hetta sama er t.d. hent í pørtum av Írlandi, har skip í ES londum í dag veiða frítt. Bygdasamfeløgini eru taparar. TAÐ er givið, at norskur lima- skapur í ES er eisini ein spurn- ingur, sum má hava føroyskan áhuga. Tað eru tey, sum halda, at fara norðmenn upp í ES, so hava Føroyar einki annað val enn at fara upp í. Víst verður á, at føroyskar fiskavørur fara at verda vid skerdan lut, um Noreg verdur limur og vit eru uttanfyri. Nettup tað at Noreg framleiðir somu vørur sum vit ger, at hesar vørur koma at fáa framihjårætt fram um okkum, tá landið verður innan fyri múrararnar og vit uttanfyri. SÍÐANI eru tað onnur, sum meina, at limaskapur í ES kemur heilt at forkoma samfeløgunum í ingarnar millum Føroyar og Bretland. Nidurstødan aftaná hetta samráðingarumfarið er tann, at báðir partarnir eru vid at nærkast hvørjum óðrum. Talan er helst um mánaðir til ein endalig loysn er fingin á málinum. Nógv bendir á, at bretar hava slakað í sínum upprunakravi. Báðir partar rokna við eini samráðingarloysn og er tí nærum útilokað, Norðuratlantshavi. ES, sum hevur tørv á råvøru tvs. bæði til mannafødi og til ídnaðin - her verður hugsað um fiskirikidømid og oljuna - hevur áhuga í at fáa hendur á hesum råevnum og tann besti mátin til tess er at fáa lond sum Noreg, Føroyar og Ísland og eisini Grønland at gerast limir í ES. Hetta er sjálvandi ikki nakað, sum tað verður tosað hart um í ES. HVUSSU verður og ikki so fer norskur limaskapur at hava ávirkan á okkum. Spurningurin er so um, hvat vit tá skulu gera: eina nýggja avtalu við ES, tollunión ella limaskap. Hetta eru uttan iva spurningar, sum fara at standa sera frammaliga í orðaskiftinum í Føroyum komandi mánaðirnar. Ikki tí tað er løgtingsval, men tí at vit skulu fremja eitt val á hesum gkinum: vit skulu til at finna fram til, hvat vit vilja og hvat vit kunna. TAÐ hevði verið rætt at fingið kannað, hverjar avleiðingar henda og handa loysnin fer at hava fyri okkum. Hetta mátti verið ein uppgáva hjá flokkunum á tingi at tikið stig til: nevniliga at sett ein bólk at kanna støðu Føroya eftir møguligan norskan limaskap. Tað eru so tey, sum halda, at ein slík kanning átti at verið gjørd uttan mun til um Noreg verður limur. Undir gllum umstødum eru hetta spurningar, sum hava so stóran týdning fyri okkara framtíð, at vit eiga at fáa eitt breitt orðaskifti um málið. Í blaðnum í dag leggur ein av ES- andsstødingunum fyri við grein um kvotur og ES. SOSIALURIN Pressuskriv Tingingarnar millum Føroyar/Danmark og Bret- land um landgrunsmar, Tórshavn 4. mars 1994. Ein sendinevnd umbodandi Føroyar/Danmark og ein sendinevnd fyri Bretland hildu 4. mars 1994 fund í Tórshavn til framhaldandi samrødur um land- grunsmarkid millum Føroya og Bretlands. Partarnir váttaðu av nýggjum vilja teirra at finna fram til eina samráðingarloysn á marknaspurning- inum, ið báðir partar kunnu vera nøgdir við. Í hesum viðfangi tóku teir til eftirtektar, at vinnan hevur vaks- andi áhuga fyri økinum millum Føroyar og Hetlands. Í samráðingunum í dag, ið súm vanligt fóru fram á vinsamligan hátt, hildu samrødurnar um landgruns- markið fram, og nýggj hugskot vórðu havd á lofti. Samrødurnar verða uppafturtiknar á næsta fundi, ið verður í Keypmannahavn 19.--20. mai. Tórshavn, 04.03.1994 Fyri føroysku/donsku sendinevndina Arni Olafsson Fyri bretsku sendinevndina David Anderson at málið endar við altjóða dómstólin í Haag. Fríggjadagin var fundur í Havn um markið millum Føroyar og Bretland. Ongantíð áður hava bretar mett so mannsterkir á fundi sum hesaferð. Til- samans 8 fólk vóru við í bretsku sendinevndini og merkir hetta, at bretar nú eru farnir at leggja upp- aftur stórri dent á at fáa eitt samráðingarúrslit inn- an ikki alt ov langa tíð. Hetta váttaði bretski samráðingarleiðarin David Andersen eisini á tíðinda- fundi í Tinganesi seinna- partin fríggjadagin. Hann helt fyri, at samráðing- arnar nú eru komnar so mikið væl áleiðis, at tað nú helst bert er talan um mánaðir til teir og før- oyingar fara at finna eina loysn. Tað skilst eisini, at bretar hava slakað nakað í sínum upprunakravi. Tað sigst, at teir vilja góð- kenna eitt mark, sum er væl syðri enn tað teir annars hava kravt. Annars er krav teirra ongantíð komið alment fram. Tað var annars fyrrverandi danski uttanríkisráðharrin, Uffe Ellemann-Jensen, sum á tíðindafundi alment segði frá tí víðgongda bretska kravinum, sum rakk heilt inn á klettinum. Ikki eitt stríð Upp á fyrspurning hvat hetta marknastríðið snýr seg um sigur David An- derson, at talan er ikki um nakað stríð. Hann vísir á, at samráðingarnar snúgva seg rætt og slætt um at seta eitt mark út frá altjóða reglum og lógum, og har tað ikki ber til, so at seta eitt slíkt mark út frá samráðingum. -Vit hava síðani 1964 roynt at fingið sett und- irgrundarmark kring alt Bretland. Tað byrjaði við Noregi. Og síðani hava vit fingið ásett mark saman við okkara grannalondum kring alt Bretland, og nú er so bara markið millum Skotland og Føroyar eftir. David Andersen sigur, at av tí at báðir partar ikki hava somu sjónarmið, so er neyðugt við samráð- ingum, har fleiri tekniskir spurningur skulu greiðast. Samráðingarnar hesaferð hava verið sera góðar og vinarligar. Føroyski sam- ráðingarleiðarin Árni Olafson legði fram nøkur nýggj sjónarmið á seinasta fundinum í Londum, og hesum hava bretar so svarað aftur á fundinum í Havn. Vita ikki hvat hver eigur Vit spurdu David Ander- >>